సాహితీ సుగతుడు - తిరుమల రామచంద్రుడు

సాహితీ సుగతుడు - తిరుమల రామచంద్రుడు ( 1913 - 1997 )
మహామనీషిసంస్కౄత, ఆంధ్ర, కన్నడ, తమిళ, హిందీ, ప్రాకౄత, ఆంగ్లభాషలలో చక్కని అభినివేశంతోపాటు సంపాదించుకున్న పాండిత్యం, ప్రసిద్ధ పాత్రికేయులు, స్వాతంత్ర్యసమరయోధులు, నిరాడంబరులు, ప్రాత:స్మరణీయులైన కీ.శే.శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారి ప్రశిష్యులు, ప్రొఫైల్ చిత్రణంలో మరపురాని మనీషిని చిత్రించిన సిద్ధహస్తులు, ప్రసిద్ధ విద్వాంసులు, ఎన్నో రచనలను తెలుగువారికి తీయందనాలు పంచిపెట్టిన తేనపట్టులను నిర్మాణం చేసుకున్న నిపుణుడు, రచయిత, విశేషించి మనసున్న మనిషి, ఎందరి మనీషుల చేతనో మన్నన లందుకొన్న మానిసి, తెలుగువారికి మరపురాని మనీషి. సాహితీ సుగతుని ప్రస్తావన. ఆయనే శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర.
నవలక్షణ సపాత్రికేయుడు, సల్లక్షణరచనామూర్తి - తిరుమల రామచంద్రమూర్తిప్రముఖ పాత్రికేయులు, ఎ.బి.కె.ప్రసాద్ 'నిబద్దాక్షరి - సాహిత్యకీయాలూ రచనకు విప్పారిన అపరంజిరేకులు అన్న ఆముఖంలో వివరిస్తూ, ప్రముఖ పాత్రికేయులు కొక్కొండ వెంకటరత్నం పంతులుగారు నిర్వచించిన విలేఖరి లక్షణాలను, ప్రసాదుగారికి తిరుమల రామచంద్రగారు అన్వయించినా, నిజానికి ఆ లక్షణాలు, తిరుమల వారికి కూడ నిస్సందేహంగా వర్తిస్తాయి. అవి - పాండిత్యం, సత్ప్రవర్తనం, జగద్వ్యాపార విజ్ణత్వం, స్థైర్యం, ఉచితజ్ణత్వం, శక్తిత్రయం, సూక్తిచాతుర్యం, ధనం (సాహితీధనం). ప్రసాదుగారి మాటల్లో చెప్పాలంటే, పండిత పాత్రికేయ తరంలో కొసమెరుపు - తిరుమల రామచంద్రగారు.
పిట్టకొంచెం కూత ఘనంతిరుమల రామచంద్ర రచనలు చదివితే బిందువులో సింధువుని చూడడం జరగడమేకాక, సమగ్ర సాంఘిక సాహిత్య దౄష్టితో సాగే రచనలు ఒక ప్రత్యేక ప్రపంచంలో విహరిస్తూ, కొత్తసౄష్టిలాగ అనుభవం పొందుతారు. ఈ సాహితీ సుగతుడు ఎంతటి భాషాసంపన్నుడో అంతటి నిరాడంబరుడు; ఎంతటి పాండిత్య ప్రజ్ణాపాటవాలు కలవాడో అంతటి నిగర్వి; సంస్కౄతంలో సాహిత్య 'శిరోమణీ, తెలుగు సంస్కౄతాలలో 'విద్వాణ్, హిందీలో 'ప్రభాకఋ లాంటి పట్టాలు పుచ్చుకొన్న పొట్టివాడైనా గట్టివాడు. పిట్టకొంచెం కూతఘనం అన్న నానుడి రామచంద్రకు సరిసమాన్వయం. కన్నడభాషలో పాండిత్యమూ, తమిళంలో గాఢపరిచయమూ కలవాడు; శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారి దగ్గర ఆంధ్ర, ప్రాకౄతభాషా పరిశోధకులుగా ప్రతిభాశిష్యరికం చేయడం, తంజావూరు సరస్వతీమహల్ గ్రంధాలయంలోనూ, మద్రాసు ఓరియంటల్ మాన్యుస్క్రిప్ట్ లైబ్రరీలోనూ పండితమాన్యులుగా తనదైన ప్రతిభాశైలిని ప్రదర్శించారు. ఎన్నోఏళ్ళుగా పత్రికా రచయితగా, దినపత్రికల్లో, భారతి, పరిశోధన పత్రికల్లో, అపర సవ్యసాచిలా తన భాషాసేవలను అనితరసాధ్యాలు కావించారు. భాషాసేవకసమితి స్థాపకులుగా, ఆంధ్ర అభ్యుదయ రచయితల సంఘ సభ్యులుగా తిరుమలగారి సేవలు అనల్పం.
