నాడు - ఈనాడు - చరిత్రలో - ఏప్రిల్ l

నాడు - ఈనాడు

చరిత్రలో - ఏప్రిల్ 1:

ఏప్రిల్ 1

మిగిలిన సంవత్సరమంతా మనం ఎలా ప్రవర్తిస్తామో తెలియజేసే రోజు - మార్క్ ట్వైన్

ఏప్రిల్ 1, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 91వ రోజు (లీపు సంవత్సరము లో 92వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 274 రోజులు మిగిలినవి.

సంఘటనలు

1894: మొదటి భారతీయ బ్యాంక్ 'పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్' ప్రారంభం
1914: ఆంధ్రపత్రిక, వారపత్రిక నుంచి దినపత్రికగా మారింది మద్రాసు లో (చెన్నై). తెలుగు లెక్కలో కీలక నామ సంవత్సరం భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థి హిందువులకు పండుగ దినమైన వినాయక చవితి నాడు కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు ఆంధ్రపత్రికను వారపత్రికగా ( 9 సెప్టెంబర్ 1908) ప్రారంభించారు. ఇది బొంబాయిలోని తత్వవివేచక ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడేది.
1935: భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు స్థాపించబడింది.
1936 : కళింగ లేదా ఉత్కళ్ అని పిలువబడే ఒడిషా భారత దేశం లో క్రొత్త రాష్ట్రంగా అవతరించింది.
1957 - డబ్బు, కానీ, అర్ధణా, అణా, బేడ అన్న 'డబ్బు', 'రూపాయి' లను 1 ఏప్రిల్ 1957 నుంచి నయాపైసలు, పైసలు, ఐదు పైసలు, పదిపైసలు అన్న దశాంశ పద్దతిని ప్రవేశ పెట్టారు. భారతదేశంలో మెట్రిక్ (దశాంశ) పద్ధతిని, తూనికలు కొలతలకు 1 అక్టోబర్ 1958 న ప్రవేశ పెట్టారు. 1793: ద్రవ్యరాశి మెట్రిక్ పద్ధతి (కొలమానం (యూనిట్)) లోని ద్రవ్యరాశి (బరువు)ని కొలిచే, మనం కె.జి అని పిలిచే కిలోగ్రామ్ ని , ఫ్రాన్స్ లో ప్రవేశపెట్టారు.[1]
1960 : TIROS-1 ఉపగ్రహం టెలివిజన్ మొదటి చిత్రాన్ని అంతరాళం నుండి ప్రసారం చేసింది.
1970: బహిరంగంగా ధూమపానం చేయడం అమెరికాలో నిషేధం.
1971 : పులుల సంరక్షన పథకం - కోర్బెట్ట్ నేషనల్ పార్కు నందు పులుల సంరక్షణా పథకాన్ని ప్రారంబించారు.
1976: దూరదర్శన్ ప్రారంభం
2001 : స్వలింగ వివాహాలను చట్టబద్ధం చేసిన మొదటి దేశం నెదర్‌లాండ్స్.

జననాలు

1578 : విలియం హార్వే, ఆంగ్ల వైద్యుడు (రక్త ప్రసరణ సిద్ధాంతాన్ని వివరించినవాడు)(d. 1657)
1856 : భారత దేశ ప్రముఖవైద్యుడు అకాసియో గాఅబ్రియెల్ వేగాస్ జననం.(ఈయన బొంబాయి నందు ప్లేగు వ్యాధి వ్యాప్తిని గుర్తించారు).(d. 1933)
1869: ఆదాయపు పన్ను విధానం ప్రవేశం.
1889: రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ స్థాపకుడు డా.హెడ్గెవార్ (డా.కేశవ్ బలీరాం హెడ్గేవార్)
1911 : భారత అథ్లెట్, ఫాజా సింగ్.
1911 - ఏటుకూరి వెంకట నరసయ్య అధ్యాపకుడు , రచయిత. [మ. 1949]
1911: ఏటుకూరి వెంకట నరసయ్య, క్షేత్రలక్ష్మి పద్యకావ్యంతో పేర్గాంచిన, మానవతావాదీమ.1949
1933 : భారత మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు బాపూ నాదకర్ణి జననం.
1936 : తరున్ గొగోయ్, భారత రాజకీయ వేత్త, అసోం ముఖ్యమంత్రి.
1941 : అజిత్ వాడేకర్, భారత క్రికెటర్.
1972: వెంకట్ గోవాడ,రంగస్థలంపై నవ రసాలు కురిపిస్తున్నారు. థియేటర్‌ ఆర్ట్స్‌లో పిజి డిప్లొమో చేశారు.

