సాంప్రదాయ సంగీత రహదారి కూడలి - మంగళంపల్లి

సంప్రదాయ 'సంగీత రహదారీలో కూడలి 'బాలమురళీ

" జాతి తన చరిత్రలో బాలమురళీకౄష్ణ ను కనుగొనడం తరచుగా జరగదు " - స్వామి చిన్మయానంద
శంకరగుప్తం నుంచి షెవాలియార్ దాకా

...
కర్ణాటక సంప్రదాయ సంగీతపు ప్రస్థానంలో పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్, ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులు, వాగ్గేయకారుల జాబితాలోకి నిస్సందేహంగా చేరగలిగిన అర్హత, అధికారం తన ప్రతిభాపాటవాల ద్వారా సంపాదించుకున్న, 'మంగళంపల్లి బాల మురళీకౄష్ణాగారి ప్రయాణం 'శంకరగుప్తం' నుంచి 'షెవాలియాఋ వరకూ సాగుతూ, వడివడిగా దూసుకుపోతూ, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంవారు ఆస్థాన విద్వాంసులుగా పున:నియామకం చేయడం వరకూ వచ్చింది. ఈ ప్రస్థానానికి మలుపు మరెప్పుడో, మరెక్కడికో. కళాప్రతిభ ఎటు పయనం చేయిస్తే, కళాకారుడు ఆ దిశలో అనుసరించ వలసినదే తప్ప, కళాకారుడికి స్వేచ్చాస్వాతంత్ర్యాలు సన్నగిల్లుతాయి; కళకు అంకితమవ్వడమే ప్రధానం అవుతుంది. ఆ కళాంకితజీవనంలో, బాలమురళీకౄష్ణ గారి కళాజీవనయత్రలో సంగీత రసికులు ఎన్నెన్ని నవనవోన్మేష ప్రతిభాకలికితురాయిలు దర్శనమవుతాయో వేచిచూడాలి. నడచిన నవ్యపధం
సంగీత సౄష్టికారుడు, రాగనిర్ధారకుడు, వాగ్గేయకారుడు, సంప్రదాయ సంగీతకళాకారుడుగా సరిసములు లేని విశిష్ట ప్రతిభాపాటవాల్ని ప్రదర్శిస్తున్న మంగళంపల్లి, కర్ణాటక సంప్రదాయ సంగీతానికి ఆద్యులైన త్రిమూర్తులుగా చరిత్రలో నిలచిన త్యాగరాజు (1767), ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ (1775), శ్యామశాస్త్రి (1763) (యాదౄచ్చికంగా ముగ్గురూ తిరువారూర్ జన్మస్థులు) ప్రసాదించిన శైలీ సంప్రదాయ పద్ధతుల్ని, పున:సౄష్టి యధాతధంగా గావించిన ఘనత బాలమురళిదే. కర్ణాటక సాంప్రదాయ తరానికి నిలచిన ప్రతినిధి నడచిన బాట కడు 'నవ్యతాను కూడ సాధించడం సంగీతచరిత్రలో ఒక మైలురాయి. సంప్రదాయ సంగీతయానం రహదారి ద్వారా సాగిపోతుంటే, ముఖ్య మజిలీ చేయవలసిన కూడలి, మంగళంపల్లి అని చెప్పవచ్చు. గతంలోని ఘనవారసుల్లాగే, బాలమురళి, సంప్రదాయ సంగీతశైలిని, ఆయనదైన ప్రత్యేక విధానంతో పరిరక్షించడం జరుగుతున్నది. త్రిమూర్తులకు సాధ్యమైన సంగీత విప్లవాత్మక ధోరణులను, ఆసాంతం కాపాడడమే కాకుండ, బాలమురళి తన స్వంత కౄతుల నిర్మాణం, ప్రసిద్ధ రత్నరాగాల్లో పొదిగి, అంతవరకూ రాని రాగాల పట్టీలు వేసి, వాటిలో కీర్తనలను రచించడం, తనకు తాను కొత్తరాగాలను సౄష్టించుకోవడం పట్ల మంగళంపల్లి గావించిన 'నవ్యపధం' నిజంగా కొత్తపుంతలు తొక్కింది. త్రిమూర్తుల కీర్తనలను పరిశోధించి, సాధనతో, పరిరక్షణకు పూనుకున్న సంగీతపునీత నవవ్యక్తిత్వం బాలమురళిగారిది. దివ్యనామ, ఉత్సవ సంప్రదాయ కీర్తనలను - త్యాగరాజ విరచితాలు - 90కి పైగా తానుగా, యితర విద్వాంసులతోపాటు గానం చేస్తూ, ప్రచారం నిరంతరంగా చేయడం జరిగింది. 'అభేరీ రాగంలో నిర్మించిన 'నగుమోమూ త్యాగరాజ కీర్తనకు సహజధోరణిని, పున:ప్రసాద సౄష్టిని, గావించిన ఘనత నిస్సందేహంగా బాలమురళీకౄష్ణదే అని సంగీతచరిత్ర చెప్పుతున్న నగ్నసత్యం. అన్యరాగంతో ఆ కీర్తన పాడి, రమారమి స్తబ్ధత్వదశకు చేరుకున్న తరుణంలో వారి కౄషి సంగీతపధంలో మరువలేని మైలురాయి. త్యాగరాజ కీర్తన 'వరలీల గానలోలా (శంకరాభరణ రాగం)తో పోల్చతగిన 'మంగళం' కౄతికి కూడ పునర్జన్మ ప్రాప్తి ప్రసాదించారు. కంచర్ల గోపన్న పేరున రచించిన రామదాసు కీర్తనలకు వాడుకలోని శౄతులకు కౌశలత్వాన్ని జోడించిన ఘనత కూడ ఈ విద్వన్మూర్తిదే అని వక్కాణించాలి.అన్నమాచార్య కీర్తనలకు బాలమురళి స్వర, గాత్ర ప్రచారంఅన్నమాచార్య కీర్తనలకు సకల ప్రోత్సాహ, ప్రోద్బల ప్రచారాన్ని కలిగించిన ఘనకీర్తి కూడ యీ సంగీత సుసంపన్నకారుడిదే. ఆయన వాక్యాల్లో ప్రస్తుతిస్తే, 'అన్నమాచార్య కీర్తనల గురించి నాకు ప్రధమంగా 1950ల్లో శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు, నా యింటికి వచ్చి,కొన్ని ఎంపిక చేసిన కీర్తనలను యిచ్చి, వాటిని స్వరపరచి, ప్రచారం చేయవలసినదని నన్ను ఆడగడం వల్ల అన్నమాచార్య కీర్తనలతో మొట్టమొదటి సాన్నిహిత్యం కలిగింది. ఆ రోజుల్లో ఆకాశవాణిలో పని చేస్తున్నప్పుడు, పది కీర్తనలను, స్వరపరచి, 'భక్తిరంజనీ కార్యక్రమంలో శుభోదయ తరుణాన గానం చేయగా ప్రసారం జరిగేది. అతివేగంగా పేరు పొందిన యీ కిర్తనలకు చేకూర్చిన స్వరశైలి నేటివరకు ఆ గుభాళింపు ఏమాత్రం తగ్గలేదు. గతం ఏభై సంవత్సరాలుగా ఎన్నో అన్నమాచార్య కీర్తనలను స్వరపరచడం జరిగింది. అన్నమయ్య పదకీర్తనా సాహిత్యాన్ని పరిశీలిస్తే, సులభతర సాహిత్యం, భాష ప్రయోగించినా, నేటి భాష వాడుక విధానంలో ఎన్నో పదాలు అదౄశ్యమయ్యాయి. కవితా విలువలున్న గొప్ప వాగ్గేయకారుడు అన్నమయ్య. అన్నమయ్య కీర్తనలకు, విసృతౄత