'నటసామ్రాట్' అక్కినేని  - సెప్టెంబర్ 20 - పుట్టినరోజు

 

జీవిత ప్రతిబింబమే సజీవకళ. సహజత్వానికి అతి దగ్గరగానూ, అసహజత్వానికి అతి దూరంగానూ, ఉండేదే నిజమైన కళ. - అక్కినేని. (అక్కినేని - ఆలోచనలు. 'అ-ఆ'లు నుంచి)

నటనే వృత్తి - నటనే జీవితం - మారు పేరు నాగేశ్వరం

జీవితంలో నటన వృత్తిగా తీసుకునేవాడొకప్పుడు మానవుడు - నటనే జీవితంగా జీవిస్తున్నాడు యిప్పుడు. మంచి చెడ్డల ప్రదర్శనే నిత్య జీవితం - జీవిత ప్రతిబింబమే కళ. సహజత్వానికి అతి దగ్గరగానూ - అసహజత్వానికి అతి దూరంగానూ - ఉండేదే నిజమైన కళ.

అరజీవితం - అర్ధవంతజీవితం

 

నేనింకా సగం జీవితాన్ని కూడా అనుభవించలేదు. ఎక్కాల్సిన మెట్లెన్నో ఉన్నాయి. తెరవాల్సిన తలుపులెన్నో ఉన్నాయి అని 'నేనూ - నా జీవితం' అని అర్ధశతాబ్దపు వయసు కూడ నిండకుండా తన జీవితచరిత్రను ప్రచురించడం ఈ వ్యక్తి జీవితానికి ఒక నూతనాధ్యాయమే అని చెప్పాలి. తన వృత్తిలో కళాకారుడిగా తెచ్చుకున్న రాణింపుకు జరుగుతున్న రజతోత్సవాల సందర్భంగా ప్రచురించిన తన జీవితచరిత్రను అంకితం యిస్తూ - నన్ను కన్నతల్లికి, పెంచిపెద్దజేసిన కళామతల్లికి, అభిమానించి ఆదరిస్తున్న ప్రేక్షకలోకానికి, కౄతజ్ణతాభివందనలతో, 8 మే 1969 రోజున ప్రకటించిన వినయ వివేక మానసోన్నతసపూరిత సంపన్నత నేటికీ చెక్కుచెదరకపోవడమే కాకుండా, యింతింతై, రోజురోజుకు పెరుగుతూనేవున్నాయి.

నరసుకృతం

ప్రతిది సులభమ్ముగా సాధ్యపడదు లెమ్ము, నరుడు వరుడౌట ఎంతొ దుష్కరమ్ము సుమ్ము, అన్న జీవితసత్యాన్ని ప్రకటించిన అమరకవి గాలీబ్ గీతాలను మధురాతిమధురంగా నిత్యం మదిలో మెదిలేట్టు రచించిన దాశరది వాక్యాలను విశ్వసించిన విశిష్ఠవ్యక్తి, నటనకు విధివిధానాలను వివరించిన విద్వన్మూర్తి. ఆయన, ఆ మహానుభావుడు ఎవరో కాదు, ఆయనే అక్కినేని నాగేశ్వరరావుగారు.

నాగేశ్వర నటాగ్రణి

ఆయన 'నేనూ - నా జీవితం' అన్న రచన విడుదల సందర్భంగా, ఆనాటి భారతదేశాధ్యక్షులు వరాహగిరి వెంకటగిరి సతీమణి సరస్వతీభాయి గిరి, నాగేశ్వరునికి ప్రేమకానుకగా యిలా పలవరించారు.
అతడక్కినేని, ధీనిధి, అతులిత ప్రతిభాసమేతుడమౄతహౄదయుడౌ; అతడే నాగేశ్వరుడన, అతిధీరుడు, నటులయందు అగ్రణి అతడే' అని కడు ఔచిత్యంగా, సమంజసంగా అందమైన కందపద్యంలో కుదించారు.

