'తెలుగుదనం'ను తెల్లవారనీయకండి!

'తెలుగుదనం'ను తెల్లవారనీయకండి!
మానవజన్మ సార్ధకత
భగవంతుడు గావించిన మొట్టమొదటి సౄష్టి కార్యక్రమంలో 84 లక్షల మొత్తం జీవరాసుల్లో కేవలం ఒక లక్ష మాత్రమే మానవులను సౄష్టించడానికి పూనుకున్నాడని గర్భోనిషత్తు ప్రస్తావించినట్లు పెద్దల ఉవాచ. మానవజన్మకున్న ప్రాశస్త్యం అన్యధా వివరణ అనవసరం. వివరిస్తే, పునరుక్తి దోషం. మన సంస్కౄతి ఘోషిస్తున్న నానుడి 'జననీ, 'జన్మభూమీ, 'మాతౄభాషాల అవిభాజ్య గౌరవ ప్రపత్తుల గురించి కూడా ప్రస్తావన అధికభాష్యం అనక తప్పదు. మానవ జీవితం ప్రవహించే నది, జీవనది. ప్రవహించే నదీతీరాన్ని పరిశీలన, పర్యవేక్షణ పర్వాల్లో వౄధాజీవనపు కాలయాతన గావిస్తుంటారు. జీవననదీ పరీవాహంలో కొట్టుకుపోతూ, తేలియాడే సత్య, సత్వర ప్రయత్నం చేయాలి. రామాయణంలో శ్రీరాముడు భరతునకు 'యధాకాష్టంచ కాష్టంచా అని ఉపదేశించినట్లు, జీవితంలో కట్టె మరో కట్టెను కలిసి, అనుభూతి చెంది, విడిపోతుంది.
వౄత్తి - ప్రవౄత్తి ల సరి మేళవింపు
వౄత్తిపరంగా స్పౄశిస్తున్న రంగాలతో ప్రమేయం లేకుండా, ప్రవౄత్తి పరంగా 'సాహితీ, సంస్కౄతీ, కళారంగాల్లో నిత్యాధ్యయనం గావిస్తూ, ఆదరణ, అభిరుచుల్ని పెంచుకోవాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించాలి. ఆయా వౄత్తుల్లో వున్న కళాకారులు ఎలాగూ ఆయా రంగాలపై దౄష్టి పెట్టి రాణించడం అన్నది రివాజే కదా. సాహిత్యం, సంగీతం, నాట్యం, జానపదం, చిత్రకళ, యిత్యాది కళలను ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు.
ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ
ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ ఛిన్నాభిన్నం కాకుండా, ఏ కుటుంబ వైద్యుడైనా, ప్రస్తుత రుజ, రణ, రోగ దుస్థితికి దివ్యౌషధాన్ని అన్వేషించక పోతాడా అనే ఆశకి ప్రాణం పోస్తూండాలి.
విదేశీసంస్కౄతి
'విదేశీసంస్కౄతీ వ్యాపిస్తున్న తీరుతెన్నులు, రానున్న వినాశకాలపు వ్యవస్థపై వర్తమానంలోనే వెనువెంట దాడి చేసి జయించగల యుద్ధసామగ్రి కోసం వెదకులాడాలి.
లలితకళలు
లలితకళలపై, ప్రత్యేకంగా, తెలుగు నేలపై వెలసి, పేరుపొందుతున్న, వెలుగు చూడలేకపోతున్న కళలపై మరింత కౄషి, ప్రచారాలు జరగాలి. గ్రామీణ కళలు, క్రీడలు లాంటివి.
తెలుగు, సంస్కౄత భాషలు
విద్యార్ధులకు ముఖ్యంగా బాలబాలికలకు తెలుగు, సంస్కౄత భాషల్లో ఆధ్యయనం జరిపించాలి. సంస్కౄత భాష ప్రభావంవల్ల తెలుగుభాష సొగసులు, సొబగులు మరిన్ని వంటబట్టి ఉపయోగం మరింతగా పెరుగుతుంది. ఈ దిశలో విస్తౄతంగా సదుపాయాలతోపాటు, అధిక ప్రేరణ, ప్రోత్సాహం కలిగించాలి. భాషలలోని మెలకువలను నేర్పడానికి ఉచితసేవలని అందించాలి.
ఛందోబద్ధకవిత్వం
సాహిత్యంలో కవిత్వ ప్రక్రియ, కవిత్వంలో ఛందోబద్ధతని ఆదరించడానికి కావలసిన శిక్షణని ఆసక్తి వున్న వాళ్ళకైనా అందించాలి. తెలుగువారికే స్వంతమైన పద్యాన్ని, శతకం, అవధానాది ప్రక్రియ ప్రదర్శనలను విరివిగా అందించాలి.
గ్రామానికో కవిత్రయం, భువనవిజయం
మననేల త్రిలింగసంభూతం. మనకున్న కవనసంపన్నత కవిత్రయంతో శుభారంభం. తెలుగుభాషని, సాహిత్యాన్ని వౄద్ధిపరచాలనే ఉద్దేశ్యంతో, ప్రతీ గ్రామంలో కనీసం కవిత్రయాన్ని తయారుచేసి, భువనవిజయాల్ని జరిపించేలా సంసిద్ధులను చేయాలి.
తెలుగులోనే ఆలోచించాలి
ప్రతీ తెలుగుజీవి, మనసు, హౄదయం తెలుగులోనే ఆలోచించాలి. కనీసం ఒక గంట సమయంలోనైనా, తెలుగులో ఆలోచనలని తమ మాతౄభాష అయిన తెలుగులోనే ఆలోచించి, కార్యసాధనకు ఉపక్రమించాలి. దినచర్యగా నిర్విఘ్నంగా నిర్వహించాలి. ఈ ఆలోచనావిధానానికి కావలసిన సదుపాయాలని, పరిస్థితుల్ని కలిగించి, ఆలోచనలని ఆచరణకు దారితీసే వాతావరణ పరిస్థితుల్ని కల్పించాలి. ఈ తెలుగు ఆలోచనాలోచనాలతో ఆదర్శవంతంగా మన నడకను, నడతను తెలుగులోనే నిర్మించుకోవాలి.
గతవైభవాన్ని విడవద్దు
తెలుగు సంస్కౄతీగతవైభవ చరిత్ర, భాషాచరిత్ర, తెలుగు మహానుభావుల జీవనసారాంశాన్ని, వారి ప్రత్యేకతలని, తెలుగు ప్రజలందరూ అర్ధం చేసుకుని, ఆనందిస్తూ, అనుభూతి చెందడం సహా గ్రంధస్థం చేసేందుకు కౄషి సలపాలి. కనీసం మన తెలుగు మహానుభావులను వీలైనంతమంది ఘనచరిత్రలను సంపుటీకరణం చేసి భద్రపరచాలి. సాంకేతికంగా భావితరానికి వరప్రసాదంగా, సుసంపన్నమైన ఆస్థిగా అందించాలి.
దైనిక సమాచారాన్ని 'తెలుగు కరదీపికాలా అందించాలి
తెలుగు ప్రజలకు నిత్యం తమ అవసరాలకు ఉపయోగించే 'కరదీపికాని, వార్షీక ప్రాతిపదికగా, డైరీ రూపంలో అందించాలి. తెలుగువారి సంవత్సరాది - ప్రత్యేకతను ప్రదర్శించేలా 'ఉగాదీ నుంచి ప్రారంభమవ్వాలి. జనవరి సంబరాలకు భరతవాక్యం పలకాలి. దాని అవసరం అన్యధా అని భావించాలి. తెలుగు డైరీ తోపాటు, ప్రముఖ 'మలయాళ మనోరమా మాదిరి ప్రతీ సంవత్సరం తెలుగుసంస్కౄతిని ప్రతిబింబించేలా - తెలుగు, ఆంగ్ల భాషల్లో ప్రచురించాలి. ఈ ప్రచురణల్ని, ఎప్పటికప్పుడు సవరిస్తూ, తాజా సమాచారాన్ని అందిస్తూ, ప్రజలకు ప్రయోగపూర్వకమైన ప్రయోజనకారిగా అందించాలి. అంతేకాక, మన మతగ్రంధాలుగా భావించే, భగవద్గీత, బైబిలు, ఖురాన్ లా ప్రతీ తెలుగువాడు, తన మతంతో ప్రమేయంలేకుండా, నిత్యం పారాయణ మాదిరి ఆధ్యయనం చేసుకునేలా సంకల్ప దీక్షలని కలిగించాలి. వీటిని, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణలుగా త్వరితగతిని చేపట్టి, ప్రజలకు విలువను చాటేలా అందించాలి. భావి తరానికి ఆధునిక సాంకేతిక సమాచార మాధ్యమంలో ప్రచురణ కావించి, సురక్షంగా భద్రపరచుకునేలా, భావితరానికి వరప్రసాదంలా, వారసత్వపు సిరిసంపదల్లా, ఆస్థులు-అంతస్థులులా అందించాలి.
తెలుగు మాటల మూటలను కోటల్లో భద్రపరచాలి
తెలుగు సమాచారంతో పాటు, మన నానుడి, నుడి, సూక్తి, సామెత, చెణుకు, సుభాషితం, సూక్తిముక్తావళి, హాస్య, పరిహాస మాటల మూటల సంపదలని సురక్షిత సంస్కౄతీప్రాకారాల్లో, కోటల్లో, భద్రపరచాలి. కేవలం భద్రపరచుకోవడమే కాక, ప్రజల నిత్య వాడుకలో వినియోగమయ్యేలా, హృౠదయం, మనస్సు, నాలుకల్లో నిత్యం నర్తనం చేయాలి. హౄదయోల్లాసభరితుల్ని చేయాలి.
తెలుగే ఊపిరిగా
తెలుగు ప్రజలు నిత్యం గావించే ఉఛ్ఛ్వాస, నిశ్వాసాల్ని, ప్రతీ క్షణం తీసుకునే ఊపిరిలో కూడా, తెలుగులోనే చేయాలి. మన నరనరాల్లో, నాడుల్లో, కండలో, రక్తనాళాల్లో, చీమునెత్తురులో తెలుగువర్ణం, తెలుగుస్వరం గుంభనంగా ప్రస్థానం చేయాలి.
చివరిగా - నేను సైతం - అంటూ ప్రతీ తెలుగువాడు ...
చాచాయమాత్రంగా పేర్కొన్న పై సలహా, ఆశ, ఆశయం, ఆచరణ, అభిలాష, ప్రణాళికల్ని, తెలుగుప్రజలందరూ, ప్రతీ తరం, కుటుంబం, గడప, - నేను సైతం ... అంటూ తెలుగుయాగంలో పాల్గొని, మనదైన శైలిలో ఆజ్య సమిధల్ని మనమే సమర్పింపగలిగితే, రవంతైనా సుఖసంతోషాలతో ఆనందభూతుల్ని చేస్తుంది. మన తెలుగుతేజాల్ని, తెలుగువెలుగుల్ని, తెలుగుసంపదని, మనదైన 'తెలుగురధం'లో, తెలుగుకేతనాన్ని రెపరెపలాడిస్తూ, తెలుగుతల్లిని రధయాత్ర వినువీధుల్లో ప్రతీ పల్లెలోను, వాడలోను, నగరసంకీర్తనం చేస్తూ, హరిదాసులా అభంగభజనల్ని కావిద్దాం. పుణ్యాన్ని, ముక్తిని, మోక్షాన్ని పొందుదాం. మన తెలుగురధాన్ని, తెలుగుతేజంతో, తెలుగైనవెలుగుతో నడిపిద్దాం ... నడుంకట్టి, నడుంబిగించి, అందరూ నడుద్దాం ... నడిపిద్దాం. అస్తు, తదాస్తు, అని సకల దేవతలనీ ప్రార్ధిస్తూ, ఆశీర్వదించమని కోరుకుంటూ, మన తెలుగురధాన్ని తనగమనంలో లక్ష్యలక్షణాల్ని సాధించాలని దీవించాలని, వరం ప్రసాదించాలని, కోరుకుందాం.
పునరపి జననం, పునరపి జననం - తెలుగువాడిగానే జన్మని ఆహ్వానిద్దాం!
వ్యాకరణంలో పునరుక్తి దోషంగాను, అలంకారంగాను పరిగణిస్తారు. కాని, తెలుగుదనంలో పునరుక్తి ఎంతమాత్రం దోషం కానేకాదు. సర్వాలంకారభూషితమైన కోరిక. పునరపి జననం, పునరపి జననం అన్నట్లు, మళ్ళీ, మళ్ళీ, తెలుగువాడిగానే జన్మని కోరుదాం. తెలుగు భౌతికాన్నే అభిలషిద్దాం. తెలుగు జీవితాన్నే జీవిద్దాం.
తెలుగుదనం అంటే -
తెలుగు పతాకం యెగరని దిశయే లేదు, తెలుగు దివ్వె వెలుగనట్టి నిశయే లేదు. తెలుగు పులుగు చేరలేని దేశం లేదు. తెలుగు వెలుగు దూరలేని కోశం లేదు. (దాశరధి కౄష్ణమాచార్యులు)
తరపి వెన్నెల ఆణిముత్యాల సొబగు, పునుగు జివ్వాజి ఆమని పూలవలపు, మురళి రవళులు కస్తూరి పరిమళములు, కలసి యేర్పడె సుమ్ము మా తెలుగుభాష.
కవిత-శిల్ప-చిత్ర-గాన విన్యాసముల్, క్షాళనమ్ము చేయగలవు - హౄదిని తీర్చిదిద్దగలవు విద్యసంస్కారమున్, అమౄతయోగసిద్ధి నవఘళించి. (నండూరి రామకౄష్ణమాచార్య)
కడలి అంచులు దాటి కదిలింది తెలుగు, ఎదల లోతులు మీటి ఎగిసింది తెలుగు. (సి.నారాయణరెడ్డి)
తెలుగు కవితలో తెలుగుదనం - పాలు, పంచదార, పసిపాపల నవ్వు, చందమామ వన్నె, అందమైన కన్నె, మల్లెపూల తావి, మాయలేని మనసు, కోకిలమ్మ పాట, కోపంలేని మాట, తేనె, జున్ను, ఎడారిలో నీరు, ఎదురుచూడని సిరి, మేలిమి బంగరు, మేనమామ కూతురు, అత్తరు పన్నీరు, చిత్తజు బాణం, వీటన్నిటికన్న - తెలుగు కవితయే మిన్న. (సముద్రపు శ్రీమహావిష్ణువు)
శుభమంగళం
తెలుగు తల్లికి మంగళం, మా కల్పవల్లికి మంగళం, కొలుచు మా యెద నిలుచు మా రాజ़్జీమతల్లికి మంగళం. (దేవులపల్లి కౄష్ణశాస్త్రి).
మహానుభావుకతకు, మహానుభావులకు వందనాలు
ఎందరో తెలుగు మహానుభావులు, తెలుగుతేజాలు, తెలుగు వెలుగులు, అందరికీ, అన్నింటికీ, శతసహస్రవందనాలు। సర్వదా తెలుగుదనానికి వందనాలు, అభినందనాలు.