మరణాలు

1922 : స్విట్జర్లాండ్ కు చెందిన మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త. మానసిక విశ్లేషకుడు హెర్మన్ రోషాక్ మరణం (జ.1884).
1977: ప్రముఖ కవి తల్లావజ్హ్ఝుల శివశంకర శాస్త్రి మరణం
1999: మధురాంతకం రాజారాం, సుమారు 300కు పైగా కథలు, రెండు నవలలు, నవలికలు, నాటకాలు, గేయాలు, సాహితి వ్యాసాలు రచించారు
2006: ప్రముఖ నాయకుడు గౌతు లచ్చన్న మరణం
2012 : ఎన్.కె.పి.సాల్వే, భారత రాజకీయవేత్త.(b. 1921)

ఇతర విశేషాలు

ఏప్రిల్‌ 1ని ఏప్రిల్ ఫూల్ రోజు అంటుంటారు.

ఇందుకు ఒక వివరణ: పదహారో శతాబ్దం మధ్య వరకు యూరప్‌ లో కూడ సంవత్సరాది మార్చి మధ్యలోనే వచ్చేది. యూరప్‌ లో ఈ నూతన సంవత్సరపు ఉత్సవాలు, వసంత కాలపు ఉత్సవాలు ఓ పది రోజుల పాటు జరిగేవి. ఏప్రిల్‌ 1 రాగానే ఈ ఉత్సవాలు ముగిసే సందర్భంలో ఒకరికొకరు లాంఛనప్రాయంగా బహుమానాలు ఇచ్చుకునేవారు. ఇలా సజావుగా జరిగిపోతూన్న జీవితాలలో ఒక పెనుమార్పు వచ్చి పడింది. అప్పటి ఫ్రాన్సు దేశపు రాజు సంవత్సరాదిని మార్చి మధ్య నుండి జనవరి 1 వ తారీఖుకి మార్చుతూ ఒక తాఖీదు జారీ చేసేడు. ఆ రోజులలో వార్తాపత్రికలు, రేడియోలు, టెలివిజన్ లు లేవు. (దండోరా వేయించి ఉంటాడు.) కాని రాజు గారి తాఖీదు అందరికీ అందలేదు. అందిన వాళ్ళు కూడ పాత అలవాట్లని గభీ మని మార్చుకోలేకపోయారు. కనుక రాజధానిలో సంవత్సరాది జనవరి ఒకటిన జరిగిపోయినా, దేశపు మూలల్లో ఏప్రిల్‌ 1 న లాంఛనప్రాయంగా బహుమానాలు ఇచ్చుకోవటం మానలేదు. అందుకని వాళ్ళని ఎగతాళికి ఏప్రిల్‌ ఫూల్స్‌ అనేవారు. పాత అలవాట్లు చావవు కదా. అందుకని ఇప్పటికీ కొంటె బహుమానాలు ఇచ్చుకోవటం, ఎగతాళి చేసుకోవటం మిగిలేయి.

పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు

ALL FOOLS DAY - April 1
ACTIVISTS DAY
1-7 PREVENTION OF BLINDNESS WEEK
1936: ఒడిషా రాష్ట్ర ఆవిర్భావ దినోత్సవం.

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)
కొంపెల్ల శర్మ.