వివరణలు, విశ్లేషణాత్మక వ్యాఖ్యానం, భావసౌందర్యం, వెల్లడించవలసిన అవసరం వుంది అన్న భావన వున్న వారిలో నేను ప్రధముడనూ అని అన్నారు. యీ అభిప్రాయాన్ని పరిశీలిస్తే, బాలమురళి దౄష్టిలో అన్నమయ్యకిచ్చిన ప్రత్యేకత ప్రశంసనీయమైన ఔచిత్యం. అనేక కీర్తనలకు ఆయన స్వంత శైలి, బాణీల్లో ప్రచారం చేసి పేరుపొందారు. బాలమురళిలో సంగీత మేధస్సుతో పాటు కవి హృౠదయం కూడ 'నాగబంధం' మాదిరి అవిభాజ్యంగా అలరిస్తూంటూంది. సంవాదం, వివాదం, ఏదైనా వాదానికి దారితీస్తాయి అన్నది సంగీతరంగానికి కూడ వర్తిస్తుంది. ఆయన రాగనిర్దేశ పద్ధతులకు అన్యభాష్యం గావించిన వారు కూడ దర్శనీయమైనారు. ప్రాచీనరాగాలకి కొత్తతరహా లో జీవింప చేయడానికి కౄషిసలిపి, సత్ఫలితాలని పొందారు. కొత్తరాగాలు సౄష్టించిన వాటికి కూడ మిశ్రమ స్పందన లభించిందన్నది మాత్రం నిర్వివాదాంశం. విమర్శలకు కారణాలు - రాగమునకు పంచ స్వరములు కనీసం వుండాలన్న ప్రాచీన శాస్త్రాంశానికి, నూతన వరవడిని కలిగిస్తూ - 'స, మ, పా లతోనే రాగసౄష్టి చేశారు అని సంగీత విమర్శకులు అడపా తడపా చెప్పుకున్న సందర్భములు లేకపోలేవు అని ఒక భావన. 'ఎన్ని రాగాలుండాలన్నది కాదు, ఎంత వీనులవిందుగా చెవులకు తాకాలీ అన్నది ఆయన ముఖ్యభావన అని తెలుస్తున్నది. మూడు స్వరములతో కూర్చిన రాగాలు చాలా శౄవణ సుభగత్వమును కలుగచేస్తున్నాయని చాలామంది సంప్రదాఅయ సంగీత ప్రేమికులు, రసికులు, తమ అభిప్రాయం కూడ వెలిబుచ్చడం జరిగింది.
మంగళంపల్లి జీవన మహాప్రస్థానం

ఆంధ్రప్రదేశ్ లో తూర్పుగోదావరి జిల్లా, అందులోనూ, కోనసీమ, కొనగా, కోనలోనున్నా, బహువిధాలుగా నిత్యం అలరారుతున్న సుసుపన్న సాహితీ, సంస్కౄతిక సీమ ఆ కోనసీమ. ఆ కొనసీమలోని రాజోలు తాలూకా, 'శంకరగుప్తం' లో జననం చేసాడు బాలమురళి. పట్టాభిరామయ్య, సూర్యకాంతమ్మ పుణ్యదంపతులకు 1930 జూలై 6 న జన్మించిన మగబిడ్డకు 'మురళీకౄష్ణా అని ముద్దులమోహనకౄష్ణుడి పేరు పెట్టారు. కాని దుఋరదౄష్టవశాత్తూ, పురిటిపొత్తిళ్ళనుంచి బయటపడిన పక్షపురోజుల్లోనే తల్లిని పోగొట్టుకున్నాడు మురళీకౄష్ణ. అత్త సుబ్బమ్మ ప్రేమవాత్సల్యాలతో పెరిగాడు. రెండేళ్ళప్రాయంలో తండ్రి విజయవాడకు నివాసం మార్చారు. తండ్రి వేరే విద్యార్ధులకు సంగీతశిక్షణ యిచ్చే విధానంలోనుంచి, సంగీతంలో తొలి మెలకువలను మురళీకౄష్ణే స్వయంగా ఆకళింపు చేసుకున్నాడు. ఆంటే, తల్లివొడిని, కొంగుని పట్టుకుని