తిరుమల కలం నుంచి ఎందరో మహానుభావుల లేఖినీ చిత్రవ్యాసాలుఎందరో మహానుభావులు, అందరికీ వందనాలు అంటాము. ఈ భావాన్ని తిరుమల రామచంద్రగారు కడు సార్ధకతను కలిగించిన రచనలకు మకుటాయమానమైన రచన - మరపురాని మనీషి అన్న పేరున మనీషి వతంసుల లేఖినీ చిత్రాలను, మహనీయుల గూర్చి పరిచయాత్మక వ్యాసాలను విరచించారు. యివి కేవలం వ్యాసాలు కావు; అలా అని కేవలం చిత్రాలు కావు; ఈ నూతనప్రక్రియను సమంగా వివరించాలంటే, ప్రముఖ సాహితీ విమర్శకుడు, జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యంగారు తన ప్రస్తావనలో వివరించిన తీరు యిలా వుంది. కధనంలో,వర్ణనంలో, చిత్రణంలో, మనీషియొక్క రూపురేఖలతోపాటు, భావవ్యక్తి రూపుకట్టడం రేఖాచిత్రానికి ప్రధానలక్ష్యం. ఒక దౄక్కోణంతో ఒక వ్యక్తి ప్రధాన వ్యక్తిత్వాన్ని, సమకాలీన వాతావరణానికి అన్వయించి సమీక్షించడం, చిత్రంలో ముఖాన్ని ఒక కోణంనుంచి దర్శించిన విధంగా రూపొందించడం కూడా జరుగుతుంది. చిత్రకళలో రేఖలు చేసేపని ఈ ప్రక్రియలో కధన, లేక, వర్ణన శిల్పం చేయడం, ఎవరు ఏమని నిర్వచించినా, రామచంద్రగారు మాత్రం లేఖినీచిత్రమని భావించారు. ఈ లేఖినీపరంపరలో, మరపురాని మనీషులను చిత్రించిన వారిలో, ఇల్లిందల సరస్వతీదేవి, ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం, గిడుగు సీతాపతి, గుర్రం జాషువా, తల్లావఝ్ఝుల శివశంకరశాస్త్రి, తాపీ ధర్మారావు, తుమ్మల సీతారామమూర్తి, దేవులపల్లి కౄష్ణశాస్త్రి, దేవులపల్లి రామానుజరావు, నాయని సుబ్బారావు, నార్ల వెంకటేశ్వరరావు, బందా కనకలింగేశ్వరరావు, మాడపాటి హనుమంతరావు, మామిడిపూడి వెంకటరంగయ్య, రాళ్ళపల్లి అనంతకౄష్ణశర్మ, విశ్వనాధ సత్యనారాయణ, స్థానం నరసింహారావు లాంటి ఉద్దండుల వ్యక్తిత్వచిత్రణలను అపరంజిరేకులుగా అద్దారు. తెలుగువారికి తిరుమల రామచంద్రగారు మరపురాని మనీషిగా మారిపోయారు.