 

నాడు - ఈనాడు - మార్చి 31

నాడు - ఈనాడు

మార్చి 31

మార్చి 31, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 90వ రోజు (లీపు సంవత్సరము లో 91వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 275 రోజులు మిగిలినవి.

వికీపీడియా:చరిత్రలో ఈ రోజు/మార్చి 31

 సంఘటనలు

• 1919: 15-9-1915 న ప్రారంభించిన  హైదరాబాదు లో హైకోర్టు భవన నిర్మాణం పూర్తయింది.
• 1959 : 14 వ దలైలామా,టెన్‌జిన్ జియాట్సో భారత సరిహద్దును దాటి భారత్ వచ్చాడు.
• 2011: 31 మార్చి 2011 నాటికి భారతదేశంలో మొత్తం 8,40,130 మంది వైద్యులు తమ పేర్లను నమోదు చేసుకున్నారని, లోక్ సభలో కేంద్ర ఆరోగ్యమంత్రి 18 మే2012 నాడు చెప్పారు

జననాలు

• 1865 - ఆనందీబాయి జోషి
• 1928: కపిలవాయి లింగమూర్తి,పలుగ్రంథాలు, పరిశోధనలు రచించి సాహితీవేత్తగా పేరుపొందాడు [మ.(1928 ]
• 1933 - నటరాజ రామకృష్ణ, ప్రముఖ నాట్యాచార్యుడు, ఇండోనేషియాలోని బాలి ద్వీపంలో జననం. (మ 7 జూన్ 2011).
• 1963: ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త జాన్ హారిసన్ జననం. సముద్రంలో రేఖాంశాలను కనుగొనడానికి వీలయ్యే 'క్రోనోమీటర్' ను రూపొందించాడు. బ్రిటిష్ బోర్డ్ వారి 'లాంగిట్యూడు' వారి అవార్డ్ ను అందుకున్నాడు.
• 1987 - కోనేరు హంపి, ప్రముఖ చదరంగ క్రీడాకారిణి.

మరణాలు

• 1727 : భౌతిక, గణిత, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ఐజాక్ న్యూటన్ మరణం (జ.1643).
• 1972 : భారత చలనచిత్ర నటీమణి మీనా కుమారి మరణం  (జననం.1932)
• 1995 : మెక్సికన్-అమెరికన్ గాయని, గీత రచయిత్రి, నర్తకి సెలీనా మరణం (జ.1971)
• 2003: మేకా రంగయ్య అప్పారావు (యం ఆర్ అప్పారావు) మరణం

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

కొంపెల్ల శర్మ  

 

విహారి విరచిత 'శ్రీ పదచిత్ర రామాయణము' - పద్య కావ్య సమాలోచన సదస్సు కి తెలుగురధం ఆహ్వానిస్తోంది.

కూజంతం రామ రామేతి మధురం మధురాక్షరమ్
ఆరుహ్య కవితా శాఖాం వందే వాల్మీకి కోకిలమ్
...

(వాల్మీకి రామాయణము)
శ్రీనిడి, మానవాళి సుఖజీవన రేఖకు స్తైర్య కల్పనా
శ్రీనిడి, మంగళాభ్యుదయ శీల పరంపరకున్ సుబోధన
శ్రీనిడి, కర్మ భార భావసిద్ధి విశేష మనీష కక్షర
శ్రీనిడి, సత్య ధర్మ పరిశీలుడు, రాముడు లోక మోముతన్
(విహారి - శ్రీ పదచిత్ర రామాయణము)

TELUGURATHAM (తెలుగురధం) - శ్రీ పదచిత్ర రామాయణం (విహారి విరచిత) పై ప్రసంగాలు - 5 ఏప్రిల్, ఆదివారం మా.3 గం. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం. అందరికీ యిదే మా ఆహ్వానం. కొంపెల్ల శర్మ, తెలుగురధం.