తిరిగే పసిపిల్లల వయసులేనే సంగీతకళపై మక్కువను ఆకళలోని లోతును గ్రహించకుడానే ఆకళింపుచేసుకోవడం, వింతల్లో వింత, మనవిశ్వంలో ఎనిమిదవ వింత, విడ్డూరం అనే చెప్పాలి. ఈ విడ్డూరపు ఆసక్తిని గమనించి, తండ్రి గాయక సార్వభౌమ, పారుపల్లి రామకృౠష్ణయ్య పంతులు గారివద్ద సంగీతాభ్యాసానికి వినియోగించబడ్డాడు. సంగీతవిద్యలో అల్పకాలంలో అనల్పసోపానాలను అధిరోహించిన మురళీకౄష్ణ, ఐదేళ్ళప్పుడు, సంగీతకచేరీ చేస్తుండగా, పరవశించిన, ప్రముఖ హరికధావిద్వాంసులు ముసునూరి సత్యనారాయణగారు, బాలుని ప్రతిభను మెచ్చి, నువ్వు మురళీకౄష్ణవు కాదు, నేటినుంచి బాలమురళీకౄష్ణవు అని అన్నప్పటి క్షణంనుంచి, మంగళంపల్లి మురళీకౄష్ణ - మంగళంపల్లి బాలమురళీకౄష్ణ, గా మారిపోయారు. 1938 లో ఎనిమిదేళ్ళ బాలమురళి, విజయవాడలోని ఒక దేవాలయ ప్రాంగణంలో, బాలమురళి మొదటి సంగీతకచేరీని ప్రదర్శించారు. మురళీకౄష్ణ విద్యాభ్యాసం గురించి చెప్పక, బాలమురళి బాలకళాకారుడి గురించి చెప్పడం జరుగుతోంది; బాల కళాకారుడికి వరసగా కచేరీలకు ఆహ్వానం అందుతున్న వలన, తండ్రి హితులు, తన చిన్న కుమారుడిని, అంటే బాలమురళిని సంగీతానికే అంకితమవనివ్వమన్న సలహామేరకు, ఆరవ తరగతి వరకే లౌకిక విద్యకు స్వస్తి చెప్పి, విశ్వవిఖ్యాతకళారంగంలో అజరామరమైన సంగీతకళపైనే దౄష్టిని కేంద్రీకరింపచేశారు.బాలమురళి సంగీతకళాప్రస్థానంతండ్రి పట్టాభిరామయ్య సంగీత విద్వాంసుడేకాక, వేణువు, వైలన్, వీణలపై వీనులవిందుగా సంగీతాన్ని వినిపించేవారుట. తల్లి కూడ ప్రసిద్ధ వీణావాద్య కళాకారిణి. మరి బాలమురళిది, విశిష్ట గళ సంపద - సరస్సస్వరసురఝరీగమనాదముతో బాటు, వైలన్, వైయోలా, కంజీర, వీణ, మౄదంగ వాదనంలో కూడ నిష్టాతుడు. అవకాశం వస్తే, ఆయన గాత్రకచేరీకి, స్వయంగా సహకార సంగీత వాద్యములను చేకూర్చుకుని ఆయన రాగాలకు తాళ, లయలను కూడ అందించుకునే అర్హత, అధికారం, ఆయనకున్నాయన్నదాంట్లో అతిశయోక్తి లేదు, కాదు. సద్గురుత్వంలో, అష్టవర్షప్రాయుడు సమగ్ర సంగీతకచేరీని ప్రదర్శించిన బాలమురళి గానగంధర్వుడు కాక మరేమిటీ! అంతేకాదు, పదునాల్గేళ్ళకే, సంగీతశాస్త్రంలోని 72 సంపూర్ణ మేళకర్తరాగాలకు రచనలను చేయడం , ఫలితంగా, 'రాగాంగ రవళీని సౄష్టించడం జరగడం, సంగీతపరంగా అత్యద్భుతం అని చెప్పాలి. నిరంతరం జరిగిన ఈ సాధనలో, అనేక రచనాకౄతులను నిర్మాణం కావించి, రాగాలాపనాస్వర నిర్ధారణ ప్రక్రియలో గణనీయమైన స్థానాన్ని పొందగా, వాటిలో వర్ణములు, కౄతులు, జావళీలు, ఆధ్యాత్మక, దైవపరగీతములు, తిల్లానాలు, ఎన్నో ... మరెన్నో, సంప్రదాయ సంగీత వినువీధుల్లో నిత్యం, నిరతంరం వీరవిహారం చేస్తూనే వున్నాయి, వుంటాయి.