UNO OBSERVANCES 1915 - NOVEMBER

UNITED NATIONS OBSERVANCES-1916 - NOVEMBER

November

2 November

International Day to End Impunity for Crimes against Journalists  (A/RES/68/163)

6 November

International Day for Preventing the Exploitation of the Environment in War and Armed Conflict  (A/RES/56/4)

10 November

World Science Day for Peace and Development

14 November

World Diabetes Day  (A/RES/61/225)

15 November (third Sunday in November)

World Day of Remembrance for Road Traffic Victims  (A/RES/60/5)

16 November

International Day for Tolerance  (Resolution 5.61 of the 28th session of the UNESCO General Conference)  (A/RES/51/95)

19 November

World Toilet Day  (A/67/L.75)  (draft)

19 November (third Thursday in November)

World Philosophy Day

20 November

Africa Industrialization Day  (A/RES/44/237)

20 November

Universal Children’s Day

21 November

World Television Day  (A/RES/51/205)

25 November

International Day for the Elimination of Violence against Women  (A/RES/54/134)

29 November

International Day of Solidarity with the Palestinian People  (A/RES/32/40B)

LET US CELEBRATE THE MAJOR EVENTS 2015?

( kbs sarma )

చాచా నెహ్రూ జయంతి - బాలల దినోత్సవం - 14 నవంబర్ విశ్వవ్యాప్తంగా పిల్లల సంబరాలు పలు దేశాలు, అంతర్జాతీయ బాలల దినోత్సవాన్ని జరుపుకోవడం సంప్రదాయంగా వస్తున్నది. జెనీవా - స్విట్జిర్లాండ్ లో 1925 లో బాలల సంక్షేమాన్ని దౄష్టిలో పెట్టుకుని ప్రపంచస్థాయి సమావేశం జరిగింది. శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో లోని చైనా రాయబారి కార్యాలయం చైనా దేశపు అనాధ పిల్లలకోసం 1925 లోనే డ్రాగన్ పడవల ఉత్సవాన్ని జరపడం, అదేరోజు జూన్ 1 న బాలలకోసం సమావేశం జరపడం యాదౄచ్చకంగా జరిగిపోయాయి. యిదేరోజు అంతర్జాతీయ బాలల సంవత్సరం అనేక దేశాలు జరుపుతుండగా, పశ్చిమప్రాంతపు కమ్యునిష్టు దేశాలు వేర్వేరు తేదీన జరుపుకోవడం, కమ్యూనిష్టు దేశాల సంప్రదాయంగా కూడ ప్రారంభం అయింది. ఏది ఏమైనా ఈ మధ్య కాలంలో అమెరికాలోని అధికరాజ్యాలు కూడ జరుపుకోవడం సంతోషించతగ్గది. యునెస్కో పిల్లలకి అంకితభావాలు యునెస్కో సంస్థ పిల్లలకు ప్రత్యేకంగా 1954 లో 20 నవంబర్ రోజుని ప్రకటించారు. ఐక్యరాజ్యసమితి, యునెస్కో సంయుక్తంగా పిల్లలకోసం సౌహార్ద్రతకై ప్రత్యేకతని వివరించారు. బాలల సంక్షేమాన్ని దౄష్టిలో పెట్టుకుని ప్రత్యేక కార్యక్రమాల్ని నిర్వహించేందుకు తొలిప్రయత్నాలను చేశారు. భారతదేశంలో నవంబర్ 14 నే జరుపుకోవడం, ఆనాడు భారత తొలి ప్రధాని నెహ్రూ జన్మదినం కావడం విశేషంగా భావించబడుతోంది. మనదేశంలో ముందడుగు - 14 నవంబరు పిల్లల పండగ భారతదేశపు తొలిప్రధాని పండిట్ జవహర్ లాల్ నెహ్రూ జన్మదినాన - 14 నవంబరు న జరుపుకోవడం సదాచారంగా వస్తున్నది. పిల్లలంటే ఆయనకు పంచప్రాణాలు, ఎప్పుడూ పిల్లలతో సరదాగా గడపడం, పిల్లలకు కూడ అంతకన్న అధిక సంతోషంగా గడిపేవారు. 1963 లో ఆయన మరణాంతరం, చాచా నెహ్రూ పుట్టినరోజు సంబరాలతో పిల్లలకు కూడ పండగ జరుపుకోవడం భారతీయసంప్రదాయం. బాలలు దేవుని ప్రతిరూపాలు హైందవ ధర్మసంస్కౄతీపరంపరలో మానవజన్మకు సార్ధకమైనవి చతురావస్థలు - బాల్య, యౌవన, కౌమార, వార్ధక్య దశలు. మానవుడి జీవితంలో మధురాతిమధురమైనది బాల్యదశ. బాలల గురించి అల్పంలో అనల్ప భావనను వర్ణించాలంటే, మహాకవి శ్రీశ్రీ, ఒక బాలలసంవత్సరం రోజున ఆయన వర్ణించిన కవితను - బాలలే విజ్ణాన కేతువులు, నేడు రేపుల మధ్య సేతువులు, చంద్రబంధుర సుధాశీతువులు, మానవత్వ వికాస హేతువులు, అన్న భావన అపూర్వమనే చెప్పాలి. కవిత్రయంలో మధ్యకవి, తిక్కన, మహాభారతం, ఉద్యోగపర్వంలో, తొలి తొలి గోరికొనన్ బాలునికి దగుం బాడిమెయిన్ అంటాడు. నేటి బాలలే రేపటి పౌరులు. దేశభవిష్యత్తు వారిమీద ఆధారపడింది. పిన్నలను తీర్చిదిద్దడం పెద్దల కర్తవ్యం. చిన్నప్పుడే బాలలు తమ వ్యక్తిత్వాలను రూపొందించుకునే వాతావరణాన్ని, ప్రోత్సాహాన్ని సమాజం కల్పించాలి. బాలల్లో ఉన్న కళలూ తెలివితేటలూ నిర్మాణాత్మకంగా దేశానికి ఉపయోగపడేటట్లు అవకాశాలు రూపొందించాలి. అన్ని రంగాల్లోవలనే, బాలలలోని సౄజనాత్మకశక్తినీ, కళాతౄష్ణనూ, ప్రతిభావికాసాలనూ పరిపోషించటానికి విశ్వవ్యాప్తంగా ముందంజ వేయాలి. చదువుతోపాటు బాలల సాహిత్య సాంస్కౄతిక కళావికాసాలకు కౄషిచేసే సంస్థలూ, పత్రికలూ ఎన్నో ఉన్నాయి. ఆ రంగాలలో వ్యష్టిగా జరుగుతున్న కౄషిని సమీకరించి సమిష్టిగా సమాజానికుపయోగపడే విధంగా, మరింత విస్తౄత ప్రాతిపదికతో కార్యక్రమాల్ని చేపట్టి బాలల సర్వతోముఖ వికాసానికి తోడ్పడే వ్యవస్థ నొకదానిని సుస్థిరంగా ఏర్పాటు చేయడానికి మరింత సంకల్పం, దీక్ష వహించాలి. బాలల అకాడమీలు, బాలసదనాలు, మరింత అర్ధవంతంగా, సార్ధకతను పెంపొందించేలా, కార్యకలాపాలు నిర్వహించి, బాలల విజ్ణాన, వినోద, వికాసాలకు మరింత సహాయపడాలి. బాలల అకాడమీలు కూడ విశ్వవిద్యాలయాలే! అఖిలభారతదేశంలో బాలల అకాడమీ ని స్థాపించిన గౌరవం మొదటి సారి మన రాష్ట్రం - ఆంధ్రప్రదేశ్ కే దక్కింది. అందుకు మనల్ని మనమే అభినందించుకోవచ్చు. మనం ఈ మధ్య కాలంలోనే తరచు కనీసం చర్చించుకుంటున్న ఆత్మగౌరవం పదాన్ని కనీసం యిటువంటి ప్రయత్నాలకు అన్వయించుకోవచ్చు. కాని మన పూర్వీకులు అన్నట్లు, అంధ్రులకు ఆలోచన కన్న ఆవేశం ఎక్కువ. ఆరంభశూరులు, వెంటనే చతికిలబడతారు, లేదా నత్తనడక నడుస్తారు. బాలలలో నిత్యనూతన వికాసాన్ని కలిగించే కార్యక్రమాలను చేపట్టాలి. వాటిల్లో బాలల ప్రత్యక్ష ప్రమేయాన్ని కలిగించాలి. జాతి నిర్మాణ కార్యక్రమాల్లో తాము చిన్నప్పటినుంచీ పాల్గొంటున్నామన్న ఆత్మవిశ్వాసాన్ని బాలలలో కలిగించాలి. నడుస్తున్న చరిత్రలో వారుకూడా భాగస్వాములు కావాలి. చదువుతున్న పుస్తకాలెంత విజ్ణానాన్ని యిస్తాయో చూస్తున్న సమకాలీన సమాజం కూడా అంత విజ్ణానాన్నిస్తుంది, యిస్తోంది అన్న భావనను అందరూ గ్రహించి, దోహదపడాలి. బాలలు గతంలోనుంచి గొప్పతనాన్ని గ్రహించాలి. వర్తమానంలోనుంచి సత్తువను పెంచుకోవాలి. భవిష్యత్తుకు కావలసిన ముందుచూపును అలవరచుకోవాలి. అన్ని రంగాల్లో నాయకత్వాన్ని వహించే సమగ్ర వ్యక్తిత్వాలను పిన్న వయసులోనే సాధించాలి. అటువంటి అవకాశాలను కల్పించే సంకల్పంలో ప్రభుత్వాలు బాలల అకాడమీలను, సదనాల్ని మరింత ఉన్నతస్థాయికి తీసుకువెళ్ళాలి. బాలల సమస్యల్ని చర్చించుకోవటానికీ, నిర్మాణాత్మకమైన కార్యక్రమాల్ని బాలల సలహాసంప్రదింపులతో, రూపొందించుకోవడానికి, బాలల కళాసాహిత్య ప్రతిభలను ప్రదర్శింపచేయడానికీ, సభలను, సమావేశాలను తరచుగా, సక్రమంగా నిర్వహించుకోవాలి. పాఠశాలల్లో బాలబాలికలను సంఘాలుగా ఏర్పాటు చేయించి, ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు, గ్రామపెద్దల సహాయసహకారాలతో, లలితకళలపైన, క్రీడలపైన, వినోదోల్లాసభరిత కార్యక్రమాలను నిర్వహించి, ప్రతిభావంతులకు బహుమతులు, ప్రోత్సాహాలు అందజేయాలి. బాలల అకాడమీలను కూడ విశ్వవిద్యాలయాలుగా భావించి తగు ప్రణాళికలను నిర్మాణం చేసి, ఆచరణలద్వారా సత్ఫలితాలను పొందాలన్నది నేటి తీర్మానంగా పరిగణించాలి. బాలభారతీయం ఫలించిన స్వప్నాలకి ఆకౄతులు కలకలలాడే పిల్లలు. వాళ్ళ ఉజ్జ్వల భవిష్యత్తు జాతి భవిష్యత్తు బాల్యంలోనే వాళ్ళ ఆలోచనలకు పదును, హౄదయాలకు వికాసోల్లాసాలు అవసరం. వయోమర్యాదలకు అనుగుణంగా సాహితీకళారంగాల్లో కౄషి విదేశాల్లో విజయవంతంగా శతాబ్దాలుగా సాగుతున్నది. పండితులు, నాగరికులు వయస్తారతమ్యంతో నిమిత్తం లేకుండా బరువైన ప్రౌఢసాహిత్యాన్ని తమ పిల్లలకు కధలతోనూ, పొడుపుకధలతోనూ, పాటలతోనూ, ఆటలతోనూ అలరిస్తూ బాలసాహిత్యంలో మెదళ్ళకు పదునుపెట్టే విజ్ణానంతో పాలు తక్కువ. ఈ కాలంలో వినోదంతో పాటు వైజ్ణానిక, సాంకేతిక దౄష్టి, పరిసరాలను గురించిన పరిజ్ణానం అత్యావశ్యకం. బాల్యముననున్న గుణములు వయస్సు ముదిరినను పోవు; బాల్యయవ్వనాలని బేఖాతరుగా తిరిగిన వాళ్ళూ ఎంతటి ఇంటబుట్టినా కౌమార వార్ధక్యాలలో కష్టపడక తప్పదు అన్న నగ్నసత్యాన్ని బాలలబాషలో తెలియజేయాలి. చిన్నపిల్లల స్థాయినుంచీ బాల్యస్నేహం గురించి వారి హౄదయాల్లో నాటుకునేట్లు వివరించాలి. చిన్నపిల్లల స్నేహం బీరకాయ పీచులాంటివి; అవి అతి విచిత్రంగా ఒక వీధినుండి ఇంకోవీధికి, ఒక పేటనుండి ఇంకో పేటకూ విస్తరిస్తాయి అని అంటారు, కొడవటిగంటివారి ప్రముఖ నవల చదువు లో. బాలలు, పిల్లలు ... వీరి దృౠష్టిలో ? ప్రముఖ రచయిత కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారు బాలలకధల్ని సౄష్టించిన అతివౄద్ధుల్లో ప్రముఖులు. సత్యం, శివం, సుందరం అని గర్వంతో చెప్పగల, అన్నివయసులవారు ఎల్లపుడూ చదివే పెద్దలపాఠకులుకూడ ఆదరించే చందమామ పత్రికలో, ప్రముఖ బాలలకధలను అందించిన వీరు, బాలల గురించి చాలా మంచి అభిప్రాయాలు చెప్పారు. తల్లిదండ్రులు ఎంత మంచివాళ్ళయినా వాళ్ళకెటువంటి సదుద్దేశాలున్నా, కొన్ని కొన్ని విషయాల్లో పిల్లల జీవితం గురించి వాళ్ళ నిర్ణయాలు చెయ్యలేరు. చిన్నపిల్ల విశ్వాసాలు పెద్దవాళ్ళ విశ్వాసాలంత జ్ణానయుతంగా ఉండవుగాని, అంత మూఢంగా కూడా వుండవు. కొందరు పిల్లలకు బొమ్మలు ఎట్లా కావాలో, కొందరు పెద్దలకు కూడా పిల్లలు అట్లాగే కావాలి ఆడుకోవడానికి. పెద్దవాళ్ళను అంచనాకట్టే శక్తి పిల్లలకు అపారంగా వుంటుంది. పిల్లల ఉద్రేకాలను కూడా పాటించడంవల్ల జీవితం బాగుపడుతుందేకాని చెడిపోదు. చిన్నపిల్లలకు రుచిలోగాని, అభిరుచిలోగాని వ్యత్యాసాలు తెలియవు, పట్టవు కూడా. చేరదేసిన వారిని పాకులాడతారు పిల్లలు. అందువల్లనే, ప్రధమ శైశవదశలో, పిల్లలు కొందమంది పెద్దవాళ్ళదగ్గరికే వెళ్ళడం, మిగతావారిదగ్గరకు, వారిలో ఏ భూతాన్ని చూస్తారో తెలియదు కాని, ఎంతమాత్రమూ వారిదరికి చేరరు. మనకు తెలియని తేడా, పిల్లలకు వారి భాషలో, భావనలో తెలిసితీరుతుంది. బాల్యం అమూల్యం - పిల్లదనాలే గొప్పదనాలు నేటి బాలలే రేపటి పౌరులు. శిశువుల చిరునవ్వు ముందు పశువు కొమ్ము వంచునులే అంటారు సినారె. కేవలం చిరునవ్వేమిటి, అసలు బ్రతుక్కి ఆనందపు పొలిమేర పసితనంకాక మరేముంది చెప్పండి అని దాశరధి సూటిగా, గ్రుచ్చిమరీ ప్రశ్నించారు. బిడ్డలకు వర్ణమాల నేర్పుటకు ముందు ముఖత: ఎన్నియో విషయములను నేర్పవలసియుండును. వ్రాత నేర్పకపూర్వమే వారికి చదువుట నేర్పవలెను అన్ని బాలనీతిచంద్రికను వివరించారు, జాతిపిత, మహాత్ముడు, ముసిముసి బోసిబోసి నవ్వుల నాణ్యమైన నజరానా. ప్రపంచంలో పుట్టిన ప్రతి శిశువూ అంతకు ముందు పుట్టిన దానికన్నా గొప్పగా వుంటుంది. బాల్యంలో వున్నంతటి స్వచ్చమైన సంతోషమూ, తాత్కాలికమైన విచారమూ మరెక్కడైనా వుంటాయా! బాల్యంలో ఒకానొక ప్రత్యేక క్షణం వుంటుంది. ఆ క్షణం తలుపులు తెరుచుకుని భవిష్యత్తు లోపలికి అడుగుపెడుతుంది. బాలుడు కేవలం బాలుడేకాదు, వ్యక్తికి తండ్రి అని అన్నాడు వర్డ్స్క్ వర్త్. పుట్టుకతోనే పిల్లల విద్యాభ్యాసం ప్రారంభమవుతుంది. పిల్లల్ని బాగుచేయాలంటే వాళ్ళను సంతోషపెట్టడమే ఉత్తమ పద్ధతి. పిల్లలు పెరిగి పెద్దవారై మనల్ని కించపరచినా వారిని మనలో భాగంగానే చూస్తాం. ఉదయం రోజును ప్రతిబింబించినట్టు బాల్యం మనిషిని ప్రతిబింబిస్తుంది. అన్నింటినీ ఆమోదించే వయసు బాల్యం అంటాడు, ప్రముఖ కవి ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్. మనకు విశ్వంలోని వింతల మాదిరి పిల్లల కన్నులో ఏడు వింతలు కాదు ఏడు లక్షల వింతలున్నాయన్న అద్భుతభావనని చక్కగా వెలిబుచ్చాడు, వాల్ట్ స్ట్రెయిటిఫ్ అన్న కవి. దేవ్వుడికి మనిషిమీద ఇంకా ఆశ పోలేదనే సందేశంతో ప్రతి పిల్లవాడూ ఈ భూమ్మీదకొస్తాడు, అంటాడు ఠాగూర్. మనం తరచు గమనిస్తూంటాము, పెద్దవాళ్ళ మాటలతో పిల్లలూ, వయసు మీదపడుతున్నా పిన్నచేష్టల్లా కనిపించే వౄద్ధచేతలు. అందుకే, పిల్లలు పెరిగి పెద్దవారై మనల్ని కించపరచినా వారిని మనలో భాగంగానే చూస్తాం. పిల్లలే రేపటి ఆశలు; వాళ్ళ గొప్పతనాన్ని గుర్తించు; వాళ్ళకన్నా గొప్పవాడినని అనుకోకు; నిజానికి నువ్వు కావుకూడా అని అంటాడు రాబర్ట్ హెన్రీ. అందుకే, కరుణామయుడు క్రీస్తు, తన సందేశంలో, "నేను చిన్నపిల్లాడిగా వున్నప్పుడు చిన్నపిల్లాడిలానే ఆలోచించాను; చిన్నపిల్లాడిలానే అర్ధం చేసుకున్నాను; చిన్నపిల్లాడిలానే ప్రవర్తించాను; పెద్దయ్యాక చిన్న తరహా పనులు మానేశాను. ఈ భావనాపరంపరను అందరూ అర్ధంచేసుకుని, ముఖ్యంగా తల్లిదండ్రులు, ప్రవర్తిస్తే, పిల్లలకు, పెద్దలకు మధ్య అవగాహనారాహిత్యధోరణి, అయోమయదుస్థితి, వార్ధక్య ఛాందసప్రవౄత్తి, పుట్టినప్పటి బుద్ధి పుడకలతోనే కాని పోదు అన్న ప్రవర్తన, తరం మారుతున్నా మనమే గత్యంతరం అన్న భావన మాసిపోనంతకాలం పెద్దరికాలు యిలా చెలామణీ అవుతునేవుంటాయి. చిచ్చరపిడుగుల్లాంటి పిల్లలు చేయలేని పనులు లేనేలేవు. వారు పెద్దవాళ్ళమాట విననన్నా ఈ వౄద్ధతరం చేసేదె ఏమీలేదు. చరమదశలో మరింత ఆవేదనలు, ఆందోళనలు కూడపెట్టుకుని, అంతంతమాత్రంగా వున్న ఆరోగ్యాన్ని మరింత తగ్గించుకోవడమే కాదు. పెద్దతనానికి ఒక ప్రవేశపరీక్ష పెట్టి అర్హతను నిర్ణయించాలి. ఆ సమయం రాకమానదు. అందుకే బాల్యం, వయ్యనానికుండే లక్ష్యాలే మానవజాతి లక్ష్యాలు అన్నాడు ఓ కవి. బాల్యం అన్న సామ్రాజ్యంలో మరణాలు వుండవు అంటాడు లాంగ్ ఫెలో. తెల్లకాగితం లాంటి పిల్లల మనసుని అర్ధం చేసుకోవాలి. అల్లరి, కోతిచేష్టలు చేసినా పిల్లలు, మనిషి కోతిలోంచి పుట్టిన సంగతి ప్రతి చేష్టలో ప్రత్యక్షం చేస్తారు మన పిల్లలు. పిల్లలు తమకి అన్నం పెట్టేవారికన్న మిఠాయి కొనిపెట్టి తమతో ఆడుకునేవారిమీద యెక్కువ ప్రేమ చూపుతారని, బిడ్డలశిక్షణ అని అనూహ్యమైన కరదీపికను రచించిన చలం తన మ్యూజింగ్స్ లో అంటాడు. పిల్లలకు నా, నీ సొమ్మని భేదాలుండవు, అంతా తమ స్వంతంగా వాడుకుంటారు. అందుకే, పిల్లలు ఎవరింటికెళ్ళినా, వాళ్ళకు నచ్చినవి ఏమైనా కనిపిస్తే, అమాంతం వాటిని స్వంతం చేసేసుకుంటారు. పిల్లలు ఒక్కోసారి ప్రదర్శించే ఉద్రేకాలు కూడ వారి జీవితం బాగుపడుతుందే కాని నిరర్ధకం కావు. పిల్లలలో కొంతమంది భిన్నులు కూడా వుంటారు. పిల్లలంత మోసగాండ్రు పెద్దవారు కారు సుమా అని అంటారు, సాక్షి రచయిత పానుగంటి వారు. తల్లిదండ్రులు ఎంత మంచివాళ్ళయినా, వాళ్ళకెటువంటి సదుద్దేశాలున్నా కొన్నికొన్ని విషయాల్లో పిల్లల జీవితం గురించి వాళ్ళ నిర్ణయాలు చెయ్యలేరు అని కూడా కొడవటిగంటి వారు అన్నారు. పిల్లలను భరించలేకపోతున్నామనే తల్లిదండ్రులు అసంఖ్యాకం. పుట్టేంతవరకూ ఆరాటం. పుట్టాకా మొదటి దశలో పరిష్వంగసుఖసారం. కాస్త తెలివి, చురుకుతనం వస్తే, అల్లరి పిడుగుని భరించలేనితనం. అదే పిల్లలు అతిగా ప్రవర్తిస్తే, తప్పుదారులు పట్టితే, పెద్దయ్యాక తల్లిదండ్రులమాటని ఖాతరు చేయనంతగా ప్రవర్తిస్తే, ఆవేదన, తిరిగి ఆరాటం. కనుక, ఆరాటం నుంచి ఆరాటం వరకు తల్లిదండ్రుల పాత్ర అని చెప్పాలి. ఓషధులే తండ్రులుగా, రసవిషాలు తల్లులుగా, తయారవుతున్నారు శిశువులు అంటాడు బైరాగి. అవస్థాబాల్యం ఎదగడానికెందుకురా తొందర, ఎదర వయసంతా చిందర వందర అన్నాడో చిత్రకవి. బాల్యం నుంచే అవస్థలు, భరించలేని చదువులు, పుస్తకాల బరువులు, యింట్లో తల్లిదండ్రుల దరువులు, వెరసి ప్రేమాభిమానకరువులు. బ్రతకలేని, పూట గడవని కుటుంబాల్లో, పిల్లలే పనులకు వలసలు. సంపాదన మాట ఎలా వున్నా, పసితనంలోనే పనులభారం అమానుషం. ఎన్ని బాలకార్మికచట్టాలు వచ్చినా కంటితుడుపే. చట్టాలు కట్టలు కట్టలే తప్ప, పిల్లలకు పనికిమాలిన శాసనాలు. పిల్లల మనసులను భావాలాను రెచ్చగొట్టే విధానాలు యింతలు, మరింతలు అయితే, బాలలు హత్యలు చేయక మానతారా, జైళ్ళకు వెళ్ళి గడుపుతూ చదవక మానతారా. బాల్య వివాహాల నుంచి బయటపడినా, అవస్థాబాల్యం నుంచి బయటకు రాలేని దుస్థితి, అయోమయం లో కూరుకుపోయాము. ఆధునికత, నవీనభావుకత, మన నడకను, నడతను వక్రీకరించబడుతూ, నాణ్యత, నీతి పర్వాలకు భరతవాక్యాలను పలికిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతకాలం, కేవలం పది వసంతాలకే బాల్యం పూర్తవుతోంది. ప్రాచీనకాలం, పుర్ణాయువు ద్విశతవసంతాలుగా చెలామణి అయినప్పుడు, బాల్యం మూడు పదులప్రాయం వరకూ గుర్తింపబడేది. నేటి బాల్యం బాల్యంగా ఎప్పుడూ రాణించడంలేదు. బాల్యావస్థని గ్రహించి అనుభూతి చెందేలోపున, దురవస్థగా మారి దుస్థితిపాలవుతోంది. కన్నలకు కష్టాలకడలి రివ్వురివ్వున వస్తోంది. బాలారిష్టాలకు బాలలే గురవుతున్నారు అప్రమేయంగా. నవమాసాల అంతర్జీవనం మాతౄగర్భంలో ఒజ్జగిలి గడిపి, పున్నామ నరక విముక్తికోసం పోరాటమే కనిపిస్తోంది. అయినా, తల్లి గర్భంలో అసౌకర్యంతో ఒదిగున్నా, నునువెచ్చని రక్తస్పర్శ నవలోకంలోకి నరింపచేస్తోంది, ప్రేమాభిమానబంధమై కలకాలం నిలుస్తోంది. ఆ బంధమే మాతౄ, పితౄ దేవోభవ రూపాన జననీజనకులకు గురుభారయోగమౌతోంది. ఓం నమశ్శివాయ అంటూ విద్యాభ్యాసం ప్రారంభించిన వెంటనే విద్యార్జన యజ్ణంలో సమిధలై విన్నూత్న ఘర్షణలకు లోనై, నిరాశానిస్పౄహలతో నిర్జీవులవుతున్నారు, మన శిశువులు, బాలమహేశ్వరులు, కుర్రలు, సుందరీబాలలు, రమణీమణులు, బాలగణపతులు, మన కుమారస్వాములు. నమ్మక వాస్తవాలమధ్య నలిగిపోతున్న మన శిశూదయావస్థలు. జన్మనిచ్చినంతమాత్రాన వారిని శాశించి, హింసించే అధికారం, హక్కులు లేనేలేవు, రావు, రాకూడదు. పిల్లలను నిత్య నరకప్రాయం చేయకండి. వారి మానాన వారిని వదలాడి, మెదలండి. వారి ఆశల అభిరుచుల చాయలనే కదలాడి కేవలం ఆర్ధికసాయం చేసే సువిధలవ్వండి. కడు హార్దికంగా మెలగవలసిన తల్లిదండ్రులైన వ్యక్తులని మరువకండి. పాపం, భూమిమీద పడినంతనే అఖండభారాలు, వెంట వెంటనే వీడిని పెద్దను చేసే రెండవప్రసవాలు. లేదా బారెడు ఎడాలు. చిన్నవాడినే పెద్దవాడిని చేసే హోదాలు, లేదా పంచవర్షప్రణాలికలు. చంటాడికి తోడులేని కడువంటరితనాలు. బాలజీవితాలకు మరింత జీవన్ టోను నివ్వండి. పెద్దరికపు గద్దెలెక్కి, అర్ధంలేని ఆజ్ణలనివ్వకండి. వారి మానాన వారిని వదలక అవమానాలపాలు కాకండి. తల్లిదండ్రులారా, గురువులారా, యిరుగుపొరుగు పెద్దలారా, అవసానదశలో అపహాస్యాన్ని ఆహ్వానించకండి. ఆబాల గోపాలాన్ని ఆనందడోలికల్లో ముంచండి. సుఖానుభూతుల్లో తిరిగి తిరిగి తేలియాడెంచండి. ఆనందోబ్రహ్మ అన్న సూత్రంతో బాలచిదానందమూర్తులను భావిభారతపౌరులని మరువక, భాగ్యవంతుల్ని, ప్రేమాభిమానభరితసుసంపన్నులని కావించండి. శతమానం భవతి అని మనసా వాచా కర్మణా ఆశీర్వచనాక్షతల్ని వారి శిశుశిరస్సులపై పేర్చండి. భావితరపు ప్రతినిధులని, భావిభారతీయతకు కర్త, కర్మ, క్రియ, నేటి శిశువులు, బాలలు అని మరవకండి. నిత్యం ఈ భావనే సదా స్మరించంది. సుఖపడండి. మీ పిల్లల్ని సుఖపెట్టండి. సత్యం, శివం, సుందరం అన్న తత్వాన్ని ఆచరించండి. బాలలకు ప్రత్యేకంగా వేదోపనిషత్తులను సౄష్టించండి. బాలరామాయణాలు, బాలభారతాల్ని నిజంగా రచించండి. బాలప్రబంధ రత్నావళి కి పుటల్ని పేర్చండి. ఆ దిశలో దశలో తరలండి, తరలిరండి, దండిగా, దండిగా. నాణ్యమైన నాలుగు సూత్రాలు ప్రముఖ శిక్షకులు, వ్యక్తిత్వ వికాస నిష్ణాతులు, బి.వి.పట్టాభిరాం గారు పిల్లల అభివౄద్ధికి, వికాసానికి, నాలుగే నాలుగు సూత్రాలను వివరించారు. 1, అంతరంగంలోని స్వఛ్ఛమైన కోరికను గ్రహించి నిర్ణయం చేసుకోవాలి. 2. ఆ కోరికను తీర్చుకునే ప్రయత్నంలో అంకితభావాన్ని ప్రదర్శించాలి. 3. పిల్లలకున్న చిన్నదైనా, చింతలులేని జీవనంలో క్రమశిక్షని - ముఖ్యంగా వ్యక్తిగతపరంగా, పాటించాలి. 4. సంకల్పం, దీక్ష వహించి వారి ఆశయాన్ని, ఆకాంక్షని సాధించాలి. బాల్యంలోనే, ఎదురైన అవకాశాలపై మురిసిపోయి అన్నీ తెలుసునన్న ధోరణిలోకి పోరాదు. ఏమీ తెలియదే అని గ్రహించి, అన్ని విషయాలు, క్రమక్రమంగా, తెలుసుకొని బాలప్రజ్ణానిగా మారేందుకు మీశైలిలో కౄషి చేయాలి. బాలసాహిత్యం లో మచ్చుతునకలు మన సాహితీపరంపరలో బాలలకు కూడ గణనీయమైన సారస్వతాన్ని ప్రసాదించారు మన సాహితీమూర్తులు. ఆ సాహితీమాధుర్యాన్ని - మహాకవి శ్రీశ్రీ, తన రచన 'శైశవగీతీలో 'ఐదారాడులా పసిపాపలను వర్ణించాడు. పాపం పుణ్యం ప్రపంచ మార్గం, కష్టం సౌఖ్యం శ్లేషార్ధాలు, ఏవీ ఎరుగని పూవుల్లారా, ఐదారేడుల పాపల్లారా. మెరుపు మెరిస్తే వాన కురిస్తే, ఆకసమున హరివిల్లు విరిస్తే, 'అవి మాకే' అని ఆనందించే కూనల్లారా. పిల్లలకే అల్లరి తెలుసు, పిల్లలదే మల్లెల మనసు, అల్లరి మల్లెలు కొల్లగ జల్లీ ఎల్లరినీ రంజించుట తెలుసు. (అజ్ణాత శైశవం - ఒక బాల సాహితీవేత్త). బాల ప్రపంచం - పాల ప్రపంచం, పాలవలె తెల్లనిది, పాలవలె తియ్యనిది, పాలవలె చిక్కనిది. (ఏడిద కామేశ్వరరావు). తెలుగు దేశపు తెలుగు పిల్లలు, తెలుగు వెలుగులండీ, తెలుగు బాలురు తెలుగు బాలికలు, తెలుగు సొమ్ములండీ. (రేడెయో అన్నయ్య - న్యాయపతి రాఘవరావు) బాల సాహిత్యంలో తొలి వెలుగులుగా - ఉగ్గుపాటలు, జోలపాటలు, లాలిపాటలు, పండుగ పాటలు, ఆటల పాటలు, ఎగతాళి పాటలు, పిల్లల రచనలు, బాలల కావ్యాలు, గేయాలు, కధలు, నవలలు, నాటికలు, నాటకాలు ఎన్నో అవతరించాయి. సాహిత్యంతో పాటు, సంగీతం, సంస్కౄతి వెలుగులోకి వచ్చాయి. బాలల దినోత్సవం నాడు పెద్దలకు సలహా నీకు క్షణం తీరిక చిక్కితే, నీ బిడ్డ కేదైనా బోధించు. నీ చేతిలో ఒక్క కాసుంటే అది నీ బిడ్డకై వెచ్చించు. నేటి బాలలే రేపటి పౌరులు. అంతేకాదు, ఫలించిన స్వప్నాలకు ఆకౄతులు, కలకలలాడే పిల్లలు. ఈ బిడ్డలకు వున్న బుద్ధే పెద్దలకు వుంటే ఈ యుద్ధాలు, ఈ కల్లోలాలూ లేని ... అంటూ ఒక పిల్లల బహుమతి ప్రదాన కార్యక్రమంలో, మహనీయుడు, పిలలలో పిల్లవాడు, నిన్నటిదాకా గౌరవంగా, గర్వంగా రాష్ట్రపతి పదవిని - నభూతో న భవిష్యతి - అని, డా. సర్వేపల్లి రాధాకౄష్ణన్ గారి తర్వాత, అత్యంత ప్రతిభావంతంగా, ప్రేరణాత్మకంగా, నిర్వహించిన వ్యక్తి - డా. అబ్దుల్ కలాం మాటలను గుర్తు చేసుకోవాలసిన శుభతరుణం ఈ రోజు కాక వేరే ఏముంటుంది? కల్లకపటం, అసూయ, ద్వేషం, రెండర్ధాల మాటలూ ఇవేవి తెలియని దేవుని ప్రతిరూపాలు బాలలు. అందుకే, 'పెద్దలు దేవుని వెదుక్కొంటూ గుడికి వెళితే ఆయన బయట పిల్లలతో ఆడుకుంటూ వుంటారూ అంటూ గుడిలోని ప్రభువును నడివీధిలోకి తెచ్చి పిల్లలతో బిళ్ళంగోడో, దాగుడుమూత దండాకోరో ఆడించారు - గురుదేవులు రవీంద్రనాధ్ ఠాగూర్. బాల్యం ఓ మరపురాని మధురానుభూతి. బాల్యం ఓ అందమైన కల. బాల్యం ఓ వరం. ఈ దశలో 'మనం మన బిడ్డలకు ఇవ్వగలిగినవి రెండేరెండు బహుమతులు. ఒకటి వేళ్ళు, రెండు రెక్కలు. (కార్టర్ రూట్స్). ఈ లోకాన్ని చూసి, అర్ధమయ్యీ, అర్ధం కాక తనతో దోబూచులాడే ఈ మహాఛ్ఛాయల్లోని ఇంద్రజాలానికి అధ్బుతపడి, దాన్నంతా తనలోకి తీసుకోవాలని చూసే పసిబిడ్డ ఆతౄతని ఏ కవి జీవించగలడు? (చలం). విషాదం ఏమిటంటే, మనిషి పెరుగుతూ వుంటే తన బాల్యాన్ని చేజారిపోకుండా పొదివి పట్టుకోలేకపోతున్నాడు. (పాబ్లో పికాసో). పైవి నిగ్గు తేలిన నగ్న సత్యాలు. భారత తొలి ప్రధాని నెహ్రూజీ జయంతి సందర్భంగాను, ఆయన జన్మదినోత్సవాల మధ్య జరిగే బాలలదినోత్సవాల సందర్భంగా, భారతీయ బాలపౌరులను చాచాజీలాంటి మహానుభావుల జీవితాలను ఆదర్శంగా తీసుకుని ముందుముందుకు దూసుకుపోవాలనీ, రివ్వురివ్వున రెపరెపలాడుతూ, ఎగిరిపోతూండాలనీ, ఆశీస్సులనీ, అభినందనలనీ తెలుగు రథం తెలియపరుస్తూ ... విష్వ బాలల విద్వత్తుకు మోకరిల్లుతూ - షలవు. కొంపెల్ల శర్మ - తెలుగురథం