నాగేశ్వర జీవనప్రస్థానం

అంధ్రప్రదేశ్ లోని కౄష్ణాజిల్లా, గుడివాడ తాలూకాలోని వెంకట్రాఘవపురంలో అక్కినేని వెంకటరత్నం - పున్నమ్మ పుణ్యదంపతులకు పుత్రోదయం కలిగిన రోజు, 1924 సెప్టెంబర్ 20 వ తేది. నలుగురు మగపిల్లల తర్వాత యిక ఆడపిల్ల వంతే అని అనుకుంటుంటే, మన కధానాయకుడు ఈ భూమ్మీదపడ్డాడు. తల్లికి తీరని కోరికని ఈయనగారికి ఆడపిల్లగానే పెంచిందట ఆ తల్లి - జడవేసి, పూలుపెట్టి, ముస్తాబు చేసి. ఈ [ప్రభావమే, నాటకాల్లోనూ ఆడవేషాలే వరించాయట. ఎక్కువగా చదువుకోకపోయినా, సమగ్రవంతమైన సంస్కారాన్ని అలవరచుకున్న సుసంపన్న కుటుంబ వారసుడు. ఆయన నటించిన నాటకాలు - చంద్రమతి, సారంగధరలో కమల, కనకతారలో తార, విప్రనారాయణలో దేవదేవి, ఆశాజ్యోతిలో స్నేహలత, సత్యాన్వేషణలో మేరీ, తెలుగుతల్లిలో భారతి పాత్రలను ప్రతిభావంతంగా పోషించి నటనకు భాష్యాన్ని ప్రవచించారు. దుక్కిపాటిమధుసూధనరావుగారి నిర్వహణతో నడిచే 'ఎక్సిల్షియఋ నాటక సమాజంలో అక్కినేని కధానాయిక. కష్ఠకాయం చేసుకునే రైతుకుటుంబంలో, యింట్లో పనిపాటలతోపాటు మూడుమైళ్ళు దూరంలోనున్న పాఠశాలకు వెళ్ళి చదువును శ్రద్ధగా చదువుకున్నా, ఆయన కోరిక మేరకు పట్టభద్రుడవ్వలేకపోయారు. నటనలో రాణిస్తున్న అక్కినేనిని ఆ వౄత్తిలోనే ప్రోత్సహించేందుకు కుటుంబం నిర్ణయించింది.

నిరాశపరచిన రైతుబిడ్డ

కాలం అలా నడుస్తుంటే, రైతుబిడ్డ సినీమాద్వారా గూడవల్లి రామబ్రహ్మంగారు నిరాశపరచినా, పి.పుల్లయ్యగారి ధర్మపత్నిలో చిన్నవేషం లభించినా, ప్రసన్నవదనాన్ని చాలాక్లోజప్ లో చూపించడం ఆనాట అద్వితీయమట. 10 జనవరి 1941 న విడుదల అవగా, మూడేళ్ళు మాత్రం మరెవరూ పలకరించలేదట. 1944 నుంచి అక్కినేని నటనారధం కదంతొక్కింది. శ్రీసీతారామజననం, మాయాలోకం, ముగ్గురు మరాటీలు, పల్నాటియుద్ధం, రత్నమాల, బాలరాజు, కీలుగుర్రం, రక్షరేఖ, లైలామజ్ఞూ, శ్రీలక్ష్మమ్మ కధ, పల్లెటూరిపిల్ల, పరమానందయ్య శిష్యులు, స్వప్నసుందరి, సంసారం, కలసి అక్కినేని రధం దశాబ్దకాలం నడచింది.

తెలుగు తో పాటు తమిళచిత్రరాజాల్లోనూ ప్రతిభానటనం

రెండవ దశకంలో తిలోత్తమ తో ప్రారంభమైతే, మాయమాలై, సౌదామిని, ఓర్ ఇరవు, స్త్రీ సాగసం, మాయక్కారి, కాదల్, పూంగోదై, పెట్రతాయ్, దేవదాస్, మాదర్కుల మాణిక్కం, ఎంగళ్ వీట్టు మహాలక్ష్మి, అల్లాఉద్దీన్, చెంచులక్ష్మి, మంజల్ మగిమై, అదిశయప్పెణ్, కళ్యాణవరిశు లాంటి ఎన్నో తమిళచిత్రాల్లో తన ప్రతిభను ప్రదర్శించారు.