కొంపెల్ల శర్మ

స్వీయ మానస దర్శనంజీవితాంతం పోరాడి ఎట్టకేలకునీవనుకున్నది సాధించిన రోజుఈ ప్రపంచం ఒక్కరోజుకైనా నిన్నుమకుటం లేని మహారాజును చేసిన రోజుపొంగి పొరలకుండ అద్దం ముందునిలబడి స్వీయదర్శనం చేసుకో।అద్దంలోని నీవైపు వీక్షిస్తున్న వ్యక్తినీతో గావించే మౌన సంభాషణం గమనించుకో।నీజన్మకి కారణభూతం ఎవ్వరనుకున్నావు?మాతాపితరులు, సహధర్మచారిణి నిమిత్తమాత్రులువీరెవరూ నిర్ణయకారులు కానే కారునీకు సమ్మతమైనా కాకున్నానీజీవితాన శిరోధార్యపు నిర్ణేత తీర్పులుఎవరివో కావు, నీముందు అభివ్యక్తింపచేసే వ్యక్తివేనీ ముందున్న అద్దంలో కనిపించే అర్ధం కాని వ్యక్తివే।ఆత్మసాక్షాత్కారం నీ వెనుకనుంచి అదృశ్యంగాదర్శనీయం చేయించేది నీ ముందున్న అద్దంలోనివాడేకొందరికి నీతిమంతుడివిమరి కొందరికి నిజాతీయపరుడివియింకొందరికి అధ్బుత ఆశ్చర్యాల అజేయుడివిఈవన్నీ అగణితాలు సుమా! తస్మాత్! జాగ్రత్త!ఎప్పుడో అప్పుడు డామిట్! కధ అడ్డం తిరుగుతుంది?అద్దంలోని మిత్రుడివి నీవు అనర్హుడివి, అసమర్ధుడివిఅతని కళ్ళలో కళ్ళుంచి కలహంనుంచి జయించలేనివాడివినిన్ను మునగచెట్టెక్కించగల ముద్దుల నేస్తంనీ అంతం సాంతం చవిచూసే అనంతంక్లిష్టాతిక్లిష్టమైన ప్రమాదభరితం ఛేసినా చేస్తాడునీ చిరుజీవితాన్ని అతలాకుతలంగా మారుస్తాడునీ చుట్టూ మాయామోహపూరిత వలయాన్ని గిరిగీస్తాడుచివరకు నీ ముందు చిరునవ్వులు చిందిస్తాడుఅంతిమ పర్వాన్ని శోకాతప్తభాధాగాధలతో ముంచెత్తుతాడుతస్మాత్ జాగ్రత్త! పారాహుషార్! జాగ్తేరహో! అనుకోవాలికధ అడ్డం తిరక్క ఏమవుతుంది, దూరపు కంచికి పోతుందినీ అద్దంలోని మనిషి నిన్ను వెధవాయను చేయడం తధ్యంనీ మనస్సాక్షి చేతిలో ఓటమి, ఆత్మసాక్షి పేరన పరాభవం।అందుకే - మనవాళ్ళు ఒట్టి వెధవాయలోయి అన్నాడు డి గ్రేట్ గిరీశం. -