హితోపదేశం - ప్రస్తావిక

ప్రాచీన భారతీయ సంస్కృత సాహిత్యంలో అనర్ఘమైనది - హితోపదేశం. దానిలోని ముఖ్య నీతి సారాన్ని, నిత్య కాలానికి ఉపయోగ దర్శిని అన్నా భావంతో - తెలుగురధం సవినయంగా సమర్పిస్తోంది.

సిద్ధి: సాధ్యే సతా మస్తు ప్రసాదాత్తస్య ధూర్జటే:,

జహ్నవే ఫేనలేఖేవ యన్మూర్ధ్ని శశిన: కళా:

గంగానది నురుగురేఖయా అనునట్లు ఎవని శిరస్సున చంద్రకళ కలదో అట్టి ఈశ్వరుని అనుగ్రహం వలన సత్పురుషులకు సాధింపవలచిన పనులు సిద్దించుగాక!

శ్రుతో హితోపదేశోయం పాటవం సంస్క్రుతోక్తిషు

వాచాం సర్వస్త్ర వై చిత్ర్యం నీతివిద్యాం దదాది చ.

ఈ హితోపదేసమును వినినచో సంస్కృత భాషయందు నేర్పును,sarvavishayamulamulandunu

శ్రీ శ్రీ - అభ్యుదయ కవన యుగకర్త

శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు (1910 - 1983) - 2 జనవరి జయంతి
శ్రీశ్రీ జీవనప్రస్థానం ... యిదిగో ... యిలా ...
అది 1910 వ సంవత్సరం. ఈ ఏట మువ్వింతలు జరిగాయట. ఒకటి తోకచుక్క పొడవడం; రెండు గురజాడ అప్పారావు గారు ముత్యాలసరాలు రచనచేయడం; యిక మూడవది మహాకవి శ్రీశ్రీగా ముందు ప్రపంచానికి సుపరిచితులైన శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావుగారు జన్మించడం. శ్రమైక జీవన సౌందర్యానికి, సమానమైనది లేనేలేదోయ్ అన్న ప్రజాకవి, విప్లవకవి, మహాకవి, మహాప్రస్థానం నుంచి మరోప్రస్థానం వరకు తనదైన శైలిలో ప్రపంచంలో మరోప్రపంచాన్ని సౄష్టించిన, ఈయన జీవనప్రస్థానం యిలా సాగిపోయింది.
1910 జనవరి 2 న విశాఖపట్టణంలో శ్రీ వెంకట రమణయ్య, శ్రీమతి అప్పన్నకొండ లకు జన్మించిన శ్రీశ్రీ, పుట్టిన ఏడాదికే తల్లిని పోగొట్టుకున్నాడు. ఎవియన్ కాలేజీలో లెక్కలమాష్టారుగా తండ్రి పనిచేయడం, అక్కడే శ్రీశ్రీ చదువుకున్నాడు. 1925లో చదువుతోబాటు వెంకటరమణమ్మతో వివాహం, యింటర్మీడియట్ చదువు 1928 లోను, 1928లో మద్రాసు కాలేజీలో, బి.ఎ. జంతుశాస్త్రం లో చేరినా, 63 రోజుల టైఫాయిడ్ జ్వరం వలన, 1931 లోనే పూర్తిచేయడం జరిగింది. చదువుకున్న కాలేజీలోనే డిమాన్సేట్రర్ గా పనిచేస్తూ కప్పలమాస్టారు గా పేరు తెచ్చుకున్నారు. 1938లో మద్రాసులోని ఆంధ్రప్రభలో ఉపసంపాదకునిగాను, 1942లో డిల్లీ ఆకాశవాణిలోనూ, 1943లో లక్నోలో మిలటరీలో లేబరేటర్ అసిస్టెంట్ గానూ ఉద్యోగపర్వాన్ని నిర్వహించారు. 1945లో తండ్రి మరణం జరగ్గా, 1946లో నిజాం నవాబుగారి రిఫార్మ్ సెక్రటేరియట్ లోను, 1946-49లో ఆనందవాణిలో ఉద్యోగాన్ని కొనసాగించారు. 1947లో మద్రాసులో రాయపేటలో మకాం వున్న శ్రీశ్రీకి గుర్రపుపందాల సరదా జోరుగా వుండేది. 1949లో చుట్తాలమ్మాయిని 'లెనినా అన్న పేరుపెట్టుకుని అభిమానపుత్రికగా పెంచుకోవడం జరిగింది. 1950లో నళినికుమార్ తో స్నేహం, 1954లో హెల్సెంకీలో జరిగిన ప్రపంచశాంతి మహాసభకు ప్రతినిధిగాను, రష్యా, పారిస్, లండన్ పర్యటన చేశాడు. 1856లో ఉపద్రష్ట సరోజినితో వివాహం అవగా, కూతురు (1959), కొడుకు (1962) గలగడం, 1967లో రెండవసారి రష్యా ప్రయాణం, 1970లో విశాఖపట్టణంలో షష్టిపూర్తి ఉత్సవాలు జరిగాయి. ఈ దశలో శ్రీశ్రీ చలంగారిని కలుసుకోవడం ప్రముఖ ఘట్టంగా భావించారు. 1975లో జరిగిన ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా శ్రీశ్రీని అరెష్ట్ చేసి, విడుదల చేయడం జరిగింది. 1976లో చైనాయాత్ర జరిపారు. 1979లో శ్రీ రాజాలక్ష్మీ ఫౌండేషన్ వారి మొదటి అవార్డుని, పదివేల నగదు బహుమతిని పొందడం జరగ్గా, 1980లో కాకినాడలో స్పతి పూర్తిసభ నిర్వహించారు. ఈ సమయాన్నే, పురిపండావరితో లండన్ ప్రయాణం జరిగింది. 1981లో శ్రీమతితో అమెరికా ప్రయాణం చేశారు. 1982లో అభిమానుల ఆర్ధికసహాయంతో కోర్టుకేసుని పోరాడారు. సుదీర్ఘ సాహితీజీవనం, నిజజీవనం జరుపుకున్న శ్రీశ్రీ 1983 జూన్ 15 న ఈ భౌతికజగత్తుని వదలి మరోప్రపంచంలోకి వెళ్ళిపోయారు.
శ్రీశ్రీ సాహితీపర్వం ... యుగంగా మారిన వైనం
మానవజాతిని ఉద్ధరించడానికి కొత్తమతాన్ని కనిపెట్టిన ప్రవక్త. ప్రపంచపు సరిహద్దుల్ని వూగించాలని ప్రయత్నించిన అతని హౄదయోద్రేకాన్ని వర్ణించడం అసాధ్యమైన పని. నెత్తురూ, కన్నీళ్ళు కలిపి కొత్త మందును తయారుచేశాడు. హౄదయం ఎల్లా కంపిస్తే ఆ కంపనకి మాటల రూపాన్నివ్వడం అతనికే తెలుసు. మాటల్ని కత్తులూ, యీటెలూ, మంటలుగా మార్చడం అతనెకే చేతనవును. పద్యాలు చదువుతూంటే, యివి మాటలుకావు, అక్షరాలు కావు - ఉద్రేకాలు, బాధలు, యుద్ధాలు - అతని హౄదయంలోంచి మన హౄదయంలోకి నేరుగా పంపిన ఉత్సాహాలు, నెత్తులుకాలవ అనిపిస్తుంది. ఏ లోకంలో అన్యాయాలు, అధికారాలు, ఏడుపులు, క్షామాలు, యాచకాలు, క్షుద్రకవిత్వాలు, శిక్షణలు, అవినీతిపర్వాల్లాంటివి స్వప్నలోకంలో వీక్షణం చేస్తూనేవున్నాడు. దేవుడు, అధికారాలు, పాతర్లు, సౌఖ్యాలు, నీతులు, స్వర్గం, మర్యాదలు, మూటకట్టుకుని కులికే ఎంతోమందికి అర్ధంకాని బాధ, మరణం, దరిద్రం, అవిశ్వాసం, అశాంతి, యివన్నీ అర్ధంకాక గట్టిగా సౄష్టినే ప్రశ్నించిన యువకుల లక్ష కంఠాల్ని ఏకం చేసి పలికిన ప్రజాపక్షపాతి. ఈ మాటలు, వర్ణనలు, ఈ వ్యాసరచయితవి అనుకునే ప్రమాదం వుంది. ఆ యిబ్బందేమీలేదు. శ్రీశ్రీ మహాప్రస్థానం కు యోగ్యతాపత్రంను అందించిన చలం శ్రీశ్రీ గురించి, ఆయన కవిత్వం గురించి అనుభవించి పలవరించిన అచంచలభావాలు. బాధతో అన్నా బోధవాచకాలు - తెలుగువాడి జాతీయధనం ఓర్వలేనితనం; అసలు సిసలైన తెలుగు వాడికి పొరిగింటి పుల్లకూరే నచ్చుతుంది అన్న నిర్మొహమాటం పడని నిజవాది.
శ్రీశ్రీ రచనాపరంపర
మహాకవి శ్రీశ్రీ మహాప్రస్థానంతో మహాయోగం పొందినా, అంతకు ముందుగా ప్రభవ, వారం వారం, సంపంగితోట అన్న రచనలు వ్రాశాడు. ఆయన కలం ఆగని వాడితనంతో, వేడితనంతో, అమ్మ, మీమీ, మరోప్రపంచం, త్రీచీర్స్ ఫర్ మేన్, చరమరాత్రి, మానవుడిపాట్లు, సౌదామిని, గురజాడ, మూడు ఏభైలు, మహాప్రస్థానం తర్వాత అంతటి పేరును తెచ్చిన ఖడ్గసౄష్టి, వ్యూస్ అండ్ రివ్యూస్, అయిదు సంపుటాల శ్రీశ్రీసాహిత్యం, మిన్నేలని, రెక్క విప్పిన రెవల్యూషన్, వ్యాసక్రీడలు, మరోమూడు ఏభైలు, చినయానం, మహాప్రస్థానం తర్వాత మరోమలుపుని తెచ్చిన మరోప్రస్థానం, పాడవోయి భారతీయుడా (శ్రీశ్రీ చిత్రగీతాలు), న్యూ ఫ్రంటీర్స్, అనంతం, ప్ర-జ, రచనలను అందించిన అమరకవి. అనంతం (ఆత్మకధ), ప్ర-జ రచనలను ఆయన మరణం తర్వాత ప్రచురించడం జరిగింది. శ్రీశ్రీ నిజంగానే భారతీయసాహితీకారుల్లో అగ్రగణ్యుడు. అందుకనే, భారతీయ సాహితీనిర్మాతలు అన్న శీర్షికన శ్రీశ్రీ వ్యక్తిత్వంపై సుదీర్ఘవ్యాసాన్ని ప్రముఖ సాహితీవేత్త బూదరాజు రాధకౄష్ణ, కేంద్రసాహిత్య అకాడమీ వారు ఈ రచనకు 2006 లోనే మూడవ ముద్రణనిచ్చారు.
శ్రీశ్రీ గురించి కధనకుతూహలం
శ్రీవాణి తో నూతన వరవడితో ప్రారంభించిన తెలుగు సాహిత్యం శ్రీశ్రీవాణితో మరోమలుపు తిరిగి అక్కడ ఒక యుగంపాటు నిలిచిపోయింది. అదే శ్రీశ్రీ యుగం. అంతకుముందు, విశ్వనాధ సత్యనారాయణ గారు నిర్మాణం చేసుకున్న పధంలో ఒక యుగం నిలచిపోయింది. శ్రీశ్రీ, విశ్వనాధలు జంటకవులు కాకపోయినా, యిద్దరూ చెరొక యుగానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడం తెలుగు సాహితీవాణికే గర్వకారణమయినది.
శ్రీశ్రీని నూత్న కవితా భగీరధుడుగా డా. దివాకర్ల వెంకటావధానిగారు కితాబునిచ్చారు. సాహితీమార్క్స్ గా రాచకొండ విశ్వనాధశాస్త్రిగారు సెలవిచ్చారు. మానవత్వంలోప్రవహించే నది అని డా.నాయని కౄష్ణకుమారి అని అన్నారు. ఆరని విప్లవ జ్Yఓతి, పధ నిర్దేశకుడు, శ్రీశ్రీది మనిషితనం అని, ఆధునిక సాహితీ చరిత్రకు 'గురుజాడలుగా, గురజాడ-చలం-శ్రీశ్రీ ని వర్ణించడం, కవి-మనిషి-వ్యక్తిగా శ్రీశ్రీకి త్రివేణీసంగమసత్కారాలతో వేనోళ్ళ కొనియాడారు. ఒకప్పుడు సాహిత్యం భోగవస్తువు; ఈ నాడది ఉపయోగ వస్తువు కావాలి అని తన నినాదాన్ని ప్రకటించాడు శ్రీశ్రీ. ప్రజలభాషల్ సన్నగా సంగీతం సాహిత్యంలో వినిపించిన కాలాన్ని తానే స్వయంగా నిర్మించుకున్నాడు శ్రీశ్రీ. సాహిత్య జగత్తులో మనిషి మేల్కొన్న తరుణమది. నేను సైతం ప్రపంచాగ్నికి, విశ్వసౄష్టికి, భవనఘోషకు ... అంటూ సొంతగొంతుకతో జయభేరి మ్రోగించిన మొదటిగేయాన్ని విరచించిన విద్వాంసుడు. శ్రీశ్రీ కవితా జీవితం ఒక మహాస్రవంతి; మహాకవిని చేసింది. అభ్యుదాయాంధ్ర కవిత్వయుగకర్త శ్రీశ్రీ, ప్రజాకవి, సమాజ చైతన్యాన్ని మేల్కొల్పి, దానిలోని వేడిరక్తాన్ని ఉడికించి,కవితను ప్రజావాణిగా పలికించి, ప్రపంచ పీడితజన బాధామయగీతాన్ని హృద్గీతగా పొంగించి, జీవితానికీ, సాహిత్యానికీ మంగళ సంవిధానాన్ని సాధించి,పండిత పామరజనరంజకమైన కవితాస్రవంతిని తెలుగునాట క్రొత్తతియందనాలతోపారించి, అభ్యుదయపధాన్ని చూపించిన శ్రీశ్రీ ఆధునికాంధ్ర సాహిత్య రధసారధి. ఆచార్య జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యంగారన్నట్లు, తిక్కన్న, వేమన్న, గురుజాడలు శ్రీశ్రీలో కొత్తరూపం తాల్చారు. తెలుగువారికి - తెలుగువాణికి ఒక అంతర్జాతీయకవిని సమర్పించారు. అందుకే, నిజంగా నేను, ప్రజల కవిన్నేను, ఎంచేతంటేను, వాళ్ళను చదివేను, చదివించే రాసేను అని తానే చెప్పాడు. ప్రజలను చదివినవాడూ, చదివింది వ్రాసినవాడూ ప్రజాకవి, దానికి మారుపేరు శ్రీశ్రీ అనికూడ అచార్యులు వివరించారు. నా రచనలలో లోకం ప్రతిఫలించి, నా తపస్సు ఫలించి, నా గీతం గుండెలలో మూర్ణిల్లగ, నా జాతి జనులు పాడుకొనే మంత్రంగా మ్రోగించాలి అని తన ప్రణాళికను సుస్పష్టంగా విశదపరచారు. వ్యదారజీవిత యదార్ధదౄశ్యం పునాదిగా ఇక జనించబోయే భావివేదముల జీవనాదముల జగత్తుకంతా చవులిస్తానోయ్ అని ప్రతిజ్ణ చేసిన శ్రీశ్రీ తనవాదాన్ని వేదంగా పేర్కొన్నాడు. విప్లవ కవిత పాడేడప్పుడు కూడ, నా వినుతించే, నా విరుతించే, నా వినిపించే నవీనగీతికి, భావం, భాగ్యం, ప్రాణం,ప్రణవం అని, చివరకు మిగిలేది సర్వనాద మూలబిందువైన ౠతం, అదే ప్రణవం అని ప్రవచనం చెప్పాడు. శ్రీశ్రీ ని సారాంశంగా ఒకే ఒక వాక్యం చెప్పాలంటే, ఆలోచన నా ఉనికికి సూచన అనే చెప్పాలి. ఆలోచన ఉన్నస్థితిలో అసంతౄప్తిని కలిగించి, ప్రశ్నించడం నేర్పుతుంది. ప్రశ్నించడం అన్వేషణకు కారణమౌతుంది. అభ్యుదయానికిప్రేరణ అవుతుంది. ప్రగతికి పునాది అవుతుంది. సరిగ్గా, సమంగా, శ్రీశ్రీ విషయంలే యిదే జరిగింది. శ్రీశ్రీ కి మరణం లేదు. మహాకవి ప్రతినిత్యం మన మనసుల్లో, నిత్యకౄత్యాల్లో, ఆలోచనల్లో, ఎదో రూపాన, మసలుతూనే వుంటాడు. జననమరణాల మధ్య జీవితం ఒక విరామసంకేతం. శ్రీశ్రీ మనకు స్వల్ప విరామం ప్రసాదించాడు. త్వరలో శ్రీశ్రీ మరల అవతారమెత్తుతాడు. లేదా కనీసం మరోశ్రీశ్రీని అవతరింపచేస్తాడు. మరో మహాప్రస్థానాన్ని తప్పక అందిస్తాడు. మనం మాత్రం మరో చలాన్ని సిద్ధం చేసుకోవాలి, యోగ్యతాపత్రం అందించడానికి. యిరువురూ కలసి వస్తారేమో ఎవరికెరుక!?!? నిరీక్షణ కావిద్దాం.
అభ్యుదయ కవితా ప్రయోక్త, సమసమాజ సంస్థాపన ప్రవక్త, మహాప్రస్థానం సౄష్టికర్త, మహాకవి, శ్రీశ్రీ జయంతి సందర్భంగా తెలుగురథం ఘననివాళిని సమర్పించుకుంటూ, శ్రీశ్రీ మహానుభావుకతని పున:స్మరణం చేసుకునే భాగ్యం కలిగినందులకు ధన్యవాదాలు సమర్పించుకుంటున్నాం.
కొంపెల్ల శర్మ - తెలుగురథం.