LECTURE PROGRAMME ON VIHARI'S SRI PADA CHITRA RAMAYANAM -

@ 3 PM, 5 APRIL 2015, SUNDAY,
@ NTR KALA MANDIRAM,
SRI POTTI SRIRAMULU TELUGU UNIVERSITY.

please participate in the said programme on RAMAYANAM -

being conducted by TELUGURATHAM. kompella sarma (9701731333)

 

నాడు - నేడు

నాడు - నేడు

చరిత్రలో - మార్చి 30

మార్చి 30, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 89వ రోజు (లీపు సంవత్సరము లో 90వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 276 రోజులు మిగిలినవి.

సంఘటనలు

1842 : ఈథర్ ను మత్తుమందుగా అమెరికన్ శస్త్రవైద్యుడు డా. క్రాఫోర్డ్ లాంగ్ మొదటిసారిగా ఉపయోగించాడు.
1867 : అలాస్కా ను రష్యా నుండి అమెరికా కొనుగోలు చేసింది.
1929: భారత ఇంగ్లండు ల మధ్య విమాన సేవలు మొదలయ్యాయి.
1992: ప్రముఖ భారతీయ చిత్ర దర్శకుడు సత్యజిత్ రే కు ఆస్కార్ గౌరవ పురస్కారం

జననాలు

1908: దేవికారాణిఈమె విశాఖపట్టణంలో జన్మించారు సుప్రసిద్ధ భారతీయ నటి మరియు దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత
1935: తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావు, తెలుగు వీరగాథా కవిత్వము" అన్న అంశంపై పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్ సంపాదించారు
1967: నగేశ్ కుకునూర్, హైదరాబాద్ బ్లూస్ అనే అంగ్ల చిత్రం తీసినాడు. ఇందులో తెలుగు సంభాషణలు కూడా ఉంటాయి

మరణాలు

1953: ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య పోరాట యోధుడు జమలాపురం కేశవరావు
1971: సురభి కమలాబాయి,నిర్మించిన తొలి తెలుగు టాకీ చిత్రము భక్తప్రహ్లాద లో లీలావతి పాత్ర ధరించినది.[జ.1907]
1983 : ప్రముఖ భారతీయ నటుడు నితిన్ జననం.
2002 : ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు ఆనంద్ బక్షీ (b. 1930)
2005 : ఒ.వి.విజయన్, భారత దేశ రచయిత, కార్టూనిస్ట్ (జననం.1930)
2011: నూతన్ ప్రసాద్, నూటొక్క జిల్లాల అందగాడుగా ప్రసిద్ధి చెంది తెలుగు సినిమా రంగములో హాస్య నటుడు మరియు ప్రతినాయకుడు

పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు

2006:ఉగాది,తెలుగు సంవత్సరాది.వ్యయ నామ సంవత్సర ప్రారంభం.
'1933/1991 : NATIONAL DOCTORS DAY