జోరుగా, హుషారుగా ... తెలుగుచిత్రాల పరంపర

అక్కినేనికి కలికితురాయి అనిపించిన చిత్రాలు కోకొల్లలు అయితే, ప్రభుత్వపరంగా ప్రశంసలనందుకున్నది - విప్రనారాయణ(1954 - ప్రాంతీయ ప్రశంసాచిత్రం) అయితే, అర్ధాంది, తెనాలి రామకౄష్ణ, తోడికోడళ్ళు, పెళ్ళినాటి ప్రమాణాలు, మాంగల్యబలం, జయభేరి, నమ్మినబంటు, మహాకవి కాళిదాసు, భార్యాభర్తలు, మూగమనసులు, అమరశిల్పిజక్కన, డాక్టర్ చక్రవర్తి, అంతస్థులు, మనుషులు మమతలు, ఆత్మగౌరవం, ఆస్తిపరులు, సుడిగుండాలు ప్రముఖంగా చెప్పుకోకుండా వుండలేని పరిస్థితి. తెలుగు, తమిళ భాషల్లో తన ప్రతిభను ప్రదర్శించిన అక్కినేని, హిందీభాషలో కేవలం ఒకేఒక చిత్రం - సువర్ణసుందరి (1958). సుడిగుండాలు, మరోప్రపంచం, స్వంతచిత్రాలయితే, ఆర్ధికంగా లాభించకపోయినా, హార్ధికంగా, ఆలోచనాత్మకంగా విప్లవగాలుల్ని విసిరింది. ఈ విధంగా 1944 మే 8 న ప్రారంభమైన సినీమా నట జీవితంలో ఒక్కొక్క మైలురాయిగా ఒక్కొక్క పాత్ర నిలబడిపోయింది అని ఆయనే చెప్పుకోగలిగిన ఆత్మవిశ్వాసం ఆయన వౄత్తిపైన. కవిసార్వభౌముడు శ్రీ శ్రీపాద కౄష్ణమూర్తి శాస్త్రిగారు, రాజమండ్రి నగరపు పౌరజనసాక్షిగా దీవించడం, బెజవాడలో బెజవాడ గోపాలరెడ్డిగారి సమక్షంలో నటసామ్రాట్టుగా సత్కారం పొందిననాడు పొంగిపోకపోయినా, పదిమైళ్ళు ఈది పందెం గెలుచుకున్నప్పుడుండే అనుభూతి ఒకటి కలిగింది అన్ని తన స్వభాషణంలో చెప్పుకున్నారు. అంతేకాక, సత్కారసన్మానాలు తన బాధ్యతను మరింతగా పెంచాయని చెప్పుకున్న ఘనుడు.

సకుటుంబ సపరివార సమేత కధనం

మళ్ళీ సరస్వతి గిరిగారి మాటల్లో చెప్పాలంటే - అన్నపూర్ణయే నీకు అర్ధాంగెయయ్యె, అఖిలసద్గుణఖనియని అవనిమెచ్చె; అన్నగతప్రాణులైన ఆంధ్రావళికని అలమటింతలు పోద్రోలు అన్నపూర్ణ - అని ఔచిత్యకవనం చేశారు. అటువంటి సద్గుణఖని అన్నపూర్ణని అక్కినేని 18 ఫిబ్రవరి 1949 న వివాహం చేసుకున్నారు. పంచరత్నాలు పిల్లలు. నేడు మనం యువనాయకుడు అక్కినేని నాగార్జున ప్రతిభను కనులారా చూస్తూనేవున్నాం. అచట పుట్టిన చిగురుకొమ్మైన చేవ, అన్న మాదిరి అక్కినేని వంశంలో అధ్బుతాలు చాలా సాధారణంగా, అవ్యక్తంగా జరిగిపోతాయి. నాగార్జున భార్య అమల కూడ కళాకారిణి, అభినేత్రి, ప్రాణికోటిసముదాయానికి ఆమె చేస్తున్న సేవలు అజరామరం. వెంకట్ వ్యాపారదక్షుడు.