తిరుమల నుడి - రామచంద్ర నానుడి
తిరుమల వారు రచించిన మరోగ్రంధం, నుడి-నానుడి. ఈ గ్రంధంలో ఎన్నో తెలుగు మాటల వ్యుత్పత్తులు, సులభగ్రాహ్యమైన శైలిలో చర్చించడం జరిగింది. ఈ వ్యాసాల్లో, సంస్కౄతాంధ్ర భాషల్లో వున్న పాండిత్యమే కాక, యితర భాషల్లో వారికున్న చొరవ, పరిశోధనాత్మకసహిత మేధస్సు పఠితకు వ్యక్తమవుతుంది. ప్రముఖ భాషాశాస్త్రవేత్త భద్రిరాజు కౄష్ణమూర్తిగారన్నట్లు, వ్యక్తులలాగానే మాటలకు గూడా విలక్షణమైన చరిత్ర వుంటుంది. కొన్ని వేల ఏండ్ల జీవితచరిత్ర గల మాటల్లో క్రమంగా ఏర్పడ్డ ధ్వనుల మార్పులు, అర్ధ పరిణామాలు, కొన్ని శాస్త్రీయ ప్రమాణాలను బట్టి ఉద్ధరించడం, ఒక రూపపైన భాషాపరిశోధన. వాడుకలో నలిగినకొద్దీ నియమబద్ధంగా ఉచ్చారణలు మారి శబ్దరూపాలు మారిపోతాయి. అంతేకాదు, మాటలపుట్టుకలు తులనాత్మక దౄష్టిలో పరిశీలిస్తేనే గోచరిస్తాయి. శాస్త్ర విషయాలను అందరికీ ఆప్యాయంగా వుండే రీతిని చెప్పడం రామచంద్రగారి ప్రత్యేకశక్తిని భద్రిరాజువారు విశదీకరించారు. మాటల పుట్టుకలు పోల్చి సమన్వయించటంలో ఎన్నో సాంఘిక, సాంస్కౄతిక విజ్ణాన విశేషాలు పాఠకులకు హౄదయోల్లాసంగా పదిలపరచారు. తిరుమలవారు తన నుడి-నానుడి రచనలో ఎన్నో పదాలను సవివరంగా చెప్పడం జరిగింది. మచ్చుకు, చెంబు-కంచం, వాన, నీరు-వెల్లువ, రోలు-రోకలి, తెడ్డు-గరిటె, పులిమీదపుట్ర, అవ్వాయిచువ్వా, కొడవలి-నాగలి, ఉర్పు-ఉప్పు, జల్లెడ-చేట, పాలు, చారు, వంకాయ, చింత-పులుసు, ఊదువత్తి-అగరువత్తి, మగువు-మగువ, టెంకాయ, కోటలోపాగా, జీడి-జీడిమామిడి, పాడి-పంట, పొంగలి-పులగం, ఉల్లి-అల్లియం, పస్తు-పసి, నీళ్ళాడు, కొమ్ములితిరుగు-కొమ్ములుచూపు, మిరియమూ-మిరపకాయా లాంటి అనేక పదావళికి శాస్త్రచర్చతోపాటు, పదాల చరిత్ర, పుట్టుపూర్వోత్తరాలు, సాధ్యాసాధ్యాలను వివరిస్తూ, చమత్కారపూరకంగా, ఉత్కంఠతో నడిపించిన నవలారాజం, నుడి-నానుడి, నానుపుతనంలేని వాసితనం చూపారు. అలనాటి అంధ్రపత్రికలో నుడి-నానుడి రచనాశీర్షికతో, రెండున్నర దశాబ్దాలకాలంపాటు తెలుగు పాఠకలోకాన్ని ఉర్రూతలూపిన పదపదార్ధ చర్చద్వారా, రామచంద్రగారు మాటల్ని, మాటలచేత, మాటలతో మాట్లాడించగలగడం, ఆయన మాటకారితనానికీ, వ్రాతగానితనానికీ సాంకేతికాలు, నిదర్శనాలు. తెలుగు భాషాగ్రంధం, మాటల రూపంలో వున్న వాటికి, భావానికి భావచిత్రణను కూడ జోడించి, ప్రముఖచిత్రకారుడైన బాపు చేత బాపురే అనిపించేటట్లు రేఖలను రేకెత్తించిన భావపటిమకు జోహార్లు సమర్పించకుండ వూరుకోలేము.