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

కొంపెల్ల శర్మ, తెలుగురధం

నాడు - ఈనాడు

చరిత్రలో - ఫిబ్రవరి 9

ఫిబ్రవరి 9, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 40వ రోజు. సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 325 రోజులు (లీపు సంవత్సరము లో 326 రోజులు) మిగిలినవి.
సంఘటనలు
ప్రసిద్ద గాంధేయవాది, కుష్టువ్యాది పీడుతులపాలిట ఆపద్భాందవుడుగా పిలువబడే మురళిదాస్ దేవదాస్ ఆమ్టే (బాబా ఆమ్టే ,మెగసెసె అవార్డు గ్రహీత) దివంగతులయ్యారు.
1969 - జంబో జెట్ బోయింగ్ 747 మొట్ట మొదటి ప్రయాణము పూర్తి చేసింది
జననాలు
1773: అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు విలియం హెన్రీ హారిసన్.
1809: చార్లెస్ డార్విన్ జననం
1910: ప్రముఖ నిజాం విమోచన ఉద్యమకారుడు ఉమ్మెత్తుల కేశవరావు
1919: ముదిగొండ సిద్ద రాజలింగం,స్వాతంత్య్ర సమరయోధుల సంఘం రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు
1922: రావిపూడి వెంకటాద్రి ప్రకాశం జిల్లా నాగండ్ల లో జననం. హేతువాది మాసపత్రిక సంపాదకుడు
1925: ప్రజాకవి ఆకుల సుబ్రహ్మణ్యం జననం
1936: అడబాల,రాజీవం, రాతిమనిషి మొదలైన నాటికలు నటుడిగా అడబాలకు పేరు తెచ్చాయి
1936: ప్రముఖ నాటక రచయిత, దర్శకుడు చింతపెంట సత్యనారాయణ రావు (సి యస్ రావు) జననం
1939: బండి రాజన్ బాబు, ప్రఖ్యాత ఛాయాచిత్రకారుడు,ఎందరో విద్యార్ధులను నిపుణులైన ఛాయాగ్రాహకులుగా తీర్చిదిద్దాడు
1975: యార్లగడ్డ సుమంత్ కుమార్ , తెలుగు సినిమా నటుడు. ఇతడు అక్కినేని నాగేశ్వరరావు మనుమడు
మరణాలు
1932: దొంతులమ్మ,ఆంధ్ర యోగిని మరియు అవధూత. ఆమె అరవైయేళ్ళ వయసులో కూడా నెత్తిమీద నీళ్ళ కుండల్ని దొంతరులుగా పెట్టుకొని మోస్తూ ఉండేది.
1996: చిట్టిబాబు (వైణికుడు),ప్రసిద్ధ సంగీతజ్ఞుడు,వీణాపాణిగా అందరిలోనూ గుర్తింపు పొంది వీణ చిట్టిబాబుగా గుర్తింపబడ్డాడు.
2008: సంఘసేవకుడు మరళీధర్ దేవదాస్ ఆమ్టే. మరణం
2012: సుప్రసిద్ధ సంగీత దర్శకుడు సుసర్ల దక్షిణామూర్తి మరణం
2014: షేక్ అబ్దుల్లా రవూఫ్, నక్సల్‌బరి కేంద్ర కమిటీ నాయకుడు.ఆజన్మ బ్రహ్మచారి
పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు
CONDOM AWARENESS WEEK - FEBRUARY 9-14

(మూల వనరులు: తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

 

నాడు - నేడు - చరిత్రలో - ఫిబ్రవరి 8

నాడు - నేడు

చరిత్రలో  - ఫిబ్రవరి 8

ఫిబ్రవరి 8

ఫిబ్రవరి 8, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 39వ రోజు. సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 326 రోజులు (లీపు సంవత్సరము లో 327 రోజులు) మిగిలినవి.

జననాలు

1880 : ప్రసిద్ధ రంగస్థల నటుడు బళ్ళారి రాఘవ జననం (మరణం 1946)
1834 : మొట్టమొదట రసాయనిక మూలకాలతో ఆవర్తన పట్టికను ఆవిష్కరించిన ప్రముఖ రసాయన శాస్త్రవేత్త మెండలీఫ్ జననం.
1897 : పూర్వ భారత రాష్ట్రపతి డా.జాకీర్ హుస్సేన్ జననం. (మరణం 1969)
1902 - ఆండ్ర శేషగిరిరావు (1902 - 1965) సుప్రసిద్ధ కవి, నాటకకర్త మరియు పత్రికా సంపాదకులు జననం
1931 : అమెరికాకు చెందిన ఒక నటుడు జేమ్స్ డీన్ జననం.
1934:పొత్తూరి వెంకటేశ్వర రావు,తెలుగు పత్రికారంగ ప్రముఖుడు. ఐదు దశాబ్దాలుగా పత్రికారంగంలో పత్రికారంగంలో పనిచేసిన వ్యక్తి జననం
1941 : ప్రఖ్యాతిగాంచిన భారతీయ గజల్ గాయకుడు జగ్జీత్ సింగ్ జననం.
1963 : భారతీయ క్రికెట్ మాజీ కేప్టన్ ముహమ్మద్ అజహరుద్దీన్ జననం.