ప్రతిభాకిరీటాలు

నటసామ్రాట్ గా తొలి సన్మానాన్ని పొందిన మన అక్కినేనికి వరసగా - పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్, తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమకు అందించిన సేవలకు గుర్తింపుగా రఘుపతి వెంకటరత్నం పురస్కారం(1989), భారతదేశ చలనచిత్రపరిశ్రమకు అగణిత సేవలనందించినందుకు దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే (1990) పొందడం, అన్నపూర్ణ సంస్థద్వారా చలనచిత్రాలను నిర్మించడం, అన్ని హంగులతో అన్నపూర్ణ సినీ స్టూడియోని నిర్వహించడం చిత్రకళామతల్లికి అందిస్తున్న నీరాజనాల్లో ముఖ్యాంశాలు. యింకా, నేటి అక్కినేని సంధ్యాజీవనశైలిని గమనిస్తే, ఆయన ప్రతినిత్యం ఏదో కళావేదికపై కూర్చొని సరససాలోచనాత్మక సందేశభరితమైన సంభాషణలతో సాయంసంధ్యని శుభమంగళసంధ్యగా మార్చివేయడం తన ప్రతిభకు నిదర్శనంగానే భావించాలి.

అక్కినేని - ఆలోచనలు

అక్కినేని తన చలనచిత్ర రజతోత్సవ కధనాన్ని రచించడం ఒక ఎత్తైతే, ఆయనలోని ఆలోచనాపరుడు నిత్యం తచ్చాడుతూనేవుంటాడు. మనసు మధనపడడం, గుండెలోని గుబులుపోవడం ద్వారా కలిగే ఆలోచనలని 'అ ఆ"లు అని అల్పకవితల్లో అనల్పతను, అనల్పార్ధరచనను సౄష్టించారు.
అక్కినేని ఆలోచనాలోచనాలు యిలా సాగాయి.
కాలం, కలికాలం అనుకుంటాం అప్పుడప్పుడు, తోకలు లేని కోతిమూకల కాలం అనుకోవాలి ఇప్పుడిప్పుడు.
నిజమాడినవాడు నిప్పులాంటివాడనుకుంటాం అప్పుడప్పుడు, అబద్ధమాడినవాడు అదౄష్టవంతుడు అనుకోవాలి అప్పుడప్పుడు.
భావానికి సరైన తాత్పర్యం చెప్పేవాణ్ణి పండితుడు అనుకుంటాం అప్పుడప్పుడు, శబ్దానికే విపరీతార్ధం తీసేవాణ్ణి ప్రకాండుడు అనుకుంటున్నాం ఇప్పుడిప్పుడు.
నీవు లేని నేను నేను కాదనుకునేవాడొకప్పుడు మానవుడు, నేను లేని నీవు నీవే కాదంటున్నాడు యిప్పుడు.
మంచిని చెప్పేవాడిని మార్గదర్శి అనుకునేవాడొకప్పుడు మానవుడు, చెడును బోధించేవాడిని స్నేహితుదనుకుంటున్నాడిప్పుడు.
భగవంతుడిని భక్తితో ఆరాధించేవాడొకప్పుడు మానవుడు, భగవంతుడనే బొమ్మతో బేరలాడుతున్నాడిప్పుడు.
నిజం చాటడానికని బ్రతక ప్రయత్నించకు, నిజాయితీగా బ్రతకడానికే నిజంగా ప్రయత్నించు.
చచ్చి సాధించే దేముంది గనక చావడానికి, పుట్టుక పరమార్ధం తెలుసుకుంటేనే నిజమైన బ్రతుకు.