ఓహో భగవంతుడా!
నన్ను కరుణించు, కటాక్షించు
స్థితిగతుల్ని మార్చలేని స్తబ్ధతలో
కనీసపు నిబ్బరాన్ని ప్రసాదించు.
మార్పు తేగలిగే స్థితుల్లో
మార్పిడికి అవసరమైన ధైర్యాన్నివ్వు.
పై రెంటి నడుమ వుత్పన్నమైన
అంతరాన్వేషణ కొరకు జ్ణానాన్ని అందించు.

మన జీవితాలు
మన గురించి మనమే మననం చేసుకోవాలా?
మనం ఎదో జీవనం చేస్తున్నాం
కానీ ఏమాత్రమూ జీవించటం లేదు
జీవిస్తున్నాం అంటే కదా ఆలోచించాలి
ఆలోచించి ఒక కొలిక్కి వచ్చే లోపునే
జీవిత విన్యాసం నిండుకుంటుంది
అందుకేనేమో జీవితం బుద్బుదప్రాయమన్నారు
జనన మరణాల మధ్య విరామమన్నారు
ఒడ్డున నిలబడి అలలను చూస్తుంటే జీవితమా?
ప్రవాహంలోకి చేరుకుని అలల తాకిడికి తట్టుకోవాలి
అలలను అడ్డుకుని ఎదురు ఈదగలిగితేనే జీవితం
ఎన్నోజీవరాసులు తమదైన జీవితాన్ని గడుపుతున్నాయి
వాటితో పోలిస్తే ఓ మానవుడా! నీవెంత? నీబ్రతుకెంత?
నీవుంటున్న సమాజం కంటే ఆ ప్రాణులుండే సమజం నయం
పశువులైనా గడ్డితిని మనకు మధురమైన పాలిస్తాయి
పక్షి కూడ తన గాయాన్ని మరచి,కరకువానికి కవనమబ్బించింది
ఈవన్నీ జీవితసత్యాలు, నగ్నచిత్రాలు, తెలుసుకో, మసలుకో
నడచుకో, నడతను నేర్చుకో, నవనవలాడే జీవితాన్ని కోల్పోకు
తిరిగిరాని గమ్యానికి నీకు నువ్వు ముహూర్తం నిర్ణయించుకోకు
జీవితపు అర్ధాన్ని, పరమార్ధాన్ని, గ్రహిస్తూ, జీవించడం నేర్చుకో.