మరణాలు

1971: "నిరంకుశమైన అధికార పిపాస - ఓ స్వప్నమే!" అని నినాదం చెప్పిన నిజాము సంస్థానంలో భారత ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా పనిచేసిన కె.ఎం.మున్షీ మరణం
1989: సూరి భగవంతం, ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త మరణం - దేశ రక్షణకు సంబంధించిన పరిశోధనల్లో ఆద్యుడు.ఇవి కాక గ్రూపు థియరీ, రామన్ ఎఫెక్ట్ మరియు క్రిస్టల్ సిమెట్రీ అండ్ ఫిజికల్ ప్రాపర్టీస్ అనే మూడు గ్రంథాలు రచించారు.
2010: ప్రముఖ తెలుగు పండితులు, జానపద గేయ కళా పరిశోధకుడు  డా.బిరుదురాజు రామరాజు మరణం  

పండుగలు మరియు జాతీయ దినాలు

ప్రపంచ వివాహ దినోత్సవం

(మూల వనరులు : తెలుగు వికీపీడియా & తెలుగురధం సేకరణ)

.
 

విద్వత్కవిలోకానికి 'విజయ వైజయంతిక '. - వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు

మన తెలుగు సాహితీ ప్రముఖులు

విద్వత్కవిలోకానికి 'విజయ వైజయంతిక '.

వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు  (7-2-1888 - 20-8-1950)

తెలుగు సాహితీబాలకు 'శ్రీమంత ' సౌభాగ్య ప్రదాత  - వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారే
ఎండలు మెండు, నీళ్ళు లభింపవు, కూరలు లేవు, పూవులుం
బండలు కానరావు, బలవంతమెయైనను వానలేమి చే
బండదు భూమి, లేమిబడుపాటులు మిక్కిలి, దారి దోపుడుల్
మెండిటు వంటి దేశమున మేము చరించుచునుంటి మిత్రమా! 

దేశంలో యిలా సంచారం చేయడం కొంతగా ఉద్యోగ ధర్మమైనా, అంతా పుస్తకాలపై ఎంతెంతో చెప్పలేని అభిమానం పరమ సంపదగా భావించుకొన్నవారు మహానుభావులు వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు. ప్రాచీన గ్రంథాల వెదకులాట, పరిశోధనా పర్వాలలో  కాలికి బలపం కట్టుకొని తిరిగిన పరమసంచారి వేటూరి వారు పడ్డ కష్టాలు ఎన్నో చెప్పలేనివి.  కానీ, సాధించిన విజయాలు పరమ ఘనతరాలు. స్వతహాగా కవి, పండితుడు, కనుక గ్రంథ సంచాలనంకోసం సహజంగానే శ్రమ అనుకోలేదు.  దేశ సంచారం పైగా కొంత ఉద్యోగ ధర్మంగా మారడం కూడా బాగా ఉపయోగమైంది.  మద్రాసు, తంజావూరు, నెల్లూరు, గుంటూరు, విశాఖ మొదలైన ఎన్నో స్థలాలు దర్శించడం, గ్రంథాలయాల్లోని గ్రంథ సంచలనం, పరిశోధనలు, ప్రకటనలు, ప్రచురణలు తర్వాత చరిత్రలో భాగమైపోయాయి. 

 

మద్రాసు ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయాన్ని  తన పరిశోధనకు వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు వినియోగించుకున్నారు. శాస్త్రి గారు 1906 లో మద్రాసు చేరుకొని కెల్లెట్ హైస్కూలు లో పండితులుగా చేరారు. విశ్రాంతి సమయాల్లో మద్రాస్ ఓరియంటల్ లైబ్రరీ లో గ్రంథాలు చదివేవారు. 1910 ఆగష్ట్ లో ఆ గ్రంథాలయంలోనే లేఖకోద్యోగంలో చేరారు.  గురజాడ అప్పారావు గారి మేనల్లుడు పోతరాజు నరసింహం గారి సలహా మేరకు శాస్త్రిగారు యోగమార్గంలో పడ్డారు. 1910 కి ముందే గురజాడ వారికి  యువ పరిశోధకుడైన వేటూరి వారితో పరిచయం ఏర్పడింది. అంతేకాదు,  గురజాడ అప్పారావు గారు కూడా వేటూరి వారిని తర్వాత కాలంలో కలుసుకొని తమ చరిత్ర పరిశోధనలు కొనసాగించుకొన్నారు. వీరిరువురికీ మైత్రి ఏర్పడింది. 