బ్రతికి బావుకునేది లేదని చావబోకు, చచ్చి సాధించేది లేదని బ్రతకబోకు, బ్రతికి జీవితాన్ని సాధించు, చనిపోయి కలకాలం జీవించు.
కంటిని కాపాడడానికి రెప్ప పుట్టింది, రెప్పను మూసెపెడితే కన్ను మూత పడుతుంది, మూసిన కళ్ళతో మూడడుగులు ముందుకు వేస్తే మూతిపళ్ళు నాలుగూ వూడతాయి.
డబ్బు సంపాదించడమంటే నాకు గౌరవం, ఖర్చుచేయడమంటే మిత గౌరవం, సద్వినియోగం చేయడమంటే అతి గౌరవం.
జీవించడం తెలియకపోయినా, జీవితమంటే ఏమిటో తెలియాలి. జీవితమంటే ఏమిటో తెలియకపోతే, జీవించడమంటూ అసలే తెలియదు.
జీవితమంటే సప్తవ్యసనాల పుట్ట, ఒక్క వ్యసనానికి లొంగిపోయేవాడు వట్టి మానవుడు, సప్త వ్యసనాలకి లొంగనివాడు మానవాతీతుడు, జీవితాన్ని తరిచి చూచేవాడే నిజమైన మానవుడు.
యింతటి వేదసమసారాన్ని, వేదాంతధోరణిని, కౌమారదశలోనే ఆవరించిందంటే, మానవునికి పరిపక్వత దశని దాటుకుంటూ పరిపూర్ణతస్థితికి చేసుకునే సుగమప్రయత్నం. అటువంటి సప్రయత్నంలో అక్కినేని వంటి అనల్పుడికి సుసాధ్యం కాకపోవడం అంటూ వుండదు.
ఎన్నో సాంఘిక, కుటుంబ, సందేశాత్మక చిత్రాలతో పాటు, శ్రీ సీతారామజననంతో శ్రీకారం చుట్టి, భూకైలాస్, విప్రనారాయణ, మహాకవి కాళిదాసు, భక్తజయదేవ, కౄష్ణార్జునయుద్ధం, అమరశిల్పిజక్కన, వసంతసేన, రహస్యం, భక్తతూకారం, మహాకవి క్షేత్రయ్య, చాణక్యశపధం లాంటి చిత్రాలు ఎన్నో సంస్మరణీయాలైనవి, భక్తరామదాసు లో కబీరు గా జీవించారు.
నటనం గురించి, ఈ నటసామ్రాట్ నిత్యం తారకమంత్రంలా జపంచేసి ఆయన తరించి, చిత్రజగతిని అచంద్రతారార్కం తరింపజేస్తూనే వుంటారన్న భావన సత్యం, శివం, సుందరం.
మహనీయుల జీవితాలు బోధించును అనవరతంమనమూ మనజీవితాలను చేయగలం మహోన్నతంవీడెదము కాలపు తడి యిసుకల తీరముపైమనదు అడుగుజాడలను పోవుచు ధీరులమై
అన్న అమెరికన్ కవి హెచ్.డబ్లియు. లాంగ్ ఫెలో అన్న కవిభావంతో అక్కినేని నటనాప్రతిభాప్రభకు ప్రణామాలు అర్పిస్తూ, ఆ మహానుభావుణ్ణి భగవంతుడు ఆయురారోగ్యైశ్వర్యసంపన్నతని ప్రసాదించమని సామూహిక ప్రార్ధనలను చేద్దాం.

సెప్టెంబర్ 20 న జరుపుకుంటున్న పుట్టినరోజు సందర్భంగా నటసామ్రాట్ అక్కినేని నాగేశ్వరరావుగారికి - 'తెలుగురథం' తరఫున  జన్మదిన శుభాకాంక్షలను అందిస్తున్నాం. ఆ భగవంతుడు ఆయురారోగ్యాలని ప్రసాదించాలని కోరుకుంటున్నాం.
కొంపెల్ల శర్మ - తెలుగురథం.