సాహితీసుగతుడు - రామచంద్ర స్వగతాలుతిరుమల రామచంద్రగారు కూర్చిన మరో రచన - సాహితీ సుగతుని స్వగతం. సాహిత్యవ్యాస ప్రసూనమాల అయిన ఈ రచనలో, సాహిత్యం, సంగీతం, వివిధ దేశాలలోని నాటక రచనౌ, సాంస్కౄతిక రంగాలకు సంబంధించిన వ్యాసాలు, బహుముఖప్రతిభావిన్యాసాలు. ఏమాత్రం సాహిత్యాభిరుచికల వారికైనా ఆసక్తిని, శ్రద్ధభక్తులని కలిగిస్తాయి. సాహిత్యంలోని సొబగుల్ని సాహితీపాఠకుణ్ణి కళ్ళముందు ఆవిష్కరిస్తాయి. అర్ధశతాబ్దికాలంపాటు సాహిత్యపుసొబగుల్ని అందించిన ఆనాటి ఏకైక సాహితీపత్రిక 'భారతీకి అంకింతం యివ్వడం రామచంద్రుని ఆలోచనాలోచనాల్ని భుతద్దం పట్టి చూసినా పసిగట్టలేని ప్రతిభాపాటవం. ఈయన స్వగతాల్లో, వైవిధ్యమైన, ఆసక్తికరమైన వ్యాసాలున్నాయి. ఉదాహరణకు - తెలుగుజాతి ప్రాచీన సంగీతరూపకం (బుర్రకధ), ఆంధ్రసాహిత్యంలో స్త్రీ పర్యాయపదాలు, పాతదైనా కొత్తదారిన వచ్చిన ఏకాంకిక, నూరు-నూటేనిమిది-నూటపదహారు పదాలపై విపులవాఖ్యానం, బుద్ధుని ముందునుంచే వున్న ధూమపానం, కళలూ శాస్త్రాలూ ఏవి ముఖ్యం, మాటలమాటులోని సంగీతం, త్యాగయ్యగారి కౄతుల్లో రాగరచనా సమవ్వయం లాంటి అసక్తికరమైన వ్యాసపరంపర మరచిపోలేని పఠనాసక్తిని ప్రేరేపిస్తుంది. యివి చదివాక, రామచంద్రుని స్వగతాలు కాక, అందరి అనుభవగతాలుగా అవతరిస్తాయి.