భారత రాజ్యాంగ శిల్పి, 'భారతరత్నా సన్మాన గ్రహీత, "డా. భీం రావ్ రాంజీ అంబేద్కర్" జయంతి


(1891 - 1956)













బహుముఖ ప్రజ్ణాశాలి - భీం రావ్ అంబేద్కర్







మహామేధావి, సంఘసంస్కర్త, న్యాయశాస్త్రవేత్త, భారతరాజ్యాంగ శిల్పి, ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షకుడు, అని ప్రఖ్యాత వహించిన వ్యక్తి - డా. భీమ్క్ రావ్ రాం జీ అంబేద్కర్ విశ్వవిదితమైన మహామనీషి. సుప్రసిద్ధ రచయిత 'బెవెర్లి నికొలశ్ డా. అంబేద్కర్ ను భారతదేశపు ఆరుగురు మేధావులలో ఒకరు అని ప్రశంసలను అందజేYఅడం మరువలేని సంఘటన.







అచట పుట్టిన చిగురుకొమ్మైన చేవ!







ఆంధ్రకవితా పితామహుడు 'అల్లసాని పెద్దనా అన్నట్లు, 'అచట పుట్టిన చిగురు కొమ్మైన చేవా అన్న భావనకు సత్యరూపాన్ని కలిగిస్తూ, లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలక్, మహర్షి కార్వే వంటి అగ్రనాయకులు జన్మించిన పుణ్యస్థలి, మహారాష్ట్ర లోని 'రత్నగిరీ జిల్లాలో, 'మందన్ గాడ్' పట్టణానికి చేరువైన 'అంబావాడే' గ్రామంలో - రాంజీ సక్ పాల్ - భీమాబాయి పుణ్య దంపతుల్ని పున్నామ నరకం నుంచి రక్షించిన రోజది, 1891 ఏప్రిల్ 14. మెహర్ కులంలో పుట్టిన భీం రావ్ ను తండ్రి చాలా క్రమశిక్షణ తో పెంచగా, బాలభీం రావ్ ప్రతినిత్యం రామాయణం, భారతం, తుకారం, మోరోపంత్ ల భజన గీతాలను గానం చేయడం, కుటుంబం యావత్తు శాకాహారాన్ని సేవించడం, బాల్యంలోనే అడుగడుగునా బాధలకు, అవమానాలకు గురియై, బీదరికాన్ని ఎదుర్కొంటూ స్వయంకౄషితో, స్వీయప్రతిభతో స్వతంత్ర భారతదేశంలో కేంద్రమంత్రి పదవిని అలంకరించిన మహామనీషి శ్రీ బాబాసాహెబ్.







అవమాన, పరాభవాల్ని తెచ్చిన వర్ణ వ్యవస్థ







అస్పౄశ్యులుగా పరిగణింపబడిన 'మెహర్లా కులంలో జన్మించడం పట్ల, బండివాడు చూపిన ఆగ్రహం, అన్నగారు బండి తోలితే, బండివాడు రాజఠీవితో నడచి రావడం, ఆకలిదప్పులతో అలమటిస్తూ వీధికుళాయి నుంచి మంచినీళ్ళని కూడ తాగనివ్వని అమానుషత్వం, భరించలేని అవమానాలకు గురిచేసింది. అందుకే అంబేద్కర్ కులవ్య్వ్వస్థ పై నిష్చితమైన అభిప్రాయాలని నిర్ధారించుకున్నాడు. కులం పునాదుల మీద దేనినీ - జాతిని గానీ, నీతిని గానీ నిర్మించలేమనీ, అలా నిర్మిస్తే అది పగిలి ముక్కవలడం తప్పదని చెప్పాడు. కులంలోని వ్యక్తి ప్రతిభను కులం గుర్తించకపొవడమే కాక, రాజకీయ దాస్యంతో పోలిస్తే, సాంఘిక దాస్యం హీనమైనదీ, నీచమైనదీ అని నొక్కి వక్కాణించాడు.







బొంబాయి - బరోడా ల మధ్య వాసికెక్కిన వ్యక్తిత్వం







సంస్కౄతాన్ని ఆధ్యయనం చేయాలన్న సంకల్పానికి మాయదారి కులం అడ్డు తగిలింది. అయితే పర్షియన్ భాష చదివాడు. ఎల్ఫిష్టన్ హైస్కూలు లో మెట్రిక్యులేషన్, 16వ ఏటనే వివాహం, బరోడా మహారాజు యిచ్చిన 25 రూ. విద్యార్ధి వేతనం 1912 లో బి.ఏ పరీక్షలో నెగ్గేలా చేసిన పట్టభద్రత్వం బరోడా ఆస్థానంలో ఉద్యోగాన్ని సంపాదించినా, పై చదువులపై పట్టుదల ఉద్యోగాన్ని దూరం చేసింది. చదువు తర్వాత ఖరారుగా దశాబ్దకాలంపాటు ఆస్థానంలో ఉద్యోగం చేయాలన్న నిబంధనతో, 1913 లో రాజప్రోత్సాహంతో కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం లో చేరి, 1915 లో ఎం.ఏ, 1916 లో పి.హెచ్.డి ని సంపాదించాడు. పరిశోధన ఫలితంగా, 'ది ఎవల్యూషన్ ఆఫ్ ప్రావిన్షియల్ ఫైనాన్సస్ ఇన్ ఇండియా' అన్న పేరుతో సిద్ధాంత ప్రచురణ చాలా ప్రాచుర్యాన్ని అందించింది. 1917 లో డా. అంబేద్కర్ స్వదేశ ప్రవేశం చేయడమే గాక, 27 ఏళ్ళలో, అస్పౄశ్యుడొకడు అంతగొప్ప పేరు సంపాదించుకోవడం ఆనాటి అగ్రవర్భాలవారికి ఆశ్చ్యర్యానందానుభూతుల్ని కలిగించింది. ఫలితంగా మహారాజావారికి మిలిటరీ కార్యదర్షిగా గుర్తింపు కల్గినా, ఆఫీసులో నౌకర్లు కాగితాలు ఆయన బల్లపై ఎత్తివేసేవారట! కొళాపూర్ మహారాజు సహాయంతో, 'మూక నాయక్' పక్షపత్రికకు సంపాదకత్వం హహించడం.



- బార్-అట్-లా, కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పి.హెచ్.డి, లండన్ నుంచి డి.ఎస్.సి పట్టాలను పొందినా, ఆఫీస్ జవానుల ఆదరాన్ని కూడ పొందలేని దుర్భరస్థితిగతులు.







బాబాసాహెబ్ జీవితంలో 1927 లో జరిగిన ప్రధాన ఘట్టాలు







- మహద్ లో దళిత జాతుల మహాసభ జరగ్గా, మహద్ చెరువులోని నీరు త్రాగుటకు అంతవరకు ప్రవేశం లేని పరిస్థితి నుంచి, అంబేద్కర్ నాయకత్వంలో మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ ల నుంచి వచ్చిన వేలాదిమంది చెరువునీరు స్వీకరించడం మహారాష్ట్రలో సంచలనాన్ని కలిగించింది.



- 'బహిష్కౄత భారతీ మరాఠి పక్ష పత్రిక ద్వారా ఆనాడు కులతత్వవాదుల బాధను ప్రకటించాడు.



- చత్రపతి శివాజి త్రిశతి జయంతి ఉత్సవాలు మహారాష్ట్ర అంతటా అధ్బుతంగా జరగ్గా, అంబేద్కర్ ను సాదరంగా ఆహ్వానించబడడం, ఉత్సవ సంఘాధ్యక్షుడైన పలాయ్తశాస్త్రి తన ప్రసంగం లో, 'పీష్వాల సామ్రాజ్య పతనానికి ముఖ్యకారణం అస్పౄశ్యతను పాటించడమే' అన్న భావం అందరినీ ఆలోచింపజేసింది.



- 'మనుస్మౄతీ పై తనభావాలను నిష్కర్షగా చెప్పినా, ఆ సంపుటిలో అన్ని భాగాలు నిందనీయాలు కావు అని కూడ చెప్పగలిగిన సుస్ఫష్టభావకుడు అంబేద్కర్.







గాంధీ తో చెప్పిన నిశ్చితాభిప్రాయాలు







1931 లో రెండవ రౌండ్ టేబిల్ సమావేశం సందర్భంగా, అంబేద్కర్ గాంధీని కలుసుకోవడం, జైలులో వున్న గాంధీజీ నిరాహారదీక్ష ప్రారంభించడం, గాంధీజీ తో 'మహాత్ములు వస్తుంటారు, పోతుంటారు, అంటరానివారు మాత్రం అంటరాని వారుగానే వుంటున్నారూ అన్నారు.







'అస్పౄశ్యతా నివారణే నా ధ్యేయం, నా జన్మ హక్కూ







అస్పౄశ్యతా నివారణ కోసం దళిత జాతుల హక్కుల కోసం, 'అస్పౄశ్యతా నివారణే నా ధ్యేయం, నా జన్మ హక్కూ అన్న తిలక్ సంకల్పం మాదిరి నిరంతరం పోరాటం సాగించాడు బాబాసాహెబ్. నిరంతర కౄషి తో సాగిన ఆయన జీవితం ఉద్యమాలకు, ముఖ్యంగా సామాజిక సంస్కరణలకు, ఊపిరిపోసుకుంది.







భారత రాజ్యాంగ శిల్పకారత్వం







భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం రావడం, రాజ్యాంగ పరిషత్తు సభ్యుడుగ అంబేద్కర్ విశేష శ్రమవహించి రాజ్యాంగం రచించడం ఆయన శేషజీవితంలో ప్రముఖమైన ఘట్టం. ఈ విషయంపై, ఆనాటి కేంద్రమంత్రి టి.టి.కౄష్ణమాచారి మాట్లాడుతూ, 'రాజ్యాంగ రచనా సంఘంలో నియమింపబడిన అత్యధిక సభ్యుల్లో అందుబాటులో లేకపోయిన కారణంగా, భారత రాజ్యాంగ రచనా భారమంతా డా. అంబేద్కర్ మోయవలచి వచ్చిందని, రాజ్యాంగ రచన అత్యంత ప్రామాణికంగా వుంటుందనటంలో ఏలాంటి సందేహం లేదూ అని అమోఘమైన విశ్వాసాన్ని ప్రకటించడం, బాబాసాహెబ్ ప్రతిభాపాటవాల్ని చెప్పకనే చెప్పినాడు.







అన్నీ ప్రత్యేకతలే - అంబేద్కర్ జీవితంలో!