పద్మభూషణ్ సంగీతసుస్వరదాస్ కె.జె.ఏసుదాస్

పద్మభూషణ్ సంగీతసుస్వరదాస్ కె.జె.ఏసుదాస్
అనుభవాస్వాదం, మధుర బానిసత్వం
బహుభాషలలో సంగీతప్రియత్వం కలిగిస్తున్న ఏసుదాస్, 'దేవుడే యిచ్చాడు వీధి ఒకటీ, 'గాలివానలో వాననీటిలో పడవ ప్రయాణం' లాంటి మధుర గాత్రస్వరంతో తెలుగు సినీమా గీతాభిమానుల్ని చిరస్మరణీయమైన సంగీతయానం చేయిస్తున్న ఏసుదాసు చిత్రగీతాల్ని,శాస్త్రీయసంగీతాన్ని మరచిపోవడం అన్న ప్రశ్నే వుండదు, వుండకూడదు. ఆయన ఎన్ని పాటలు పాడాడన్నది కాదు, ప్రజాదరణ ప్రజాదరణ పొందినవి ఎన్ని అన్న ప్రశ్నే రాని ప్రతిభ. ప్రతీ పాట, ఒక సంగీత మధురస్వర సహిత గీతాప్రవచనమే అంటే అతిశయోక్తి కాదు, లేదు. ఆయన స్వరానికి, గీతాలాపనలో ఒక విధి, విధానపూరితమైన బద్దతను నిరంతరం పాటిస్తున్నట్లు కనిపిస్తే, అభిమానులకు మాత్రం జేసుదాసు సంగీతకళం పట్ల అనుభవాస్వాదపూరిత మధురబానిసత్వం అని చెప్పవచ్చు.
వీడని ప్రతిభాప్రాతినిథ్యం
కట్టాస్సెరి జోసెఫ్ ఏసుదాస్ జనవరి 10, 1940 న్ ఫోర్ట్ కొచ్చిన్ లో జన్మించిన, ఈయన తండ్రి అగశ్టైన్ జోసెఫ్ చాలా ప్రసిద్ధ గాయకుడు,నాటక కళాకారుడు. నలుగురు కుమారులు, కుమార్తె వున్న కుటుంబంలో ఏసుదాసు పెద్దకుమారుడు. అతిచిన్న ప్రాయంలోనే, తండ్రిద్వారా సంగీతాభ్యాసం ప్రారంభించడం, అయిదేళ్ళలోపే, కర్ణాటక సంగీత ప్రాధమిక సూత్రాలని క్షుణ్ణంగా ఆకళింపు చేసుకున్నాడు. తండ్రితో పాటు, 12వ ఏటనే ఎర్నాకుళంలో సంగీతకచేరీలో పాల్గొన్నాడు. పళ్ళురుతిలోని సెబస్టియన్ స్కూలు నుంచి, ఉత్తమగాయకునిగా, అనేక సంవత్సరాలు ఏసుదాసే ప్రాతినిథ్యం వహించాడు. ఆర్.యల్.వి. మ్యూజిక్ అకాడమీలో సంగీతాభ్యాసం చేసిన ఈ దాసుకు శాస్త్రీయసంగీతంలో గట్టి పునాదుల్ని నిర్మించుకున్నాడు.
సంగీతానికి 'గళస్వరం' ఘన భాగస్వామ్యం
సంగీతంలో ముఖ్యపాత్ర వహించే 'గళస్వరం' గురించి, "అది భగవద్ప్రసాదమని, మంచిస్వరం సంప్రాప్తమైతే, ఆ గళస్వర సమన్వయతని బహుజాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలని, ఈ విషయంలో అవలంబించే మంచి అలవాట్లను నిరంతరం పాటించడం వలన, గళస్వరపేటికను భద్రపరచుకోవడం జరుగుతూందీ అని ఒక సందర్భంలో వివరించారు. ఆలాపించే ప్రతీఅంశం, సంగీతశాస్త్రీయావగాహనతో, దైవసంకల్పంగా భావించి గానంచేయడం మూలాన, తన వౄత్తికి సార్ధకతను సంపాదించుకోగలుగుతున్నానని కూడ అనడం జరిగింది.
గాయకుడికి ఎనలేని బాధ్యతలు
కళాకారుడికి కళాసేవపట్ల చాలా అనిర్వచనీయమైన బాధ్యతలుంటాయని, సంగీతదర్శకులు చేసే మార్పులన్నింటినీ తక్షణమే తన శక్తిసామర్ధ్య శైలీవిన్యాసాలతో ఆకళింపు చేసుకుని, తనదైన భాగస్వామ్యంతో పున:దర్శనం, పున:ప్రతిష్ఠ ఒక బాధ్యతగా భావించి, నిర్వర్తించడం జరుగుతుందని తన సుదీర్ఘానుభవాన్ని తనదైన శైలిలో తెలియపరచారు.
శాస్త్రీయత నుంచి లలితానికి తరచు బదలీలు సాధ్యం కాకపోవచ్చు
బాధ్యతాపూర్వకమైన నిర్వహణాప్రయత్నం నిష్ణాతపూర్వకంగా సాధించలేనివారు, శాస్త్రీయశైలినుంచి లలితసంగీతానికి, లలితంనుంచి శాస్త్రీయానికి తరచు దాటులు వేయడం సంగీత కళాకారునికి సాధ్యపడకపోవచ్చు. భాషలు వేరైనా, భావం ఏకమే, ప్రాధమిక సంగీతపర సూత్రాల్లో వేరువేరు దారులు గమ్యాలు లేనేలేవని, గాయకవౄత్తిలోని వ్యక్తి ఒక ప్రత్యేక స్వరకంపనాన్ని సౄష్టించుకుని, గ్రహించుకుని, ఆచరిస్తూపోవాలని, ఈ ప్రయత్నంలో సార్ధకమైతే, కళాకారుడికి ప్రదర్శించే కళపట్ల విజయం సాధించినట్లేనని తన విశ్వాసాత్మకమైన భావనని ప్రకటించారు. విశ్వాసం, భావం మిళితమైతే నిరంతరం విజయం వెంటనే వుంటుందని కూడ తెలిపారు.
సంగీతశిక్షణ పాఠ్యాంశాలుగా ప్రాధాన్యత
సాధారణ చదువులోనే సంగీత పాఠ్యాంశాలు అంతర్లీనంగా అభ్యసింపబడాలని, ఈ పంథాలో అంత ప్రాధాన్యత, శ్రద్ధ ప్రకటించడం జరగడం లేదని, దీనికి అధికారాన్ని అనుభవించే కళాకారుల బాధ్యత కూడ వుందని, ఈ విషమసంస్కౄతినుంచి ప్రభుత్వాలు, అధికారులు, కళాకారులు, కళాసంస్థలు మూకుమ్మడిగా కౄషిని చేసి ఫలితాలను సాధించాలని, ఎప్పుడో తమిళ సంగీత మహాసభలో అధ్యక్షోపన్యాసంలో పేర్కొనడం గమనార్హం.
సంగీతం, గీతం, గాత్రం - ముప్పేట కలయిక
సంగీతం, గీతం, గాత్రం - మూడింటి ముప్పేటముడివేసి, అన్యులకు అంత సాధారణంగా ఆ ముడిని విప్పలేని ప్రతిభాపాండిత్యాలతో, భారతదేశపు సంగీతచిత్రప్రేక్షలచేత కేరింతలు, జేజేలు (కేజేలు) పలికింపచేసుకునే గానగంధర్వమూర్తి, జేసుదాసుగారి జన్మదినం సందర్భంగా, శుభాకాంక్షలను, అభినందనలని, తెలియజేసుకుంటూ - మహాకళాకారుడికి వినమ్రపూరిత ప్రణామాలు సమర్పించుకుంటూ - ఒక సంగీత పరిచయం లేని జీవుడు.
కొంపెల్ల శర్మ - తెలురురధం.