గ్రామ్యమీమాంసం

 

1917 లో వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు వాడుక భాషను రాసే విధానంలో కొత్తదారులు తొక్కారు. కృష్ణాపత్రిక లో  రాసిన  'గ్రామ్యమీమాంసం' అనే వ్యాసంలో -

 

"మండలాల్లో మాటలు మారాయని భాష చెడ్డ భాషవుతుందా? అలా అయితే ఈ పై మాటలన్నీ పాడైపోయేవే. ఇవన్నీ గ్రాంథిక భాష కావలసిన వానికి కావాలా? అఖ్ఖరలేదా? ఇలాగే ఇంకో మండలంలో మాట్లాడే కొత్త మాటలు రాకపోతే, భాషాపారగుడు  ఎట్లా అవుతాడు? అన్య మండలాల్లో కొత్త మాటలన్నీ రావలసిందే, కొత్త గ్రంథాలు చదువుకొని, కొత్త మాటలు నేర్చుకొన్నట్లు అనయ మాండలిక గ్రంథాలు చదువుకొని ఆ పదాలు నేర్చుకోవాలి? ఆ మాటలు తెలియవని, ఆ భాష చెడ్డదని, అనటం మంచిది కాదు. మనకు అరవం రాదనీ, ఆ భాష చెడ్డది అంటే  అపహాస్యమవుతుంది. మనకు తెలియని భాషల్లా చెడ్డదని అనాల్సివస్తుంది. ఇంతకంటే నవ్వుబాటేమీ లేదు. మారడం భాషకు సహజం."

ఈ వ్యాసంలోనే వావికొలను సుబ్బారావు, తాపీ ధర్మారావుల - "గ్రామ్యం - గ్రాంథికం కలిస్తే పేడా బెల్లం పిసికినట్లుంటుంది" అన్న వాదాలను వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు యిలా ఖండించారు:

 

"సంస్కృతం - ప్రాకృతం - శూరసేని - మాగధి - చూళిక - పైశాచి - అరేబియా - ఆఫ్గానిస్థానం - పర్షియా - మలయ - ఇంగ్లీష్ - ఓడ్రం - దక్కని - బంగాళం - బటేవియా - చీనా - తుర్కీ - తురేనియా - తార్తారం - మహారాష్ట్రం - పరాసు - లాటిన్ - పోర్చుగల్ - ఇటలీ - గ్రీసు - స్పెయిన్ - ద్రావిడం - కర్ణాటకం - తుళు - ఈ భాషలన్నీ కలిస్తే - పేడా -బెల్లం కలిసినట్లున్తుందా?

 

అని తనదైన శైలిలో ఆ నాటి పెద్దమనుషులకు కూడా బుద్ధి చెప్పారు.  

 

తిట్ల ప్రహసనాలు

 