అంబేద్కర్ 56వ ఏటన సారస్వత బ్రాహ్మణ కుటుంబంలోని కుమారి శారదా కబీర్ ను వివాహమాడడం, నాగపూరు లో అంబేద్కర్ బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరిస్తూ, 'బౌద్ధం భారతీయ సంస్కౄతిలో భాగం' అని, ఈ దేశ చరిత్ర సంస్కౄతులు, తన మార్పిడివల్ల దెబ్బతినకుండా చూచానన్నాడు. దీనివల్ల, హిందువుగా పుట్టిన అంబేద్కర్ హిందువుగా మరణించలేదు!.







బాబాసాహెబ్ బహురంగ రచనలు







అనేక రచనలను అందించిన అంబేద్కర్ - 'ది ప్రోబ్లెం ఆఫ్ రుపీ', 'ప్రొవిన్షియల్ డీ సెంట్రలైజేషన్ ఆఫ్ ఇంపీరియల్ ఫైనాన్స్ ఇన్ బ్రిటిష్ ఇండియా', 'ది బుద్ధా అండ్ కార్ల్ మార్క్శ్, 'ది బుద్ధా అండ్ హిజ్ ధర్మా, ప్రముఖ రచనలని చెప్పాలి.







మరువలేని జీవిత మలుపులు







భారతరాజ్యాంగం ఏ మలుపులు తిరిగినా, అది వున్నంతకాలం, బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ ను స్మరిస్తూవుండడం వినా వేరే గత్యంతరం లేదు భారతదేశ ప్రజలకు. భారతరాజ్యాంగం లో పొందుపరచబడిన 'భారతీయ షెడ్యూలు కుల జాతుల అభివౄద్ధీఅంశాలపై ప్రత్యేక ప్రేరణ, ప్రోత్సాహం, అంబేద్కర్ దే గణనీయమైంది. 1925 లో బోంబే హైకోర్టు లో న్యాయవాద వౄత్తి, 1926 - 34 మధ్య బోంబే విధాన కౌన్సిల్ కు ప్రకటించబడిన సభ్యత్వం, 1942 - 46 మధ్య వైశ్రాయి నిర్వాహకవర్గ సభ్యుడుగా, 1947 - 51 మధ్య న్యాయశాఖ మంత్రిగా, ప్రముఖ పదవులు. మహోన్నత ఆశయాలని మనసా వాచా కర్మణా ఆచరించిన అంబేద్కర్ ని కొన్ని స్వార్ధపూరిత కూటమితో, కొన్ని రాజకీయపక్షాలు అంబేద్కర్ ఆశయాలకు వక్రభాష్యం చేసి తమ పబ్బాలను గడుపుకోవడం నేటికి జరుగుతున్న దారుణసత్యం. సామాజిక న్యాయం, భారతీయ ప్రజల్లో వర్గీకరింపబడిన వర్ణవ్యవస్థ, ఆయన ఆశయాలకు దర్పణాలుగా ప్రతిబింబించకపోవడం చాలా శోచనీయం, దురదౄష్టకరం అనే చెప్పాలి. అంబేద్కర్ ప్రతిభను, నాలుగు దశాబ్దాలకాలం తర్వాతనే భారతదేశం గుర్తించి, 'భారతరత్నా (1990) సత్కారం అందించడం పట్ల, చివరికైనా న్యాయం జరిగిందనడంలో సందేహం లేదు. 1956 డిసెంబర్ 6 న కన్నుమూశారు.

నాడు - ఈనాడు - చరిత్రలో - ఏప్రిల్ l

నాడు - ఈనాడు

చరిత్రలో - ఏప్రిల్ 1:

ఏప్రిల్ 1

మిగిలిన సంవత్సరమంతా మనం ఎలా ప్రవర్తిస్తామో తెలియజేసే రోజు - మార్క్ ట్వైన్

ఏప్రిల్ 1, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 91వ రోజు (లీపు సంవత్సరము లో 92వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 274 రోజులు మిగిలినవి.

సంఘటనలు

1894: మొదటి భారతీయ బ్యాంక్ 'పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్' ప్రారంభం
1914: ఆంధ్రపత్రిక, వారపత్రిక నుంచి దినపత్రికగా మారింది మద్రాసు లో (చెన్నై). తెలుగు లెక్కలో కీలక నామ సంవత్సరం భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థి హిందువులకు పండుగ దినమైన వినాయక చవితి నాడు కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు ఆంధ్రపత్రికను వారపత్రికగా ( 9 సెప్టెంబర్ 1908) ప్రారంభించారు. ఇది బొంబాయిలోని తత్వవివేచక ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడేది.
1935: భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు స్థాపించబడింది.
1936 : కళింగ లేదా ఉత్కళ్ అని పిలువబడే ఒడిషా భారత దేశం లో క్రొత్త రాష్ట్రంగా అవతరించింది.
1957 - డబ్బు, కానీ, అర్ధణా, అణా, బేడ అన్న 'డబ్బు', 'రూపాయి' లను 1 ఏప్రిల్ 1957 నుంచి నయాపైసలు, పైసలు, ఐదు పైసలు, పదిపైసలు అన్న దశాంశ పద్దతిని ప్రవేశ పెట్టారు. భారతదేశంలో మెట్రిక్ (దశాంశ) పద్ధతిని, తూనికలు కొలతలకు 1 అక్టోబర్ 1958 న ప్రవేశ పెట్టారు. 1793: ద్రవ్యరాశి మెట్రిక్ పద్ధతి (కొలమానం (యూనిట్)) లోని ద్రవ్యరాశి (బరువు)ని కొలిచే, మనం కె.జి అని పిలిచే కిలోగ్రామ్ ని , ఫ్రాన్స్ లో ప్రవేశపెట్టారు.[1]
1960 : TIROS-1 ఉపగ్రహం టెలివిజన్ మొదటి చిత్రాన్ని అంతరాళం నుండి ప్రసారం చేసింది.
1970: బహిరంగంగా ధూమపానం చేయడం అమెరికాలో నిషేధం.
1971 : పులుల సంరక్షన పథకం - కోర్బెట్ట్ నేషనల్ పార్కు నందు పులుల సంరక్షణా పథకాన్ని ప్రారంబించారు.
1976: దూరదర్శన్ ప్రారంభం
2001 : స్వలింగ వివాహాలను చట్టబద్ధం చేసిన మొదటి దేశం నెదర్‌లాండ్స్.

జననాలు

1578 : విలియం హార్వే, ఆంగ్ల వైద్యుడు (రక్త ప్రసరణ సిద్ధాంతాన్ని వివరించినవాడు)(d. 1657)
1856 : భారత దేశ ప్రముఖవైద్యుడు అకాసియో గాఅబ్రియెల్ వేగాస్ జననం.(ఈయన బొంబాయి నందు ప్లేగు వ్యాధి వ్యాప్తిని గుర్తించారు).(d. 1933)
1869: ఆదాయపు పన్ను విధానం ప్రవేశం.
1889: రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ స్థాపకుడు డా.హెడ్గెవార్ (డా.కేశవ్ బలీరాం హెడ్గేవార్)
1911 : భారత అథ్లెట్, ఫాజా సింగ్.
1911 - ఏటుకూరి వెంకట నరసయ్య అధ్యాపకుడు , రచయిత. [మ. 1949]
1911: ఏటుకూరి వెంకట నరసయ్య, క్షేత్రలక్ష్మి పద్యకావ్యంతో పేర్గాంచిన, మానవతావాదీమ.1949
1933 : భారత మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు బాపూ నాదకర్ణి జననం.
1936 : తరున్ గొగోయ్, భారత రాజకీయ వేత్త, అసోం ముఖ్యమంత్రి.
1941 : అజిత్ వాడేకర్, భారత క్రికెటర్.
1972: వెంకట్ గోవాడ,రంగస్థలంపై నవ రసాలు కురిపిస్తున్నారు. థియేటర్‌ ఆర్ట్స్‌లో పిజి డిప్లొమో చేశారు.

మరణాలు

1922 : స్విట్జర్లాండ్ కు చెందిన మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త. మానసిక విశ్లేషకుడు హెర్మన్ రోషాక్ మరణం (జ.1884).
1977: ప్రముఖ కవి తల్లావజ్హ్ఝుల శివశంకర శాస్త్రి మరణం
1999: మధురాంతకం రాజారాం, సుమారు 300కు పైగా కథలు, రెండు నవలలు, నవలికలు, నాటకాలు, గేయాలు, సాహితి వ్యాసాలు రచించారు
2006: ప్రముఖ నాయకుడు గౌతు లచ్చన్న మరణం
2012 : ఎన్.కె.పి.సాల్వే, భారత రాజకీయవేత్త.(b. 1921)

ఇతర విశేషాలు

ఏప్రిల్‌ 1ని ఏప్రిల్ ఫూల్ రోజు అంటుంటారు.

ఇందుకు ఒక వివరణ: పదహారో శతాబ్దం మధ్య వరకు యూరప్‌ లో కూడ సంవత్సరాది మార్చి మధ్యలోనే వచ్చేది. యూరప్‌ లో ఈ నూతన సంవత్సరపు ఉత్సవాలు, వసంత కాలపు ఉత్సవాలు ఓ పది రోజుల పాటు జరిగేవి. ఏప్రిల్‌ 1 రాగానే ఈ ఉత్సవాలు ముగిసే సందర్భంలో ఒకరికొకరు లాంఛనప్రాయంగా బహుమానాలు ఇచ్చుకునేవారు. ఇలా సజావుగా జరిగిపోతూన్న జీవితాలలో ఒక పెనుమార్పు వచ్చి పడింది. అప్పటి ఫ్రాన్సు దేశపు రాజు సంవత్సరాదిని మార్చి మధ్య నుండి జనవరి 1 వ తారీఖుకి మార్చుతూ ఒక తాఖీదు జారీ చేసేడు. ఆ రోజులలో వార్తాపత్రికలు, రేడియోలు, టెలివిజన్ లు లేవు. (దండోరా వేయించి ఉంటాడు.) కాని రాజు గారి తాఖీదు అందరికీ అందలేదు. అందిన వాళ్ళు కూడ పాత అలవాట్లని గభీ మని మార్చుకోలేకపోయారు. కనుక రాజధానిలో సంవత్సరాది జనవరి ఒకటిన జరిగిపోయినా, దేశపు మూలల్లో ఏప్రిల్‌ 1 న లాంఛనప్రాయంగా బహుమానాలు ఇచ్చుకోవటం మానలేదు. అందుకని వాళ్ళని ఎగతాళికి ఏప్రిల్‌ ఫూల్స్‌ అనేవారు. పాత అలవాట్లు చావవు కదా. అందుకని ఇప్పటికీ కొంటె బహుమానాలు ఇచ్చుకోవటం, ఎగతాళి చేసుకోవటం మిగిలేయి.

పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు

ALL FOOLS DAY - April 1
ACTIVISTS DAY
1-7 PREVENTION OF BLINDNESS WEEK
1936: ఒడిషా రాష్ట్ర ఆవిర్భావ దినోత్సవం.

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)
కొంపెల్ల శర్మ.

 

నాడు - ఈనాడు - మార్చి 31

నాడు - ఈనాడు

మార్చి 31

మార్చి 31, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 90వ రోజు (లీపు సంవత్సరము లో 91వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 275 రోజులు మిగిలినవి.

వికీపీడియా:చరిత్రలో ఈ రోజు/మార్చి 31

 సంఘటనలు

• 1919: 15-9-1915 న ప్రారంభించిన  హైదరాబాదు లో హైకోర్టు భవన నిర్మాణం పూర్తయింది.
• 1959 : 14 వ దలైలామా,టెన్‌జిన్ జియాట్సో భారత సరిహద్దును దాటి భారత్ వచ్చాడు.
• 2011: 31 మార్చి 2011 నాటికి భారతదేశంలో మొత్తం 8,40,130 మంది వైద్యులు తమ పేర్లను నమోదు చేసుకున్నారని, లోక్ సభలో కేంద్ర ఆరోగ్యమంత్రి 18 మే2012 నాడు చెప్పారు

జననాలు

• 1865 - ఆనందీబాయి జోషి
• 1928: కపిలవాయి లింగమూర్తి,పలుగ్రంథాలు, పరిశోధనలు రచించి సాహితీవేత్తగా పేరుపొందాడు [మ.(1928 ]
• 1933 - నటరాజ రామకృష్ణ, ప్రముఖ నాట్యాచార్యుడు, ఇండోనేషియాలోని బాలి ద్వీపంలో జననం. (మ 7 జూన్ 2011).
• 1963: ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త జాన్ హారిసన్ జననం. సముద్రంలో రేఖాంశాలను కనుగొనడానికి వీలయ్యే 'క్రోనోమీటర్' ను రూపొందించాడు. బ్రిటిష్ బోర్డ్ వారి 'లాంగిట్యూడు' వారి అవార్డ్ ను అందుకున్నాడు.
• 1987 - కోనేరు హంపి, ప్రముఖ చదరంగ క్రీడాకారిణి.

మరణాలు

• 1727 : భౌతిక, గణిత, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ఐజాక్ న్యూటన్ మరణం (జ.1643).
• 1972 : భారత చలనచిత్ర నటీమణి మీనా కుమారి మరణం  (జననం.1932)
• 1995 : మెక్సికన్-అమెరికన్ గాయని, గీత రచయిత్రి, నర్తకి సెలీనా మరణం (జ.1971)
• 2003: మేకా రంగయ్య అప్పారావు (యం ఆర్ అప్పారావు) మరణం

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

కొంపెల్ల శర్మ  

 

విహారి విరచిత 'శ్రీ పదచిత్ర రామాయణము' - పద్య కావ్య సమాలోచన సదస్సు కి తెలుగురధం ఆహ్వానిస్తోంది.

కూజంతం రామ రామేతి మధురం మధురాక్షరమ్
ఆరుహ్య కవితా శాఖాం వందే వాల్మీకి కోకిలమ్
...

(వాల్మీకి రామాయణము)
శ్రీనిడి, మానవాళి సుఖజీవన రేఖకు స్తైర్య కల్పనా
శ్రీనిడి, మంగళాభ్యుదయ శీల పరంపరకున్ సుబోధన
శ్రీనిడి, కర్మ భార భావసిద్ధి విశేష మనీష కక్షర
శ్రీనిడి, సత్య ధర్మ పరిశీలుడు, రాముడు లోక మోముతన్
(విహారి - శ్రీ పదచిత్ర రామాయణము)

TELUGURATHAM (తెలుగురధం) - శ్రీ పదచిత్ర రామాయణం (విహారి విరచిత) పై ప్రసంగాలు - 5 ఏప్రిల్, ఆదివారం మా.3 గం. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం. అందరికీ యిదే మా ఆహ్వానం. కొంపెల్ల శర్మ, తెలుగురధం.

LECTURE PROGRAMME ON VIHARI'S SRI PADA CHITRA RAMAYANAM -

@ 3 PM, 5 APRIL 2015, SUNDAY,
@ NTR KALA MANDIRAM,
SRI POTTI SRIRAMULU TELUGU UNIVERSITY.

please participate in the said programme on RAMAYANAM -

being conducted by TELUGURATHAM. kompella sarma (9701731333)

 

నాడు - నేడు

నాడు - నేడు

చరిత్రలో - మార్చి 30

మార్చి 30, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 89వ రోజు (లీపు సంవత్సరము లో 90వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 276 రోజులు మిగిలినవి.