నవ్యరాగసౄష్టి .. నవపధనిర్దేశకుడు, నిర్ధారకుడురమారమి 400 పైగా రాగరచనలను విరచించిన బాలమురళిగారు, అనేక నూతన రాగాలను కూడ సౄష్టించడం జరిగింది. వాటిలో ప్రముఖంగా తరచు పేర్కొనబడేవి - గణపతి, మహతి, సుముఖం, త్రిశక్తి, సర్వశ్రీ, ఓంకారీ, జనసమోదిని, మనోరమ, రోహిణి, వల్లభి, లవంగి, ప్రతిమధ్యమావతి, సుషమ, మొదలైనవి. అంతేకాకుండా, కేవలం, మూడు, నాలుగు స్వరాలతో, నూతన తాళవిధానంతో, తనదైన ప్రత్యేకతలను ప్రవేశపెట్టారు. మన సమాజం మూసపోసినతీరు అన్నదానికి యిది ఒక మచ్చుతునకైన ఉదాహరణ. సంస్కరణలు కావాలంటారు. మార్పులు జరుగకూడదు. ప్రయోగాలద్వారా వచ్చే ప్రయోజనాలను హర్షించడం అన్నది అహ్వానించరు. ఈ తరుణంలో, బాలమురళిగారి నూతన ప్రయోగాలపై, విమర్శలు రావడం కూడ జరిగింది. అయితే, హిందూస్తానీ సంగీత కళాకారులు, కాకలు తీరినవాళ్ళు - భీం సేన్ జోషీ, పండిట్ హరిప్రసాద్ చౌరాసియా, కిషోర్ అమాంకర్ లాంటి ఉద్దండులతో జూగల్బంది సంగీతకార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం, వాటిద్వారా అనుభవించిన బాలమురళి ప్రతిభకు వీరందరు హారతిపట్టారు. యింక భాషామాధ్యమాల గురించి ప్రస్తావించాలంటే, బాలమురళిగారి మాతౄభాష అయిన తెలుగులో కాకుండా, కన్నడ, తమిళం, సంస్కౄతంలో అత్యద్భుతప్రతిభతో గానం చేయడం జగద్విదితమే. త్రిమూర్తుల ప్రతిభపై అపార పరిశోధనసంగీత త్రిమూర్తుల మీద బాలమురళికున్న భక్తిప్రపత్తులు అగణితం. ముఖ్యంగా త్యాగరాజు విషయానికొస్తే, కేవలం దైవకౄప వల్ల రచనలు జరిగాయని కాకుండా - త్యాగరాజు కౄతులను రచించిన తీరుతెన్నులు, వివిధ అంశములపై విశిష్ట పరిశోధనాత్మక విశ్లేషణ గావించిన ఫలితంగా, కొత్త రాగాలను సౄష్టించడంలో కాని, మునిపెన్నడూ వరసకట్టని రాగాలకు నిర్దేశతను కలిగించడం, ముందు తరాలవాళ్ళు కూడ ఈ కార్యం చేబట్టబోరేమో అన్న ఆదుర్దా, అందోళణ, ఆత్రం,వెరసి బాలమురళిలో 'నవనవోన్మేష శైలీసహిత సంగీత విద్వాంసుడిని ప్రతిష్టింపచేసేలా ప్రేరణాప్రభావాలు ఆవరించాయి. ఆ ప్రేరణాత్మక ప్రజ్ణాన ప్రతిభా సంపత్తులు - ఆయన కర్ణాటక సంప్రదాయ సంగీత పధంలో అలవోకగా బహువిధ విజయాల్ని కైవసం చేసుకోగలిగాడు.