ఏకడం, తిట్టడం మొదలైన లక్షణాలకే  పరిమితమైన ప్రహసనాలకు తెలుగునాటక రంగంలో స్థానం విరివిగా ఉండేది. అసలు మన మార్గ రూపకాల్లో  ప్రహసనాలు పరిమిత దూషణకు నిలయాలుగా ఉండాలి. క్రీ.శ. 600 నాటి పల్లవ మహేంద్ర విక్రమ వర్మ శాసనంలో 'భగవదజ్జుకం', 'మత్తవిలాసం' అంటే రెండు ప్రహసనాల ప్రసక్తిలో - మొదటి రచనలో బౌద్ధమత ఖండనం చాలా వెటకారంగాను, రెండవ రచనలో  బౌద్ధ, కాపాలిక, పాశుపత మతాల వారిని నీచంగానూ తిట్టడం జరిగిన వైనం నేపథ్యంలో - వేటూరి వారు అనువదించడం జరిగింది. మార్గ ప్రహసనాలు ఎలా ఉన్నా, తెలుగులో ప్రహసనాలకు మార్గం చూపిన వీరేశలింగం గారు 'ఆక్షేపణ గర్భ నాటకం' అనే నిర్వచనంతో కొన్ని ప్రహసనాలు రాసిన సంగతి యిక్కడ ప్రస్తావించడం అప్రస్తుతం కాబోదు. వేటూరి వారు, కర్ణభారం (అనువాదం-1913), మధ్యమ వ్యాయోగం (అనువాదం-1913), భగవదజ్జుకం (అనువాదం-1924), ప్రతిమ (అనువాదం-1927) రచనలు రాశారు. 

 

వేటూరి ప్రచురణలు:

 

ప్రకటనలు:'

 

చాటుపద్య మణిమంజరి(మొదటి భాగం)(1914)

ప్రబంధ రత్నావళి (1918)

చాటుపద్య మణిమంజలి (రెండవ భాగం((1922)

బసవపురాణం (1928)

 

ప్రచురణలు:

 

తంజావూరు ఆంద్ర రాజుల చరిత్ర (1914)

అప్పన చారుచర్య (1922)

శృంగార శ్రీనాథం (శ్రీనాథ కాలం, కృతులు)(1923)

ఉద్భటారాధ్య చరిత్ర (1925)

మనుచరిత్ర (1926)

క్రీడాభిరామం (1928)

కనకాభిషేకం (శ్రీనాథ సంబంధితం) 

 

నీతినిధి (వచనం)

కడుపుతీపు, కపోతకథ, విశ్వాసం, మూన్నాళ్ళ ముచ్చట (ఖండ కావ్యాలు)

ప్రతిమానాటకం, కర్ణభారం, మధ్యమవ్యాయోగం (భాస కృత అనువాదాలు)

భగవదజ్జుకం (బోధాయన కృతి ప్రవాసనం' కు అనువాదం)

తెలుగు మెరుగులు

 

ప్రభాకర శాస్త్రి గారు అనేక ఆధునిక గ్రంథ సంపాదనలు అందించారు. గురజాడ, గిడుగు, మానవల్లి - ఎందరికో శాస్త్రిగారు ఎన్నో రకాలుగా తోడ్పడ్డారు.

 

వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారి వల్లనే  తెలుగు సాహిత్యం శ్రీమంతం అయింది.

 

ఎడతెరపి లేని భాషా పరిశ్రమ, గడితేరిన ఉభయ సారస్వత పాండిత్యాలు, వడిగల కార్యదీక్షా  దక్షత, చెడని తలపులు, ఒడిదుడుకులు లేని తేటతెనుగు కవితా రచన, కడతాకిన తాత్త్వికదృష్టి, - ఈ విశిష్ట లక్షణములతో పుట్టిన మహారచయిత వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు అన్న మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి గారన్న వాక్యాలు వేటూరి పట్ల  సత్యశివ సుందరాలు.

 

భోగ త్యాగములు సరిగా అలవరచుకొన్నవారిలో  వేటూరి శాస్త్రి గారిది ఉత్తమస్థానం. సమాజ సంస్కారమును వాచించుటయేకాక, ఆచరించి చూపుట వీరి విశిష్ట విశేషణం. భాషా సాహిత్య పరిశోధనల్లో  ప్రసిద్ధులైన వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారి జీవనం విద్వత్కవిలోకానికి 'విజయ వైజయంతిక '. 

 

మహానుభావులు, మహా పండితులు వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారి జయంతి సందర్భంగా - తెలుగురధం శాత సహస్ర అక్షర నీరాజన సహిత ప్రణామాల్ని తెలుగురధం సమర్పిస్తోంది. (కొంపెల్ల శర్మ, తెలుగురధం)