సంఘటనలు

1842 : ఈథర్ ను మత్తుమందుగా అమెరికన్ శస్త్రవైద్యుడు డా. క్రాఫోర్డ్ లాంగ్ మొదటిసారిగా ఉపయోగించాడు.
1867 : అలాస్కా ను రష్యా నుండి అమెరికా కొనుగోలు చేసింది.
1929: భారత ఇంగ్లండు ల మధ్య విమాన సేవలు మొదలయ్యాయి.
1992: ప్రముఖ భారతీయ చిత్ర దర్శకుడు సత్యజిత్ రే కు ఆస్కార్ గౌరవ పురస్కారం

జననాలు

1908: దేవికారాణిఈమె విశాఖపట్టణంలో జన్మించారు సుప్రసిద్ధ భారతీయ నటి మరియు దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత
1935: తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావు, తెలుగు వీరగాథా కవిత్వము" అన్న అంశంపై పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్ సంపాదించారు
1967: నగేశ్ కుకునూర్, హైదరాబాద్ బ్లూస్ అనే అంగ్ల చిత్రం తీసినాడు. ఇందులో తెలుగు సంభాషణలు కూడా ఉంటాయి

మరణాలు

1953: ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య పోరాట యోధుడు జమలాపురం కేశవరావు
1971: సురభి కమలాబాయి,నిర్మించిన తొలి తెలుగు టాకీ చిత్రము భక్తప్రహ్లాద లో లీలావతి పాత్ర ధరించినది.[జ.1907]
1983 : ప్రముఖ భారతీయ నటుడు నితిన్ జననం.
2002 : ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు ఆనంద్ బక్షీ (b. 1930)
2005 : ఒ.వి.విజయన్, భారత దేశ రచయిత, కార్టూనిస్ట్ (జననం.1930)
2011: నూతన్ ప్రసాద్, నూటొక్క జిల్లాల అందగాడుగా ప్రసిద్ధి చెంది తెలుగు సినిమా రంగములో హాస్య నటుడు మరియు ప్రతినాయకుడు

పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు

2006:ఉగాది,తెలుగు సంవత్సరాది.వ్యయ నామ సంవత్సర ప్రారంభం.
'1933/1991 : NATIONAL DOCTORS DAY

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

కొంపెల్ల శర్మ, తెలుగురధం

నాడు - ఈనాడు

చరిత్రలో - ఫిబ్రవరి 9

ఫిబ్రవరి 9, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 40వ రోజు. సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 325 రోజులు (లీపు సంవత్సరము లో 326 రోజులు) మిగిలినవి.
సంఘటనలు
ప్రసిద్ద గాంధేయవాది, కుష్టువ్యాది పీడుతులపాలిట ఆపద్భాందవుడుగా పిలువబడే మురళిదాస్ దేవదాస్ ఆమ్టే (బాబా ఆమ్టే ,మెగసెసె అవార్డు గ్రహీత) దివంగతులయ్యారు.
1969 - జంబో జెట్ బోయింగ్ 747 మొట్ట మొదటి ప్రయాణము పూర్తి చేసింది
జననాలు
1773: అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు విలియం హెన్రీ హారిసన్.
1809: చార్లెస్ డార్విన్ జననం
1910: ప్రముఖ నిజాం విమోచన ఉద్యమకారుడు ఉమ్మెత్తుల కేశవరావు
1919: ముదిగొండ సిద్ద రాజలింగం,స్వాతంత్య్ర సమరయోధుల సంఘం రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు
1922: రావిపూడి వెంకటాద్రి ప్రకాశం జిల్లా నాగండ్ల లో జననం. హేతువాది మాసపత్రిక సంపాదకుడు
1925: ప్రజాకవి ఆకుల సుబ్రహ్మణ్యం జననం
1936: అడబాల,రాజీవం, రాతిమనిషి మొదలైన నాటికలు నటుడిగా అడబాలకు పేరు తెచ్చాయి
1936: ప్రముఖ నాటక రచయిత, దర్శకుడు చింతపెంట సత్యనారాయణ రావు (సి యస్ రావు) జననం
1939: బండి రాజన్ బాబు, ప్రఖ్యాత ఛాయాచిత్రకారుడు,ఎందరో విద్యార్ధులను నిపుణులైన ఛాయాగ్రాహకులుగా తీర్చిదిద్దాడు
1975: యార్లగడ్డ సుమంత్ కుమార్ , తెలుగు సినిమా నటుడు. ఇతడు అక్కినేని నాగేశ్వరరావు మనుమడు
మరణాలు
1932: దొంతులమ్మ,ఆంధ్ర యోగిని మరియు అవధూత. ఆమె అరవైయేళ్ళ వయసులో కూడా నెత్తిమీద నీళ్ళ కుండల్ని దొంతరులుగా పెట్టుకొని మోస్తూ ఉండేది.
1996: చిట్టిబాబు (వైణికుడు),ప్రసిద్ధ సంగీతజ్ఞుడు,వీణాపాణిగా అందరిలోనూ గుర్తింపు పొంది వీణ చిట్టిబాబుగా గుర్తింపబడ్డాడు.
2008: సంఘసేవకుడు మరళీధర్ దేవదాస్ ఆమ్టే. మరణం
2012: సుప్రసిద్ధ సంగీత దర్శకుడు సుసర్ల దక్షిణామూర్తి మరణం
2014: షేక్ అబ్దుల్లా రవూఫ్, నక్సల్‌బరి కేంద్ర కమిటీ నాయకుడు.ఆజన్మ బ్రహ్మచారి
పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు
CONDOM AWARENESS WEEK - FEBRUARY 9-14

(మూల వనరులు: తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

 

నాడు - నేడు - చరిత్రలో - ఫిబ్రవరి 8

నాడు - నేడు

చరిత్రలో  - ఫిబ్రవరి 8

ఫిబ్రవరి 8

ఫిబ్రవరి 8, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 39వ రోజు. సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 326 రోజులు (లీపు సంవత్సరము లో 327 రోజులు) మిగిలినవి.

జననాలు

1880 : ప్రసిద్ధ రంగస్థల నటుడు బళ్ళారి రాఘవ జననం (మరణం 1946)
1834 : మొట్టమొదట రసాయనిక మూలకాలతో ఆవర్తన పట్టికను ఆవిష్కరించిన ప్రముఖ రసాయన శాస్త్రవేత్త మెండలీఫ్ జననం.
1897 : పూర్వ భారత రాష్ట్రపతి డా.జాకీర్ హుస్సేన్ జననం. (మరణం 1969)
1902 - ఆండ్ర శేషగిరిరావు (1902 - 1965) సుప్రసిద్ధ కవి, నాటకకర్త మరియు పత్రికా సంపాదకులు జననం
1931 : అమెరికాకు చెందిన ఒక నటుడు జేమ్స్ డీన్ జననం.
1934:పొత్తూరి వెంకటేశ్వర రావు,తెలుగు పత్రికారంగ ప్రముఖుడు. ఐదు దశాబ్దాలుగా పత్రికారంగంలో పత్రికారంగంలో పనిచేసిన వ్యక్తి జననం
1941 : ప్రఖ్యాతిగాంచిన భారతీయ గజల్ గాయకుడు జగ్జీత్ సింగ్ జననం.
1963 : భారతీయ క్రికెట్ మాజీ కేప్టన్ ముహమ్మద్ అజహరుద్దీన్ జననం.

మరణాలు

1971: "నిరంకుశమైన అధికార పిపాస - ఓ స్వప్నమే!" అని నినాదం చెప్పిన నిజాము సంస్థానంలో భారత ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా పనిచేసిన కె.ఎం.మున్షీ మరణం
1989: సూరి భగవంతం, ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త మరణం - దేశ రక్షణకు సంబంధించిన పరిశోధనల్లో ఆద్యుడు.ఇవి కాక గ్రూపు థియరీ, రామన్ ఎఫెక్ట్ మరియు క్రిస్టల్ సిమెట్రీ అండ్ ఫిజికల్ ప్రాపర్టీస్ అనే మూడు గ్రంథాలు రచించారు.
2010: ప్రముఖ తెలుగు పండితులు, జానపద గేయ కళా పరిశోధకుడు  డా.బిరుదురాజు రామరాజు మరణం  

పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు

ప్రపంచ వివాహ దినోత్సవం

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

.
 

విద్వత్కవిలోకానికి 'విజయ వైజయంతిక '. - వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు

మన తెలుగు సాహితీ ప్రముఖులు

విద్వత్కవిలోకానికి 'విజయ వైజయంతిక '.

వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు  (7-2-1888 - 20-8-1950)

తెలుగు సాహితీబాలకు 'శ్రీమంత ' సౌభాగ్య ప్రదాత  - వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారే
ఎండలు మెండు, నీళ్ళు లభింపవు, కూరలు లేవు, పూవులుం
బండలు కానరావు, బలవంతమెయైనను వానలేమి చే
బండదు భూమి, లేమిబడుపాటులు మిక్కిలి, దారి దోపుడుల్
మెండిటు వంటి దేశమున మేము చరించుచునుంటి మిత్రమా! 

దేశంలో యిలా సంచారం చేయడం కొంతగా ఉద్యోగ ధర్మమైనా, అంతా పుస్తకాలపై ఎంతెంతో చెప్పలేని అభిమానం పరమ సంపదగా భావించుకొన్నవారు మహానుభావులు వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు. ప్రాచీన గ్రంథాల వెదకులాట, పరిశోధనా పర్వాలలో  కాలికి బలపం కట్టుకొని తిరిగిన పరమసంచారి వేటూరి వారు పడ్డ కష్టాలు ఎన్నో చెప్పలేనివి.  కానీ, సాధించిన విజయాలు పరమ ఘనతరాలు. స్వతహాగా కవి, పండితుడు, కనుక గ్రంథ సంచాలనంకోసం సహజంగానే శ్రమ అనుకోలేదు.  దేశ సంచారం పైగా కొంత ఉద్యోగ ధర్మంగా మారడం కూడా బాగా ఉపయోగమైంది.  మద్రాసు, తంజావూరు, నెల్లూరు, గుంటూరు, విశాఖ మొదలైన ఎన్నో స్థలాలు దర్శించడం, గ్రంథాలయాల్లోని గ్రంథ సంచలనం, పరిశోధనలు, ప్రకటనలు, ప్రచురణలు తర్వాత చరిత్రలో భాగమైపోయాయి. 

 

మద్రాసు ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయాన్ని  తన పరిశోధనకు వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు వినియోగించుకున్నారు. శాస్త్రి గారు 1906 లో మద్రాసు చేరుకొని కెల్లెట్ హైస్కూలు లో పండితులుగా చేరారు. విశ్రాంతి సమయాల్లో మద్రాస్ ఓరియంటల్ లైబ్రరీ లో గ్రంథాలు చదివేవారు. 1910 ఆగష్ట్ లో ఆ గ్రంథాలయంలోనే లేఖకోద్యోగంలో చేరారు.  గురజాడ అప్పారావు గారి మేనల్లుడు పోతరాజు నరసింహం గారి సలహా మేరకు శాస్త్రిగారు యోగమార్గంలో పడ్డారు. 1910 కి ముందే గురజాడ వారికి  యువ పరిశోధకుడైన వేటూరి వారితో పరిచయం ఏర్పడింది. అంతేకాదు,  గురజాడ అప్పారావు గారు కూడా వేటూరి వారిని తర్వాత కాలంలో కలుసుకొని తమ చరిత్ర పరిశోధనలు కొనసాగించుకొన్నారు. వీరిరువురికీ మైత్రి ఏర్పడింది. 

గ్రామ్యమీమాంసం

 

1917 లో వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు వాడుక భాషను రాసే విధానంలో కొత్తదారులు తొక్కారు. కృష్ణాపత్రిక లో  రాసిన  'గ్రామ్యమీమాంసం' అనే వ్యాసంలో -

 

"మండలాల్లో మాటలు మారాయని భాష చెడ్డ భాషవుతుందా? అలా అయితే ఈ పై మాటలన్నీ పాడైపోయేవే. ఇవన్నీ గ్రాంథిక భాష కావలసిన వానికి కావాలా? అఖ్ఖరలేదా? ఇలాగే ఇంకో మండలంలో మాట్లాడే కొత్త మాటలు రాకపోతే, భాషాపారగుడు  ఎట్లా అవుతాడు? అన్య మండలాల్లో కొత్త మాటలన్నీ రావలసిందే, కొత్త గ్రంథాలు చదువుకొని, కొత్త మాటలు నేర్చుకొన్నట్లు అనయ మాండలిక గ్రంథాలు చదువుకొని ఆ పదాలు నేర్చుకోవాలి? ఆ మాటలు తెలియవని, ఆ భాష చెడ్డదని, అనటం మంచిది కాదు. మనకు అరవం రాదనీ, ఆ భాష చెడ్డది అంటే  అపహాస్యమవుతుంది. మనకు తెలియని భాషల్లా చెడ్డదని అనాల్సివస్తుంది. ఇంతకంటే నవ్వుబాటేమీ లేదు. మారడం భాషకు సహజం."

ఈ వ్యాసంలోనే వావికొలను సుబ్బారావు, తాపీ ధర్మారావుల - "గ్రామ్యం - గ్రాంథికం కలిస్తే పేడా బెల్లం పిసికినట్లుంటుంది" అన్న వాదాలను వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు యిలా ఖండించారు:

 

"సంస్కృతం - ప్రాకృతం - శూరసేని - మాగధి - చూళిక - పైశాచి - అరేబియా - ఆఫ్గానిస్థానం - పర్షియా - మలయ - ఇంగ్లీష్ - ఓడ్రం - దక్కని - బంగాళం - బటేవియా - చీనా - తుర్కీ - తురేనియా - తార్తారం - మహారాష్ట్రం - పరాసు - లాటిన్ - పోర్చుగల్ - ఇటలీ - గ్రీసు - స్పెయిన్ - ద్రావిడం - కర్ణాటకం - తుళు - ఈ భాషలన్నీ కలిస్తే - పేడా -బెల్లం కలిసినట్లున్తుందా?

 

అని తనదైన శైలిలో ఆ నాటి పెద్దమనుషులకు కూడా బుద్ధి చెప్పారు.  

 

తిట్ల ప్రహసనాలు

 

ఏకడం, తిట్టడం మొదలైన లక్షణాలకే  పరిమితమైన ప్రహసనాలకు తెలుగునాటక రంగంలో స్థానం విరివిగా ఉండేది. అసలు మన మార్గ రూపకాల్లో  ప్రహసనాలు పరిమిత దూషణకు నిలయాలుగా ఉండాలి. క్రీ.శ. 600 నాటి పల్లవ మహేంద్ర విక్రమ వర్మ శాసనంలో 'భగవదజ్జుకం', 'మత్తవిలాసం' అంటే రెండు ప్రహసనాల ప్రసక్తిలో - మొదటి రచనలో బౌద్ధమత ఖండనం చాలా వెటకారంగాను, రెండవ రచనలో  బౌద్ధ, కాపాలిక, పాశుపత మతాల వారిని నీచంగానూ తిట్టడం జరిగిన వైనం నేపథ్యంలో - వేటూరి వారు అనువదించడం జరిగింది. మార్గ ప్రహసనాలు ఎలా ఉన్నా, తెలుగులో ప్రహసనాలకు మార్గం చూపిన వీరేశలింగం గారు 'ఆక్షేపణ గర్భ నాటకం' అనే నిర్వచనంతో కొన్ని ప్రహసనాలు రాసిన సంగతి యిక్కడ ప్రస్తావించడం అప్రస్తుతం కాబోదు. వేటూరి వారు, కర్ణభారం (అనువాదం-1913), మధ్యమ వ్యాయోగం (అనువాదం-1913), భగవదజ్జుకం (అనువాదం-1924), ప్రతిమ (అనువాదం-1927) రచనలు రాశారు. 

 

వేటూరి ప్రచురణలు:

 

ప్రకటనలు:'

 

చాటుపద్య మణిమంజరి(మొదటి భాగం)(1914)

ప్రబంధ రత్నావళి (1918)

చాటుపద్య మణిమంజలి (రెండవ భాగం((1922)

బసవపురాణం (1928)

 

ప్రచురణలు:

 

తంజావూరు ఆంద్ర రాజుల చరిత్ర (1914)

అప్పన చారుచర్య (1922)

శృంగార శ్రీనాథం (శ్రీనాథ కాలం, కృతులు)(1923)

ఉద్భటారాధ్య చరిత్ర (1925)

మనుచరిత్ర (1926)

క్రీడాభిరామం (1928)

కనకాభిషేకం (శ్రీనాథ సంబంధితం) 

 

నీతినిధి (వచనం)

కడుపుతీపు, కపోతకథ, విశ్వాసం, మూన్నాళ్ళ ముచ్చట (ఖండ కావ్యాలు)

ప్రతిమానాటకం, కర్ణభారం, మధ్యమవ్యాయోగం (భాస కృత అనువాదాలు)

భగవదజ్జుకం (బోధాయన కృతి ప్రవాసనం' కు అనువాదం)

తెలుగు మెరుగులు

 

ప్రభాకర శాస్త్రి గారు అనేక ఆధునిక గ్రంథ సంపాదనలు అందించారు. గురజాడ, గిడుగు, మానవల్లి - ఎందరికో శాస్త్రిగారు ఎన్నో రకాలుగా తోడ్పడ్డారు.

 

వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారి వల్లనే  తెలుగు సాహిత్యం శ్రీమంతం అయింది.