ప్రపంచ నవ్వుల దినోత్సవం (ఈ రోజు) సందర్భంగా

ప్రపంచ నవ్వుల దినోత్సవం (ఈ రోజు) సందర్భంగా
నవ్వు వినా జీవితం వౄధా
మనిషి ఆలోచిస్తాడు - దేవ్వుడు నవ్వుతాడు, అని యూదు సామెత చాలా ప్రాముఖ్యం. దేవుడు నవ్వుతాడో లేడో మానవమాతృరులం మనకు తెలియదు కాని, మనుషులకు నవ్వుకు చాలా అవినాభావసంబందం వుంది అని మాత్రం ఖచ్చితంగా, నిర్ద్వందంగా చెప్పవచ్చు. జీవితంలో నవ్వులపాలయినవారు అనేకమంది నిత్యజీవితంలో తారసపడతారు. నిజానికి ప్రతీమనిషి, ఏదో సమయంలో, సందర్భంలో, నవ్వులపాలు కాక తప్పదేమోమరి. కేవలం మానవులం కదా! నవ్వు మాత్రం మనల్ని జీవితంలో వెంటాడే నీడ అనే చెప్పాలి. మనం నవ్వని రోజులన్నీ వూరికే వౄధా అయినట్లు అన్నాడోకవి. సూర్యోదయం నుంచి రాత్రి పవళింపు వరకూ మనం ప్రతినిత్యం జీవితంలో సతమతపడే రోజులో కొంత అలసటని తగ్గించి, ఉల్లాసం, ఊరట కలిగించే దినుసు నవ్వు. అందుకే అబ్రహాం లింకన్ నవ్వు ప్రాముఖ్యం చెప్పినతీరు చూడండి. - "రాత్రింబవళ్ళు నన్ను వేధించే వొత్తిళ్ళ మధ్య నేను కనీసం నవ్వకపోతే చచ్చిపోవల్సి వుంటుందీ అంటాడు. దీన్నిబట్టి, మనం జీవితంలో చాలారోజులు చచ్చిపోతూ, బతుకుతున్నట్లు కనిపిస్తాం అన్నది మాత్రం సత్యం. అలా అని, నేలబారు నవ్వులు రువ్వుకుంటే, అంతకన్న నేలబారు విషయం మరొకటి అంటూ వుండదు. నవ్వడానికి శక్తి వుంటే, ఎంతటి కష్టాలనైనా ఆడుతూ పాడుతూ ఎదుర్కొనగలం - అని అంటాడు, 'అతడు-ఆమె- అన్న రచనలో ప్రముఖ రచయిత లక్ష్మణరావు.
మనసుకి తేలిక - మెదడుకి ఆలోచన
నవ్వుకున్న, నవ్వుకలిగించే శక్తి అంతా యింతా కాదు. అదౄశ్యశక్తి. నవ్వేసెయ్యి, మనసు తేలికపడుతుంది, మెదడు ఆలోచించగలుగుతుంది - అని వైద్యుడు అందించే దివ్యౌషధంలా, 'ఓ గూటిపక్షులూ అన్న రచనలో రచయిత్రి సరస్వతీదేవి వక్కాణించారు.
మన నవ్వులు - ఆపాత మధురాలు
'నవ్వులు రువ్వే పువ్వమ్మా, నీ నవ్వులు నాకు యివ్వమ్మా' అని నవ్వుని వివరించిన చిత్రపునవ్వులు మనకు అగణితమైన చరిత్రను సౄష్టించాయి. నవ్వు అన్న పదానికి - హాసం, వికాసం తోపాటు పరిహాసం అని నిఘంటుకారులు వివరిస్తూ, అపహాసం, నవ్వులపాలు, నవ్వులాట అనికూడ మరికొన్ని టీకలు చెప్పారు.
మన పాత నవ్వులు యిలా సాగాయి.
నవ్వెనవ్వులు పువ్వులై నివ్వటిల్ల - రామాభ్యుదయం లో అయ్యలరాజ రామభద్రకవి అనుప్రాసాలంకారంలో నవ్వించాడు.నవ్వితిగాని పుట్టదు మనంబునమీదటిహాని ధీనిధీ - అని పంచతంత్రం చెప్పింది.నువ్వుపువ్వునవ్వు జవ్వని నాసిక - అని నవ్వే ముక్కుని వర్ణించాడు, విజయవిలాసం లో చేమకూరకవి.అలతినవ్వు ప్రగల్భతాహంకరణంబు, కాదు కాదు వాచావిగర్హణంబు, పలుకకుంట తిరస్కార కలనముద్ర - అని ఆయన శేలే శైలి అని నిరూపించుకున్న అపర శౄంగారకవినాధుడు, మధురకవి శ్రీనాధుడు.
నవ్వు - యోగం, భోగం
నవ్వు కేవలం భౌతికం కాదు. అపస్వరసంకేతసహితం కాదు. నవ్వు ఒక అనిర్వచనీయమైన యోగం. అసమాన భోగ్యవస్తువు. నవ్వటంలో ఒక సత్య పరిశీలనా దౄష్టి ఒకనీతిబోధ లేకపోలేదు - అని అంటారు, మన హాస్య నరసింహకవి, మునిమాణిక్యంవారు, 'మన హాస్యం' అన్న సమగ్ర హాస్యపరిశోధానాగ్రంధంలో.
నవ్వలేకపోవడం కేవలం రోగం, కాదు, అంటురోగం
పిచ్చెత్తకుండా వుండడంకోసమే నవ్వు - అని అంటాడు ప్రముఖ కవి బుచ్చిబాబు. అంతే కాదు సవివరణ యిచ్చాడు. "కష్టసమయంలోనే ఓర్పు, హాస్యదౄష్టి పనికి వస్తాయి; మనల్ని చూసి మనం కాసేపు నవ్వుకోగలిగేవాళ్ళే ఉత్తమశ్రేణి మానవులం" అని నిర్వచించాడు. నమ్మకాలు లేని మనిషి నవ్వలేడు, నవ్వలేని మనిషి బతకలేడు అంటూ మౄతసమానంగా భావించారు. ఏ ఆశా లేనివాడి నవ్వులో ఏడుపుంటుంది, ఒక్కోసారి ఎంతో అందం వుంటుంది అని దేవదాసు నవ్వులా - జగమేమాయ, బ్రతుకేమాయ అంటూ వేదాంతపు నవ్వులుకూడ మనముందు విసరబడ్దాయి. నన్ను చూసి వారు నవ్విన పక్షమున, వారిని చూసి నేను నవ్వెదను - అని అసూయాపరమైన నవ్వుని వికటంగా ప్రదర్శింపచేశారు, 'గణపతీ లో ప్రముఖ ప్రహసనకవి చిలకమర్తివారు. నవ్వు పైవారిలోనే అంటురోగం అయినప్పుడు, భార్యాభర్తల్లో కాకపోతుందా - అని పానుగంటివారు నవ్వుని సాక్షీకరింపచేశారు. అంతేకాదు, రుచికి లొట్ట ఎట్టిదో, వాచాలతకు వెర్రినవ్వ్వు అలాంటిది అని కూడ 'వెర్రినవ్వూని ప్రదర్శించారు.