బాలమురళి సాహిత్య, సంగీత రచనావళిలో కొన్ని రసపుంతలు
బాలమురళి వారసత్వంగా వస్తున్న వాగ్గేయకార లక్షణాలను పూర్తిగా సంతరించుకున్న మంగళంపల్లి 72 మేళకర్త రాగాలలో, రాగానికి ఒక్కొక్క కౄతి చొప్పున వివరిస్తూ, 'జనకరాజకౄతిమంజరీ అనే సంగీత రాగలక్షణ గ్రంధరచనను చేశారు. సంస్కౄతాంధ్రములలోనే కాక, తమిళంలోనూ కీర్తనలను నిర్మించారు. స్వయంగా సౄజించిన 'మోహనాంగీ రాగంలో - నీనామమె నా జీవనము, సుధామధురం, అన్న కౄతిని రూపకతాళంలో స్వరపరచిన తీరు,మధుర మంజుల సురభిళమై సంగీత సాహిత్యాలలో కొనసాగుతూనేవుంది, వుంటుంది. ఎన్నో దేశ, విదేశ, విశ్వభరితంగా సంగీత కచేరేలను నిర్వహించి, సన్మాన సత్కారాలను పొందిన, పొందుతూన్న, బాలమురళి సంగీత సాహిత్య సౌరభాలను చవిచూడ్దానికి మచ్చుకు కొన్ని తునకలను సోదాహారణంగా వివరించాలంటే, ఎవరికైనా, ఏ సంగీత విద్వాంసులకైనా కత్తిమీద సాముగా పరిస్థితి ఎదురవుతుంది అన్నది నగ్నసత్యం. అయినా మచ్చుకు కొన్ని -
'గమనశ్రమా రాగం - చాపుతాళంలో - ఎన్నిమారులు నే విన్నవించిననూ, మిన్నకుండుట నీకు న్యాయమా, అన్న కౄతి వీనులవిందైన సొంపుతోపాటు, గజేంద్రమోక్ష కధ స్మరణకు వచ్చి, రసికులను అమితానంత పరచి, మానసికంగా కూడ ఆహ్లాదపరచేదనడం అనుభవశీలురు అనుకునే నిత్యసంభాషణం.
'సింహేంద్రమధ్యమారాగం - ఆదితాళం - 'మరకత సింహాసన నరసింహా, దురితచిత్త గజసింహ, పాపి, అన్నది బాలమురళి గానరవళి, తెలియని ఊహాలోకాల్లోకి ఓహో అనిపించేలా విహరింపచేసి, ఉల్లాసపరుస్తుంది.
కవితావెల్లువై ప్రవహించిన భావగీతం - కళ్యాణ రాగం - ఝంపెతాళం - సొగసు నీ సొమ్ము కళ్యాణి రాగిణి, వగలు విరజిమ్ము నా భావజాలమ్ములో, అన్న కౄతి భావం, భావన, భాష, సంగీతంతో త్రివేణీసంగమంచెంది, సంగీతరసహౄదయాల్ని రాగరంజితం చేసి, ఆనందాతిశయమై, రసస్ఫూర్తికి దోహదం చేస్తుంది - బాలమురళి మంగళరవళీసంగీతగానం అన్నది సహజోక్తి.రవీంద్రసంగీత గీతాంజలి కి బాలమురళి సంగీత స్వరాంజలిఅనేక బహుమతులను పొందిన బ్రిటిష్ సంగీతబౄందంతో కలసి, బాలమురళి ఏకైక గళంతో రవీంద్రసంగీత గీతాల్ని, నోబెల్ బహుమతినందించిన గీతాంజలి గీతాలనాధారంగా, గానాన్ని ప్రదర్శించిన తీరు విశ్వవ్యాప్తంగా పేరు తెచ్చిపెట్టింది. ప్రపంచ ప్రఖ్యాత సంగీతదర్శకుడు డా.జోయల్ సంగీతం మరింత వన్నెను తెచ్చింది. సంస్కౄతంతో సహా, వివిధ భాషల్లో గానం చేసే సంగీతగాత్రశోభ, స్వరమాధుర్యాం, ఉచ్చారణాశైలాదులవల్ల ప్రభావితులై, అపరిమితానందభూతులై, వంగప్రజలు. సర్వసమగ్ర రవీంద్రసంగీత రచనల్ని, బాలమురళి గాత్రస్వరమాధ్యమంలో సుప్రతిష్ట చేసుకోవడం పట్ల, ఆయనసంగీతకళాప్రతిభపై వంగప్రజలకున్న అభిమానం, గౌరవం, వర్ణించడానికి