 

ఎడతెరపి లేని భాషా పరిశ్రమ, గడితేరిన ఉభయ సారస్వత పాండిత్యాలు, వడిగల కార్యదీక్షా  దక్షత, చెడని తలపులు, ఒడిదుడుకులు లేని తేటతెనుగు కవితా రచన, కడతాకిన తాత్త్వికదృష్టి, - ఈ విశిష్ట లక్షణములతో పుట్టిన మహారచయిత వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు అన్న మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి గారన్న వాక్యాలు వేటూరి పట్ల  సత్యశివ సుందరాలు.

 

భోగ త్యాగములు సరిగా అలవరచుకొన్నవారిలో  వేటూరి శాస్త్రి గారిది ఉత్తమస్థానం. సమాజ సంస్కారమును వాచించుటయేకాక, ఆచరించి చూపుట వీరి విశిష్ట విశేషణం. భాషా సాహిత్య పరిశోధనల్లో  ప్రసిద్ధులైన వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారి జీవనం విద్వత్కవిలోకానికి 'విజయ వైజయంతిక '. 

 

మహానుభావులు, మహా పండితులు వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారి జయంతి సందర్భంగా - తెలుగురధం శాత సహస్ర అక్షర నీరాజన సహిత ప్రణామాల్ని తెలుగురధం సమర్పిస్తోంది. (కొంపెల్ల శర్మ, తెలుగురధం) 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

నాడు - ఈనాడు

చరిత్రలో - ఫిబ్రవరి 7

ఫిబ్రవరి 7, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 38వ రోజు. సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 327 రోజులు (లీపు సంవత్సరము లో 328 రోజులు) మిగిలినవి.

సంఘటనలు

• 1990: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ గవర్నర్ గా కృష్ణకాంత్ నియమితులయ్యాడు.
• 1990: సోవియట్ యూనియన్ యొక్క 70 సంవత్సరాల సార్వభౌమిక అధికారం విచ్ఛిన్నమయింది.
• 1992: ఐ.ఎన్.ఎస్. షల్కి(జలాంతర్గామి పేరు) భారతీయ నౌకాదళం లో చేరిన రోజు.

జననాలు

• 1812: ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల నవలా రచయిత చార్లెస్ డికెన్స్ జననం
• 1877: ప్రముఖ ఆంగ్ల గణిత శాస్త్రవేత్త జి. హెచ్. హార్డీ జననం.
• 1888: ప్రసిద్ధ రచయిత వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి జననం
• 1894: కప్పగల్లు సంజీవమూర్తి జననం  తెలుగు కన్నడంలో 22 నాటికలు రచించారు
• 1925: స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, నిజాం పాలన వ్యతిరేక ఉద్యమకారుడు పి.సుదర్శన్ రెడ్డి జననం

మరణాలు

• 1897: ప్రముఖ ఇటాలియన్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త గెలీలియో ఫెరారిస్ మరణం.
• 1937: ఎలిహూ రూట్ అమెరికన్ దౌత్యవేత్త మరియు నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీత మరణం .
• 1969 - ఆమంచర్ల గోపాలరావు స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, /చరిత్రకారులు / చలనచిత్ర దర్శకులు మరణం . [జ.1907]

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

 

నాడు - ఈనాడు - చరిత్రలో - ఫిబ్రవరి 6

నాడు - ఈనాడు

చరిత్రలో  -  ఫిబ్రవరి 6:

ఫిబ్రవరి 6, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 37వ రోజు. సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 328 రోజులు (లీపు సంవత్సరము లో 329 రోజులు) మిగిలినవి.

1804 : ఆక్సిజన్ ను కనుగొన్న జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ మరణం.
1911 : అమెరికా దేశ 40 వ అధ్యక్షుడు రోనాల్డ్ రీగన్ జననం.
1923 : వనపర్తి సంస్థానాధీశుడు, దౌత్యవేత్త మరియు భారత పార్లమెంటు సభ్యుడు జే.రామేశ్వర్ రావు జననం.
1931 : భారతీయ స్వాతంత్ర సమర యోధుడు మరియు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకుడు మోతీలాల్ నెహ్రూ మరణం.
1932 : భరాగో గా సుప్రసిద్ధులైన ప్రముఖ రచయిత భమిడిపాటి రామగోపాలం జననం.
1956 : ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసనసభు మొట్ట మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు కావలి ప్రతిభా భారతి జననం.
1976 : బెంగాలీ భారతీయ చిత్రనిర్మాత మరియు స్క్రిప్టు రచయిత రిత్విక్ ఘటక్ మరణం.
2006: తెలుగు సినీ హాస్యనటి కల్పనా రాయ్ మరణం. (జ. 1950)
సంఘటనలు
1819: సర్ థామస్ స్టామ్ఫోర్డ్ రాఫెల్స్ సింగపూరు పట్టణాన్ని కనుగొన్నాడు.
1952: విక్టోరియా మహారాణి అనంతరం ఎలిజబెత్ II యునైటెడ్ కింగ్డం మహారాణిగా కిరీటాన్ని ధరించింది.
2000: ఫిన్లాండు తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలిగా టార్జా హలోనెల్ ఎన్నికైంది.
జననాలు
1804: జోసెఫ్ ఫ్రీస్ట్ లీ జననం - ఈయన ఆక్సిజన్, హైడ్రో క్లోరిక్ ఆసిడ్ మరియు సర్ఫ్యూరిక్ ఆసిడ్ లను కనుగొన్నాడు. (1733 మరణం)
1892: అతి ప్రమాదకరమైన రక్తహీనత పెర్నీషియస్ ఎనీమీయా కు చికిత్సకు కనుగొన్న విలియం పి. మర్ఫీ జన్మించాడు.
1900: ప్రముఖ కవి, రచయిత నోరి నరసింహ శాస్త్రి జననం
1923: జే.రామేశ్వర్ రావు, వనపర్తి సంస్థానాధీశుడు, దౌత్యవేత్త మరియు భారత పార్లమెంటు సభ్యుడు.
1932: భమిడిపాటి రామగోపాలం, భరాగో 'గా సుప్రసిద్ధులైన ప్రముఖ రచయిత, కాఫీ అన్నా, ఆంధ్రపత్రికన్నా, రేడియో అన్నా ప్రాణం.[మ. 2010]
1947: కె.వి.కృష్ణకుమారి,వృత్తి మెడికల్ ప్రాక్టీసే అయినా, ప్రధాన వ్యాపకం రచనా వ్యాసాంగమే
1956: కావలి ప్రతిభా భారతి,రాజకీయ నాయకురాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసనసభ మొట్ట మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు
మరణాలు
1804: ఆక్సిజన్ ను కనుగొన్న జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ
1889: సూరి భగవంతం. ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త. దేశ రక్షణకు సంబంధించిన పరిశోధనల్లో ఆద్యుడు.
1925 : ప్రముఖ చిత్రకారుడు దామెర్ల రామారావు మరణించాడు (జ.1897).
195: పంజాబ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి ప్రతాప్ సింగ్ ఖైరాన్
1973: ప్రముఖ కవి, భావ కవుల కవితా సంకలనం  'వైతాళికులు' సంపాదకులు
1993: ప్రముఖ టెన్నిస్ క్రీడాకారుడు ఆర్థర్ ఆష్.
2008: కల్పనా రాయ్, తెలుగు హాస్యనటి. ఓ సీత కథ చిత్రంతో తెలుగు చిత్రరంగ ప్రవేశం చేసింది. దాదాపు 430 తెలుగు చిత్రాలలో నటించింది
పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు
NEW ZEALAND NATIONAL DAY
INTERNAITONAL DAY OF ZERO TOLERANCE TO /  AGAINST FEMALE GENITAL MUTILATION/CUTTING
(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపెడియా & తెలుగురథం సేకరణ)

 https://www.facebook.com/kompella.sarma.9

తెలుగు కవితా సుమాలతో మహాత్మునికి అక్షర నివాళి

తెలుగు కవితా సుమాలతో మహాత్మునికి అక్షర నివాళి

 గాంధీజయంతి – 2 అక్టోబర్

గాంధీ జయంతి పుట్టినరోజు భారతీయులకు పవిత్రమైనది. పర్వదినం, పుణ్యతిధి. గుజరాత్, పోరుబందర్ లో 2 అక్టోబర్ 1869 జన్మించిన కరంచంద్ గాంధీ, తన చదువును స్వదేశంలో పూర్తిచేసుకుని, న్యాయవాదం లో చదువుకోసం యింగ్లండు ప్రయాణమయ్యాడు. చదువు పూర్తిచేసుకుని, బారిష్టర్ హోదాలో 1891 లో తిరిగి స్వదేశానికి చేరుకున్నాడు. గాంధీ తన ఆత్మకధను “మై ఎక్స్పెరిమింట్స్ విత్ ట్రూత్” అన్న రచన నిత్య సత్య స్ఫూర్తిదాయకమనే చెప్పాలి. సమాజోద్ధరణ కోసం పాటుపటిన నిష్కళ్మష కరుణామూర్తి. సమాజంలో మతసామరస్యతను, ప్రశాంతతను కోరిన ఈ మహాత్ముడు, మహామనీషి. ఆయన మహానుభావుకతకు, త్యాగనిరతకు నివాళులను సమర్పించాల్సిన ఘనతరుణం నేడు - ఆయన జయంతి, వర్ధంతుల సందర్భంగా మహాత్మునికి మహనీయమైన నివాళినివ్వడం భారతావనిలోనే  యావత్ విశ్వం మన జాతిపితను స్మరణం చేసుకుంటూనే వుంది. 2 అక్టోబర్ (1869)న జయంతి  మరియు జనవరి 30 (1948)న వర్థంతి. భారతదేశ ప్రజావాహిని స్వాతంత్ర్య సంబరాలు ఏడాది పూర్తి కాకుండానే, బానిస పరిపాలన నుంచి విముక్తి పొందడానికి తనదైన కృషిని నభూతో నభవిష్యత్ అన్నట్లు సేవలను అందించిన తీరుతెన్నులు కొంతమంది మతోన్మాద వ్యక్తులకు కన్నుకుట్టినట్లు అయింది. ఫలితంగా జాతిపిత, మహాత్మాగాంధి, మోహన్ దాస్ కరంచంద్ గాంధీ, వినాయక్ రాం గాడ్సే తుపాకీ గుళ్ళకు బలి అవడం, తుపాకీ గురిపెట్టే ముందు గాంధీకి ప్రణమిల్లడం, వెనువెంటనే మహాత్ముని పేల్చడం, ఒకే ఒక తుపాకీ గుండు దూసుకుపోవడం, జాతిపిత, 'హేరాం' అని నేలకి వొరిగిపోయాడు. విశ్వవ్యాప్తంగా, జనవరి 30 న ప్రతీ సంవత్సరం ఉదయం 11 గంటలకు జాతిపిత నివాళి నిమిత్తం రెండు నిమిషాలు మౌనం పాటించడం, భారతదేశం ప్రజలు యావత్తూ, జాతిపితకు ప్రకటించుకునే కనీస ఋణపూరిత సంస్కారం. యిలా, కొన్ని వేల ఏండ్లు చేసినా, గాంధీజీ మనకు అందించిన అప్పు తీరనే తీరదు. నిత్యం ఋణగ్రస్తులమే అన్నదాంట్లో విడ్డూరం లేదు. ఏది ఏమైనా, గాంధీజీ మరణం సమయంలో, వెలువడిన ఆఖరి పదం - 'హే రాం!' అన్నపదం నిత్య స్మరణీయంగా మారింది. మహాత్ముని జీవనసారాంశం దక్షిణాఫ్రికాలో ప్రారంభమైన గాంధీ రాజకీయ జీవితం, గత శతాబ్దపు ప్రారంభంలో, నిరాకరణోద్యమంతో శ్రీకారం చుట్టబడింది. 1916 లో భారతదేశం తిరిగి వచ్చి, జాతీయ స్వతంత్రోద్యమానికి నాయకత్వం వహించడం జరిగింది. గాంధీ నాయకత్వంలో, నేతృత్వంలో అనేక ఉద్యమాలు నిర్వహించబడ్డాయి. ముఖ్యమైనవి - నిరాకరణోద్యమం (1920), పౌరహక్కుల ఉల్లంఘనోద్యమం (1930), క్విట్ యిండియా ఉద్యమం (1942) గాంధీ జీవితాన్ని, నడతను వెన్నంటుతూ వున్నాయి అని చెప్పాలి. 1930 లో గాంధీజి, ఉప్పు సత్యాగ్రహం (దండి ప్రస్థానం)మరొక చారిత్రక ఘట్టం. హరిజనులోద్ధరణ కోసం పాటుపడ్దాడు. అప్పటివరకూ అంటరానివారుగా పరిగణింపబడుతున్న వారికి 'హరిజన’ నామధేయం కొత్త తరహా అనుభూతిని కలిగించింది. 'అంటరానితనం' భగవంతునిపై, సమాజంలో సాటి మనుషులపై ప్రకటించే పాపం అనే చెప్పాలి అని భావించాడు. 'భారతదేశ జాతిపిత’ అన్నది ఒకే ఒక మనిషికి దొరకిన వరప్రసాదం. అహింసా ధోరణిని అవలంబిస్తూ, సత్యవ్రతానికి జీవితాంతం ధారపోసి, ఆచరించిన సత్యవ్రతామూర్తి, మోహన్ దాస్. హిందు-ముస్లిముల సమైక్యత, సహకారం కోసం అహర్నిశలు శ్రమించిన శక్తిమానుడు. మనవాడే కాని అందరివాడు భారతీయుడైనా, ఆయనను మనవాడని చెప్పుకోవడం సంకుచితసమానం. ప్రపంచం తనవాడిగా ఏనాడో చేసుకుంది. ఆయన కరుణకు పర్యాయపదం. సత్యం, అహింసలతో ముక్తి సాధించిన మహాతపస్వి. మానవజాతి చరిత్రలో అత్యున్నత స్థానమలంకరించిన మహనీయుడు. నిరుపేద, బలహీన ప్రజలకు కొండంత ధైర్యమిచ్చిన దీనజనబాంధవుడు. తనకోసం కాక మనకోసం బ్రతికిన మహామనీషి. ఆయన గురించి ఎవరు, ఎంత చెప్పినా తక్కువే. ప్రపంచ ప్రజల హృదయాల్లో ఆయన ప్రసాదించిన ఆశాజ్యోతి.

జాతిపితకు తెలుగు కవితాంజలి

మానవజాతి వున్నంతవరకూ వెలుగుతూనే వుంటుంది. ఆయన అసలు మానవ మాత్రుడేనా అని గొప్ప అనుమానం రాకమానదు. ఆ మహానుభావుడి గురించి కవిత రాయని కవులు భారతదేశంలో వుండరు. ఆయన జయంతి దినోత్సవం సందర్భంగా, కొందరు ప్రముఖ తెలుగు కవుల కవితాసుమాల ద్వారా ప్రకటించిన స్మృతి నివాళి సారాంశాన్ని పునరుద్ఘాటించే చిరు ప్రయత్నం. ఆయన, ఆ మహామనీషి ఎవరో కాదు. ఆయనను - జాతిపిత, మహాత్ముడు, బాపూజీ, గాంధి అని పిలుస్తుంటారు. అసలు పేరు -'మోహన్ దాస్ కరంచంద్ గాంధీ’.

జాతిపితని తమ కవితల ద్వారా ఎంతోమంది ప్రముఖ కవులు గాంధీపట్ల తమ కవితాత్మను ఆవిష్కరించి,మహాత్మునికి అక్షరాంజలిని ప్రకటించారు. కవుల కవితల సారాంశాల సంక్షీప్తకరణం.