తెలుగుభాషా లిపి లోతుపాతుల్ని తవ్వి పెకలించిన తత్వవేత్తసాహిత్య, సంగీత, నాటక, సాంస్కౄతిక రంగాల గురించి రామచంద్రకు తెలియని ఆంశాలు తక్కువ. దీనికి నిర్వచనోదాహరణం, ఆయన రచన - 'మన లిపి - పుట్టుపూర్వోత్తరాలూ. తెలుగు భాషా లిపి చరిత్రలో తలమానికమైన గ్రంధాన్ని ప్రముఖ పరిశోధకులు మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మగారికి అంకితమివ్వడంతోపాటు, తెలుగు సాహితీ సంస్కౄతీరచనలను ప్రచురణాయజ్ణంలో తెలుగుదేశానికి అందిస్తున్న విశాలాంధ్ర ప్రచురణాసంస్థకు అంకితమివ్వడం ఒక మధురోహ, తిరుమలవారికే తట్టిన ఆలోచనాతరంగం. ఈ లిపిరచన దేశీయ, విదేశీయ లిపి పరిణామాలను సంకలనం చేసి తీర్చిదిద్దిన రచనను, యితర భాషలలో కూడా యిలాంటి రచనలేదన్న విశ్వాసప్రకటనను చేసిన 'ఆంధ్రవిశారదా తాపీ ధర్మారావుగారు చేయడంకన్న 'కితాబు, నజరాణా' వేరే ఎందుకు. దీన్నిబట్టి ఈ లిపిపరపుస్తకాన్ని వర్ణించడానికి ఎలాగో అలాగ మాటలు పేర్చుకోవచ్చుగాని, ఆ మాటలను స్థాపితం చేయడానికి అనువైన లిపి మాత్రం అలభ్యం అని చెప్పక తప్పదు.
తిరుమలవారి యితర తాపత్రయాలుభార్తౄహరి సుభాషితరత్నావళి రచనకు చెప్పిన కారణం, జీర్ణమంగేషు షుభాషితం, అని, మంచి మాట కరువైపోయింది, అందుకే నీతిశతక రచనకు ఉపక్రమించినట్లు చెప్పాడు. కాని తిరుమల రామచంద్రవారి రచనల్లో, సుభాషితాలకు కొరత, కొదువ లేనేలేదు. మంచిమాటల మూటలు ఆయనే నిర్మించిన కోటల్లోనే అందాలరాశుల్లా పేర్చిపెట్టాడు. తిరుమల రామచంద్రగారి యితర రచనల్లో, మరపురాని మనుషులు, అహంబో అభివాదయే, తెలుగు వెలుగులు, తెలుగు పత్రికల సాహిత్య చరిత్ర, ఆంధ్రభాషా సంజీవి సంపాదకత్వం, అడవి బాపిరాజుగారి మీజాన్ పత్రికలో రామచంద్రగారి సాహితీరచనా వైవిధ్యత, రాయలసీమబిడ్డ రామచంద్ర సాహితీరతనాలసీమను నిర్మించాడు. అచ్చతెనుంగు కబ్బమున కాది పదంబయి పొల్చు భాగ్యమున్ హెచ్చుగనున్న దేశం - తెలంగాణమని ఘోషించిన ఘనాపాటికి, ఎవరూ లేరు సాటి.
సమాజ శ్రేయస్సు - తౄతీయ పురుషార్ధంపఠన, సందర్శన ప్రక్రియల ద్వారా సాటి పండితుల్లో మేటి అనిపించుకున్న తిరుమల వారు, తెలుగు భాషాసాహితీరంగానికి ఎనలేని సేవలు చేసిన వీరిని ఒక విశ్వవిద్యాలయం గా నిష్కర్షగా భావించవచ్చు. రామచంద్రగారు వ్రాసిన వ్యాసాలన్నింటిలోకి తరచు స్ఫురణకి, స్ఫూర్తికి వచ్చే వ్యాసం - "సమాజ శ్రేయస్సు - తౄతీయ పురుషార్ధం' అని చెప్పాలి. చతుర్విధ పురుషార్ధాల్లో, 'కామం' అంశంపై కావించిన విశ్లేషణ అద్భుతం. ప్రముఖులైన, మనువు, వాత్స్యాయనుడు, బూ అలిపినా (అరబ్బు పండితుడు), డా.