ఈ నవ్వులే కొంపల్ని ముంచాయి!
కన్యాశుల్కం నాటకంలో మనకు ప్రముఖ వాక్యం - మధురవాణితో, ఆ నవ్వే కొంప ముంచింది, అని. ఆరోగ్యకరమైన, చిరస్మరణీయమైన నవ్వుని తన నాటకం ద్వారా గురజాడ వారు అందించారు. నాటకం అంతా, అరనవ్వుల్ని, ముసిముసినవ్వులతోపాటు పూర్తిస్థాయి నవ్వుల్ని రువ్వారు. ఎవ్వరైనా నవ్వితే, గోడకు వాల్ పోష్టరు అంటించినట్లుండకూడదు అంటారు (పురాణం). ఆడదాని నవ్వు అసహాయంగా వున్న మొగాణ్ణి ఎంతగా రెచ్చకొడుతుందో నిని(బీనాదేవి). మనదాకా రానంతవరకూ అన్నీ సరదాగానే వుంటాయి కదా. మగవాణ్ణి రెచ్చగొట్టే, ఆడదాని నవ్వుని నిర్వచించడం, ఆ సౄష్టికర్త బ్రహ్మకైనా వశమా! అయితే, వనితాలంకారభూషితంగా నవ్వుని - నుదుటి బొట్టులా, ముక్కు పుడకలా, సిగలో పువ్వులా, ముఖానికి నవ్వు పమిటకు జలతారంచులాంటిది అని అంటారు, పురాణంవారు (నా పట్టుచీరా కన్నతల్లీ).
అచం'చలం' చుట్టిముట్టిన నవ్వులు
నవ్వులో, గొప్ప నవ్వులో వున్న ఔన్నత్యం దేంటో వుంటుంది? అందువల్లనే షేక్స్క్పియర్, కాళిదాసు, గొప్ప వేదాంతాన్ని కోర్ట్ ఫూల్స్ చేతా, విదూషకుల చేతా మాట్లాడించారు; పి.జి.ఉడ్ హౌస్ నవ్వులో, డిక్కెన్సు, కారికేచర్స్ లో, చార్లీ చాప్లిన్ చిత్రాలలో ఎన్ని కన్నీళ్ళూ? ఎంత వేదాంతం? అని విశ్వభరితంగా నవ్వుల్ని తుంగచుట్టారు, మన సాహితీ హిమా'చలం' అచం'చలం', గుడిపాటి వెంకటాచలం, తన అద్భుతసౄష్టి - మ్యూజింగ్స్ లో.
నవ్వులతో సాధ్యాసాధ్యాలు
ఏదైనా పని సాధ్యమా, అసాధ్యమా అంటే చెప్పడం కష్టం. నవ్వుకూడా అంతే. చెప్పడం తేలిక. నవ్వినట్లుచేయడం కష్టం. నవ్వాపుకున్నట్లు చెప్పినట్లు చేస్తే దరహాసం. లేకుంటే తప్పదు పరిహాసం - అన్నాడో ప్రవాసాంధ్రకవి. అచ్చతెలుగు కవులకన్న అచ్చుబంగారంలా చెప్పాడు.
ఒకేకవి చెప్పిన నానాజాతి నవ్వులు
నవ్వవు జంతువుల్, నరుడు నవ్వును, నవ్వులు చిత్తవౄత్తికిన్ దివ్వెలు, కొన్ని నవ్వు లెటు తేలవు, కొన్ని విషప్రయుక్తముల్, పువ్వులవోలె ప్రేమరసమున్ వెలిగ్రక్కు విశుద్ధమైన లేనవ్వులు, సర్వదు:ఖ దమనంబులు వ్యాధులకున్ మహౌషధుళ్ అని పలవరించిన తీరు వర్ణించనలవికానిది - గుర్రం జాషువా గారిది.
'నవ్వూకళాపూర్ణోదయం
నవరసాల్లో నవ్వు (హాస్యం) నాణ్యం. నవ్వే మనిషికి ముద్దు, కానీ నవ్వులపాలు కావద్దు అన్నారు సి.నారాయణరెడ్డిగారు. యింతకీ నవ్వని వాళ్ళెవరు? ఎప్పుడు చూసినా ముఖం ముడుచుకుని కూర్చునే వాళ్ళుకూడా ఆయా సందర్భాల్లో లోలోపల నవ్వుకోకుండా వుండలేరు అని లోనవ్వుల్ని కూడ ఆవిష్కరించారు సినారె. నవ్వలేనివాడు నాగరికుడు కాడు; నవ్వు మనిషిలోని తమస్సును కరగతీస్తుంది; రజస్సుని తొలగదోస్తుంది; సాత్త్విక తేజస్సును వెలిగితీస్తుంది; చీకటి రాత్రి ముగిసి ఉషస్సు మొలిచినట్లుంటుంది. మనసుకు మందహాసం మానవతను చిగురింపచేసే మధురౌషధం. (కీ.శే. జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యం, ప్రముఖ భాషాపండితులు, విమర్శకులు).
అవమానాన్నీ, క్రోధాన్నీ ఎదుర్కోగల ఒకేఒక ఆయుధం చిరునవ్వు - గాంధీజీ.
హాస్యాన్ని సౄష్టించడానికి మూడేమూడు సూత్రాలున్నాయి - దురదౄష్టవశాత్తు అవి ఎవరికీ తెలియవు - అన్నాడో ప్రముఖ హాస్యవేత్త.
నవ్వుల గురించి సమగ్రంగా వివరించడం, విశ్లేషించడం, నవ్వులాట కాదు. నవ్వులగురించి మొదలు పెడితే, నవ్వులపాలు అవడం, జనాలు విరగబడి నవ్వడం జరిగితీరుతాయి.
'యధేఛ్ఛసి తధా కురూ - నీకు ఏది యిష్టమో అది చేసుకో, అని గీతాచార్యుడు భాష్యం చెప్పినట్టు, ఓ మానవుడా! నీకు ఎలా నచ్చితే, నప్పితే, అలా నవ్వుకో! ఎంత సముద్రం మీద ఎగిరినా, పక్షి రాత్రి గూటికి చేరిన, జాతీయత, సంప్రదాయ చందాన, గూటికి చేరుకుని, విశ్రమించేలోపున, మనసారా, తనివితీరా, వాచా, కర్మణా, నవ్వుకోవాలి. నవ్వుకో, ఓ మానవుడా! గనులు గనులుగా నవ్వులు తవ్వుకో! ఆహా! ఆహాహాహా! ఆహాహా!
నవ్వే సమస్త సన్మంగళాని భవంతు! సర్వేజనా సుఖినోభవంతు!
ప్రపంచ నవ్వుల దినోత్సవం సందర్భంగా, తిరుగులేని, మాటిమాటికీ, ముమ్మాటికీ, తిరిగివచ్చే నవ్వుల్ని రువ్వుకోండి మహాప్రభో!