ఒక జయంతి చేయుటకంటే ఒక్క మాట నిజం పలుకుట మేలు. గుండె పవిత్రమగును. గాంధి, బుద్ధుడు, హరిజనులు సంతోషిస్తారు(1). అతడు సామాన్య వ్యక్తి. అతడసామాన్య వ్యక్తి. తృణంకన్నా తేలిక. మేరువుకంటే ధీరుడు. ఆగర్భ శ్రీమంతుడు. నిత్యదరిద్రనారాయణుడు. వయస్సు మీరిన బడుగు. వయస్సులేని విసువు. అన్యాయం సమక్షంలో అగ్రమహోదగ్రమూర్తి. చరాచర ప్రపంచానికి క్షమా మార్గదర్శి. అతడిప్పుడు లేడు. అతడెప్పుడూ వున్నాడు. అమరత్వం అందుకున్న అతనికి మా నుతులు(2). ఇతడు బాపూజీ. బోసినవ్వుల తపస్వి. భారత మహా స్వతంత్ర రణాంగణమున సర్వ సేనాని. సత్యాగ్రహ ప్రణేత. సర్వ సర్వంసహా పరిత్రాణ కీర్తి(3). మన గాంధీ గుణకంధి. మరికానబడడా! తానిచ్చినది భారత స్వరాజ్యము కాని, పుచ్చుకొన్నది మొక్కవోని స్వారాజ్యము!(4) కట్టుకున్నాడు మోకాలు తాకెడి రీతి అంగవస్త్రము. నేసినట్టిదానిని నాడు సన్యాసి పోల్కి తత్సమయంబునం దోచె. భరతఖండమునకు భయము లేదనిపించె. పరిశుద్ధమనిపించె బాపూజీ గాత్రంబు (5). ఆయన పేరు సత్యం. భారతీయ సముద్రగర్భంలో దొరకిన మానవముత్యం. ఆయన వూరు పోరుబందరు. ఊరిలోనే పోరున్నదని ఉలిక్కిపడ్డారు కొందరు. దారితప్పి చెట్టుకింద చేరిన బాటసారులకు ఎటు గమ్యమో అప్పుడు తెలిసింది. దాహంతో నాలుక పీక్కుపోతున్న పాంధులకు ఏ దిక్కు సరోవరమో అప్పుడు తెలిసింది(6). సత్యాహింసలు రాజకీయ రథానికి పూంచిన తొలిసారధి. ఊతకర్రతో ఊర్వారనే ఉర్రూతలూపిన సేవాచార్యుడు. చిరునవ్వుతో శాత్రవ హృదయ మాలిన్యాన్ని ప్రక్షాలించిన ఘనుడు. ప్రేమతో ప్రపంచాన్ని గెలిచిన ఘనుడు. విశ్వమానవ మహితాత్ముడు. గాంధీమహాత్ముడు(7). సేదగొన్న శ్రమజీవికి శరణం. పల్లెవాకిటికి పచ్చతోరణం. అంధ జగతికాశారుణ కిరణం. మరివేరెవ్వరు! మా బాపూజీ(8) కొల్లాయి గట్టితేనేమీ, మా గాంధీ కోమటై పుట్టితేనేమీ? వెన్నపూసా మనసు, కన్నతల్లీ ప్రేమ, పండంటి మోముపై బ్రహ్మ తేజస్సు, బోసి నోర్విప్పితే ముత్యాల తొలకలే, చిరునవ్వునవ్వితే వరహాలు వర్షమే, చకచక నడిస్తేనూ జగతి కంపించేనూ,పలుకు పలికితేనూ బ్రహ్మ వాక్కేనూ(9) అదెగో రాట్నము చేత దేశజులకు ఆహారంబు కల్పించి అభ్యుదయాపాదక సామరస్యమునకు ఆయుర్దాయమున్ పోసి, గాంధితాత ౠణమున్ విశ్వంబెటుల్ తీర్చునో(10)! రామమంత్రమ్ములో ఐక్యమై, మహర్షి యతడు, వాల్మీకి రామైక్యమందినాడు, తాత మంత్రంబులో ఐక్యమై తపంబు పండి, తేజస్సు నేనుగా పరిణమింతు(11) కత్తి కదల్చలేదు! విశిఖాలు విదల్చనులేదు గాండీవంబెత్తనులేదు! ఏ క్రియ జయించితివో నరమాంస పారణోన్మత్తుల? నీ ప్రభావములమానుషముల్ భవదీయ శంతిసంపత్తికి దోసిలొగ్గెను ప్రపంచము భారత భాగ్య దేవతా!(12) శిలువమీది ఏసు వీవె చిరంజీవి బాపూ! వషకషకపు సోక్రటీసు వీవు కావా బాపూ! కాళరాత్ర గర్భ దీప్తి కలి కౄతముగ సంధీకరున కంధి శాంతిపంధి కర్మవీర గాంధీ! జాతిపితా! కైమోడ్పులు చేతుమోయి నేడు, శ్రద్ధాంజలి ఘటించి నీ జయంతినాడు ప్రజా హృదయ ఫలకమ్మున ప్రత్యక్షమ్ముకమ్ముజ్, సత్య మార్గమనుసరించు శక్తిని మాకిమ్ము.(13) అల్ల ధర్మరాజును ఎరింగినట్టివాడు, తిక్కనార్యుని పుణ్యాన తెలుగువాడు, నీ అహింసను నీ నీతి నియమములను బట్టి అతడు నిను గుర్తుపట్టగలడు(14). సరసచేరిన సిద్దార్ధ శాక్యయోగి, తాను చెప్పని భక్తి తత్వమ్ము చెప్పి జాతి నడిపించి వావని సంతసించు, స్వర్గరాజ్యం నీ వేగు సమయమందు(15) భయంకర స్వార్ధాస్ఫాలితమై, సర్వదేశప్రజ సంక్షోభిస్తే, సత్యహింసల బోధన చేసీ, నిరంతరం మా హౄదంతరంలో ... (16) పాలసముద్రంలో నడచివచ్చిన రీతి, హిమాచలాగ్ర శౄంగాలు కరాలుసాచి మనకై అరుదెంచిన భాతి, శాంతి సత్యాలు మనుష్యరూపమును దాలిచి నేలకుడిగినట్లు గాంధీ లలితాత్ముడుజ్జ్వలమతిన్ భరతావనిపైన కాలిడెన్(17) అడవి స్మౄతి తప్పిపోయినట్టి బుద్ధదేవునకు పాలుపోసెనే దివ్యమాత, ఆ సుజాత నీ గొంతులో అమౄతరసము పోయెదేల నేడు అదౄష్టముగ మహాత్మా(18) మా భావములన్ సువాసనలు పైకొన విచ్చిన యీ కృతజ్ణతా ప్రావౄత పుష్పముల్ నీకిడుచుంటిమో అహింసావశ కర్మయోగి! మము పాకతమొప్ప నను గ్రహింపవే(19) దెక్కెరుంగక లేబవల్ దేవురించు, ప్రజకునేర్పితివి ఆత్మగౌరవ సమీక్ష, బాపూజీ స్రష్టనీవు నీ చూపుసోకి, ద్రష్టలైనారు కొందరీతరమువారు(20) హరి సౄజించె నరుని అచ్చమ్ము తనపోల్కి, నరుడు తన్నుబోలి హరి సౄజించె, ఇనుమి పైడిజేయు నీశ్వరుండే నేర్చు, కడలివోలె నెల్ల కడల నీశ్వరుండుండ, బిందువై వసించునందు నరుడు, కడలి బాసి బిందువడగారు నిక్కము, గాంధి పలుకు ధర్మగంధమొలుకు(21) శిల్పసూత్రార్ధాలు తెల్పు సౌందర్యాలు, స్వల్పమై మూర్తిలో దేశదేశాల ఆశాంతాల వెలిగిస్తూ, నీ బోసినవ్వులో నీ సౄష్టివాక్కులో నీ కన్నుజంటలో రేకలు తిరుగుతూ మహాత్మా!లోకమోహనమయ్యె హిమాలయోత్తుంగశౄంగం నీ బ్రతుక్(22) పాడితప్పి జనము పాడగుచున్నారు. నడపుదారి విడిచినారు. రకరకాల హింస రగులుచున్నది నేల, ఎవరితోడ విన్నవింపవలయు? నీవు లేవు సరియె నీ నీడయునులేదు, నీదు బోధలెల్ల నేల గలిసె, నిన్ను బొమ్మజేసి నిలుచుండబెట్టిరి, ఒక్క దిక్కు లేదు, మొక్కు లేదు, నీకివె జోతలు గాంధీ! నీకిదె కైమోడ్పు నిఖిల హౄత్ సంవర్తా, నీకు నమస్కారమిదె చేకొనుటకు నీవులేక చేవ్డ్వడితినయా(23) ఏడులు గడిచెను అయినా ఈ నాటికీ నీ పేరు తలచుకుంటే చాలు, మాభయాల చిమ్మచీకట్లలో నీ అభయహస్తపు మెరుపులు తళుక్కుమంటాయి, బాపు! తళుక్కుమంటాయి(24) జగతి మౌనమె సర్వార్ధ సాధకమగు నిడివి నీ మౌనమదినీకె యిడె ఫలంబు, కాని పరమౌషధంబు లంఘన మనుట వ్త్వదుపవాసాల నొరులకు కుదులు రుజలు(25) నీవుదయించినట్టిమహనీయ ముహూర్తము భారతీయ సుశ్రీవియదధ్వమందు బొలిచెన్నవ భాను మహోదయాభమై పావన తద్రుచివిశ్ఫురణ బ్రాకిన దాస్య తమస్సు విచ్చి మోదావహరాగరేఖలు దిగంతములన్ విలసిల్లె బెల్గుగా(26) కమ్మగా బతికితే గాంధియుగం మనిషి కడుపునిండా తింటే గాంధీజగం పరమార్ధమొక్కటే గాంధీమతం మనిషి భయము వదిలేయుటే గాంధీహితం భోగలోలత విడుటే గాంధీవిధం త్యాగరధమెక్కితే గాంధీపధం మనిషి మర్యాదయే గాంధీధనం మనిషి మారితే కోవెలగ గాంధీతనం తన కంఠమున దాచి హాలాహలం తలనుండి కురిపించి గంగాజలం మనిషి శివుడవుటయే గాంధీవరం బాపుననుసరిస్తే చాలుమనమందరం(27) నీవు పుట్టిన గిట్టిన తావులెపుడు, ధరణి శాశ్వత పుణ్యతీర్థంపులగు(28) ఓ మహాత్మా! ఓ! మహర్షీ! అని కవులచేత అనేకవిధాల కొనియాడబడిన మన జాతిపితని, బాపూని, జ్ణానపీఠపురస్కార గ్రహీత, ప్రముఖ కవిశేఖరుడు డా. సి.నారాయణరెడ్డిగారి భావనతో భరతవాక్యం పలకడం కడు సమంజసం.

హిమాద్రి ఎంత ఎత్తు? హేమాద్రి ఎవరి సొత్తు? మహాత్మా నీ స్వరూపం తుహినాద్రికి సంక్షిప్తరూపం బాపూ నీ చిత్తం ప్రపంచానికి దొరికిన విత్తం బాపూ నీ పుట్టిన రోజు భగవానుడు పుట్టినరోజు ఒక రాముడు పుట్టినరోజు, ఒక రహీము పుట్టినరోజు చావులేని పుట్టకలేని సత్యమూర్తి పుట్టినరోజు దాస్యంలో విలవిలలాడే ధర్మం తొడగొట్టినరోజు.
జాతిపిత మహాత్మాగాంధి, మోహన్ దాస్ కరంచంద్ పై కవితాసుమాలను పలవరించిన మహాకవుల వివరాలు :

1.        విశ్వనాధ సత్యనారాయణ

2.        శ్రీశ్రీ

3. పురిపండా అప్పలస్వామి

4. మధునాపంతుల

5. శివశంకరస్వామి

6. కుందుర్తి ఆంజనేయులు

7. బోయి బీమన్న

8. వేదుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి

9. బసవరాజు అప్పారావు

10.గుర్రం ఝాషువా

11.పుట్టపర్తి నారాయణచార్యులు

12.జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రి

13.మల్లవరపు విశ్వేశ్వరరావు

14.ఉత్పల సత్యనారాయణచార్యులు 15.పైడిపాటి సుబ్బరామశాస్త్రి

16.ఆరుద్ర

17.దాశరధి

18.రాయప్రోలు సుబ్బారావు

19.నాయని సుబ్బారావు

20.తుమ్మల

21.కాటూరి వెంకటేశ్వరరావు

22.అడవి బాపిరాజు

23.విద్వాన్ విశ్వం

24.కాళోజి

25.వానమామలై వరదాచార్యులు

26.దివాకర్ల వెంకటావధాని

27.దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి

28.వెంకటపార్వతీశకవులు

అర్చన :

‘అర్చన’ – కవితా సంపుటిని కొందరు ప్రముఖుల కవితా సుమాలతో కూర్చిన మాలికను గాంధీజీ స్మృతి చిహ్నంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, సమాచార, పౌరసంబంధ, యాత్రిక శాఖవారు అక్టోబర్ 1971 లో ప్రచురించగా, అక్షరశిల్పి శీలావీర్రాజు గారు ముఖపత్ర చిత్రాలంకరణతోనూ , ఎ రహీం, ఎం సిద్దిఖి, పి ఆర్ రాజు ప్రతిలోపల చిత్రాలతోను రూపుదిద్దడం జరిగింది. ఆ ప్రచురణ ఆధారంగా ‘తెలుగు కవితా సుమాలతో మహాత్మునికి అక్షర నివాళి’ అన్న వ్యాసం సమకూర్చడమైనది.

గాంధీజయంతి సందర్భంగా ఆ మహానుభావుని అనుభవసూక్తుల్ని కూడ అవలోకించడం మన ధర్మం;

మానవులు మానవత్వంపై నమ్మకం కోల్పోకూడదు. సముద్రంలోని కొన్ని చుక్కల్లో కాలుష్యం చేరినంత మాత్రాన సముద్రమంతా కలుషితం కాదు. మానవత్వం కూడా ఒక సముద్రం వంటిది.

వినియోగదార్ల సంక్షేమం, రక్షణ వినియోగదారు మన చెంతకు వచ్చే అత్యంత ప్రధానమైన వ్యక్తి. ఆయన మన మీద ఆధారపడి లేరు. మనమే ఆయన మీద ఆధారపడి ఉన్నాం. ఆయన మన పనికి అంతరాయం కల్పించే వ్యక్తి కారు. ఆయన పని కోసమే ఉద్దేశించి వచ్చిన వ్యక్తి. ఆయన మన వ్యాపారానికి పరాయి వ్యక్తి కారు. మన వ్యాపారంలో భాగస్తుడే. ఆయనకు సేవ చేస్తూ సహాయం చేయడం లేదు. తనకు సేవచేయడానికి అవకాశం కల్పిస్తూ మనకు సహాయపడుతున్న వ్యక్తి.

భూమాత భూమాతకు అందరి అవసరాలను తీర్చే శక్తి ఉంది - అయితే అందరి దురాశలను మాత్రం కాదు.

స్త్రీ కి సమాన హక్కులు పురుషునితో సమాన మానసిక శక్తియుక్తులు ప్రసాదించబడిన స్త్రీ-పురుషుని కష్ట సుఖాలలో పాలు పంచుకునే సహధర్మచారిణి. ఆమె స్వేఛ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలలో అతనితో సమాన హక్కులు కలిగివుంది. ఒక స్త్రీ ఒక పురుషునితో సమానముగా, మానసిక స్థైర్యముకల సహచరిణి పురుషునితో సమానమైన స్వేఛ్ఛ మరియు స్వాతంత్ర్యములు కలిగియున్నది.

తిరిగే రాట్నం - జాతి ఊపిరికి చిహ్నం. అది ఆగిందా, సగం శ్వాస పోయిందన్నమాటే! ఆధిపత్యం - బానిసత్వం భయం వలన పొందే 'ఆధిపత్యం' కన్నా అభిమానం పొందే 'బానిసత్వం' మిన్న.

గాంధీజయంతి నాడు, అక్టోబర్ 2 రోజునే, 'అంతర్జాతీయ అహింసా దినోత్సవం' కూడ పాటిస్తున్నారు. " ఈ దేశంలో ప్రజ్వలించిన వెలుగు సాధారణమైనది కాదు ... వెయ్యి సంవత్సరాల తరువాత కూడా ఈ వెలుగు ఇంకా కనబడుతూనే ఉంటుంది, మరియు ప్రపంచం అంతా ఆ వెలుగును చూడగలదు." అన్న భారతదేశ తొలి ప్రధాని పండిట్ జవహర్ లాల్ నెహ్రూ భావం మాత్రం - సత్యం, శివం, సుందరం, అని చెప్పక తప్పదు. ప్రతీ భారతీయుడు మనోఫలకం పైనా, జాతిపిత కనీసం రోజుకు ఒకసారైనా ప్రతిబింబించని ఘడియ ఉండదేమో, బహుశ.

'నా జీవితమే నా సందేశం' అన్న మహాత్ముడు, జాతిపిత మనకు నిత్యం జీవన మార్గదర్శి. ఆయన జయంతి సందర్భంగా ప్రతీ వ్యక్తి నిత్యం ఆచరించవలసిన అగత్యంలో పడి ఉన్నాం అన్నది మాత్రం తథ్యం. మహాత్మాగాంధి, జాతిపిత జయంతి సందర్భంగా తెలుగురథం ఘన నివాళిని సమర్పిస్తోంది

కొంపెల్ల శర్మ - తెలుగురథం.