హెవలాక్ ఎల్లిస్, ఆంద్ర మోర్వా వంటి ఉద్దండుల అభిప్రాయాలని క్రోడీకరించారు. వాత్స్యాయనునికి ముందే దత్తక, కూచిమారాది తొమ్మిదిమంది ఆచార్యులను ఉదాహరించడం, వ్యాసానికి అర్ధం, పరమార్ధం కలిగించాయి. చివరికి, ఉపనిషత్తు వాక్యం, "మాతా పూర్వరూపం, పితోత్తర రూపం, ప్రజా సంధి:, ప్రజననం సంధానం' - అంటే భార్యాభర్తలలో ఒకరు ఎక్కువా, మరొకరు తక్కువ అనేదేమీలేదు, ధర్మశాస్త్రాలు, శాసనాలూ యిద్దరికీ ఒకటే అని పదేపదే ప్రకటించడంపై నొక్కి వక్కాణించారు. ఆధునిక సమాజం మొత్తం తిరుమల వారి వ్యాసాన్ని ఆమూలాగ్రంగా అర్ధంచేసుకోవడం అత్యవసరం.తిరుమల రామచంద్ర ఆత్మకధ
తిరుమల రామచంద్ర గారి అంతరంగాన్ని కొంతవరకూ అయన సాహితీరచనల ద్వారా పడికట్టవచ్చు. సాహితీదర్శనం ద్వారా, తిరుమలవారి ప్రతిభను సాహితీరసపిపాసకులు తప్పక ఆనందించి తీరుతారు. తిరుమల రామచంద్రగారి వ్యక్తిత్వం, ప్రతిభ, ఆయన ఆత్మకధ 'హంపీనుంచి హరప్పాదాకా' అన్న రచనకు 2001 లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ వారినుంచి గుర్తింపు, సత్కారం లభించాయి అంటేనే, తిరుమల వారి ప్రతిభకు ఆజానుభాహవ్యక్తిత్వం దర్శనం అవక తప్పదు. సాహితీ సుగతుని స్వగతాలు సుమనోహరాలు, అపాతమధురాలు, ఆలోచనాపాతాలు. అల్పంలో అనల్పాలు. తిరుమలవారి కీర్తికిరీటంలో కలికితురాయిలు. మానవుడు సర్వజ్ణుడు కాడని, నేర్చుకోవలసింది ఎంతో ఉందన్న స్పౄహను కోల్పోనివాడు, సాహితీసుగతుడు, మన తిరుమల రామచంద్రుడు. రామచంద్రునిది మానససరోవరం, ఆలోచనాభావాలకు శ్రవ్యారూపాలైన మాటలు, దౄశ్యరూపాలైన వ్రాతలు రాజహంసలు. ఎ.బి.కె. ప్రసాదుగారి మాటల్లో చివరగా చెప్పాలంటే, అజ్ణానమనే సముద్రాన్ని దాటితే తప్ప రామచంద్రునిలాంటి వాళ్ళని చేరుకోవడం ఎవ్వరికైనా దుస్సాధ్యం! రామచంద్ర ప్రాపంచిక దౄక్పధం మానవతావాదం - ఈ విశ్వం వైవిధ్య విలసితం, ప్రతి వ్యక్తిలోనూ ఏదోమంచి, ఏదోమించు (మెరుపు) కనిపిస్తూనే వుంటుంది. అందుకే నాలక్ష్యం మానవత్వం, అది చిరంజీవి,నేనూ చిరంజీవిని అన్నాడు. అతని పేరు రామచంద్రుడు, చిరునామా తిరుమల. భాషాప్రియులకు బంధువు. అనురాగసింధువు. రామచంద్రుడు సాహితీలోకంలో అమరుడు. నిత్యం మన కన్నుల్లో, మనసుల్లో, మెదలుతూ, కదలుతూ, వుంటాడు అన్నది సత్యం. ఆంధ్రసాహితీజగతిలో ప్రాత:స్మరణీయుడు, మన తిరుమల రామచంద్రుడు.
తిరుమల రామచంద్రుడు గారికి - ఆ వ్యక్తి లోని అపార శక్తికి శతసహస్ర ప్రణామాలు - తెలుగురధం సమర్పిస్తోంది.
కొంపెల్ల శర్మ - తెలుగురధం.

ఫోన్. 97017 31333/65975574