తెలివితేటలున్నా తెల్లవార నిస్తున్నాము
మన మేధశ్సుల్ని మనమే ఎగుమతి చేసుకుంటున్నాము
మన పంట సిరులకి మనమే తెగుల్లాను పోస్తున్నాము
తెలుగు రైతు లాగా తెలుగు వైభవానికి కూడా
కరువులు, కాటకాలు, వరదలు భీభాత్సాలు
మన సంస్కృతి మాట ఎలాగున్న, మన కాస్త ములను కూడా
నిషిద్ధ చందొ కవితల్లో ప్రచురించుకుంటున్నాము
కుంటి సాకుల్ని, కుంటి నడక నడతల్ని మనమే నేర్పుతున్నాము
హావ భావాల్ని హాహాకారాల్తో నిశ్శబ్ద తరంగాల్ని వీక్షిస్తున్నాము
విచక్షణ లేని వివాదాల్లో విహారం గావిస్తున్నాము

జీవితమా నీకు వందనం
ఓ జీవితమా అభినందనం

క్షణికమైనా రమణీయ కవితవి
ముద్దులొలికించే ముక్తపదగ్రస్తానివి
బుద్బుదమైనా సవర్ణానుభూతివి
జనన మరణాల మధ్య విరామచిహ్నానివి ఓ

జన్మత్: మరణాన్ని అంకాన దాస్తుంటివి
జన్మాంతం జీవులకు భయభ్రాంతుల్నిస్తుంటివి
హాస దరహాసాలను రవంతైనా వలదంటుటివి
నిత్యం బతుక్కి భయాన్ని వినా అభయాన్నివకుంటివి ఓ

ఆలోచనాపరులకు తమాషాల నిషావి
అనుభూతువాదులకు విధిగా విషాదానివి
నీవాడించే క్రీడలకు నీతినియమాలు నిర్మించకపోతివి
పత్రాంత హిమబిందువులా కాలపుటంచుల్లో నౄత్తమాడిస్తుంటివి ఓ

అగ్రహీత గ్రీష్మంలా అనంతానంత వర్షిణిలా
అనాలంకౄతీ వసంతంలా శిశిర హేమంత మితశీతకంలా
అగంతుకమై, అనాకారమై, అధ్వాన్నమై
అద్వితీయంగా అవతరిస్తుంటివి అమాంతంగా అదృశ్యమవుతుంటివి ఓ

చాటుమాటుగా వెంటాడే నీడవి, విదేశీ గూఢచారివి
సన్నిహితం కోరి వెంబడిస్తే సుదూరపు సితారవి
అలకతో దూరమైతే, దరిజేరే మధుర మధుచంద్రికవి
అధవంతపు అన్వేషెతవి, అర్ధంకాని అనామికవి ఓ

కొంపెల్ల బాల సుబ్రహ్మణ్య శర్మ

అక్షర సాహితీ నీరాజనం

అక్షర సాహితీ నీరాజనం

అనాదిగా వస్తోంది కవిత్వం
క్షరము లేని అక్షర సత్యం
రవిరుక్కులా, కవివాక్కులా నిత్యం
సాహితీక్షేత్రంలో పరమధర్మం
హితవాదం, సత్యధర్మాల తత్వం
తీరని కోరికలు పెరుగుతున్న తరుణం
కవితలోనైనా తీర్చుకునే ప్రయత్నం
మనదేశంలో కవి, కవిత మధ్య కలం
కలం హింసకు గురవుతున్న కాగితం
కధనం అహింసావాదమైనా, యిది అనివార్యం
రసమయంగా, రంజకంగా ఉండాలి కవిత
తిమిరాన్ని పారద్రోలే వెలుగు తత్వం