మాటలను ఏ శబ్దకోశంలోంచి ఏరుకోవాలో మరి! మన ఆంధ్రప్రజలు తమ ఆత్మగౌరవాన్ని, సంస్కౄతీసంప్రదాయాల్ని సంగీతపరంగా ఎప్పుడు పరిరక్షించుకోవాలని ప్రణాలికలు వేయడానికి ఎప్పుడు సన్నాహం అవుతారో, ఆ ప్రయత్నాన్ని ఆచరణలోకి తెస్తారో, సర్వోత్కంఠభరిత నిరీక్షణ కాక మరేమిటి? కేవలం సంప్రదాయ కర్ణాటక సంగీతమే కాదు, ఫ్రెంచ్ భాషలో, జాజ్ సంగీతశాఖలోనూ తమ ప్రతిభను ప్రదర్శించారు. ప్రముఖ కర్ణాటక సంగీతవాద్య కళాకారుడైన టి.హెచ్. సుభాష్ చంద్రన్ తో మలేషియాలో ప్రదర్శన యివ్వడం కూడ యిందులో భాగమే.సంగీతం దివ్యౌషధంసంగీతం దివ్యౌషధం అన్న నానుడి, వేదోక్తపరమైనది. శిశుర్వేత్తి, పశుర్వేత్తి, వేత్తి: గానరస: ఫణి: - సంగీతానికి శిశువులు, పశువులు, ఆనందంతో, ఉక్కిరిబిక్కిరితో, తలలూపుతాయట. యిక ఆరోగ్యం విషయానికొస్తే, మ్యూజిక్ థెరఫి విధానం మరింత ప్రాధాన్యం వహించడం, ఈ పధంలో మన బాలమురళిగారు కూడ విశేషకౄషిని సల్పడం కూడ అందరికీ తెలిసున్నదే. ఈ సందర్భంగా, కచేరేలను నిర్వహించడం కూడ జరిగింది. మరింత కౄషి ఈ రంగంలో జరిగేందుకు, బాలమురళి, ప్రదర్శన కళలు, పరిశోధనాసంస్థను స్థాపించి, స్విడ్జర్లాండ్ లాంటి దేశాల్లో ప్రేరణను తెస్తున్నారు. యం.బి.కె.ట్రష్టు ద్వారా, కళ, సంస్కౄతి, సంగీత రంగాల్లో పరిశోధనలు మరింత విస్తౄతస్థాయిలో జరిగేందుకు దోహదపడడానికి కౄషిని చేస్తున్నారు. సంగీత, నౄత్య శిక్షణాసంస్థ, 'విపంచీ ని కళైమామణి సరస్వతి నిర్వాహణలో సేవాసంస్థ భాగంగా నడుస్తున్నది. ఈ సంస్థద్వారా, ఎందరో యువ, వర్ధమాన కళాకారులను వెలుగులోకి తేవడంలో బాలమురళి సేవలు ప్రశంసనీయం.
బాలమురళి ప్రతిభాగౌరవాలకి తార్కాణాలు
మంగళంపల్లి వారిని భారతదేశం, ఉత్తమ పురస్కారం, పద్మవిభూషణ్ తో సత్కరిస్తే, ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం - షెవలియార్ డేస్ ఆర్ట్స్ ఎట్ డేస్ లెటర్స్ - అన్న సర్వోత్కౄష్ట పురస్కారంతో, ప్రప్రధమంగా ఆసియావాసి కళాకారుడిగా బాలమురళీకౄష్ణగారిని సన్మానించడం సంగీతకళకే గర్వకారణం. అంతేకాక, కేవలం 2006 లోనే ఏడు విశ్వవిద్యాలయాలనుంచి గౌరవ డాక్టరేట్ల బిరుదుల్ని, పొట్టిశ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయపు అధ్యక్ష్ పదవిని, అసంఖ్యాకమైన సంగీతపరంగా సత్కార సన్మాలని, ముఖ్యంగా మద్రాసు మ్యూజిక్ అకాడమీ వారి సంగీతకళానిధి పురస్కారాన్ని బాలమురళీకౄష్ణగారిని వరించాయంటే ఆయన ప్రతిభకు పట్టం కట్టినట్లే కదా. శ్రీరాజ-లక్ష్మి పురస్కారం, మానవ సేవా కేంద్రం సత్కారాన్ని పూజ్యులు శ్రీ గురూజీ విశ్వనాధ్ గారి చేతులమీదుగాను అందుకున్నారు. ఆయన స్వంతనగరమైన విజయవాడ మొదటి పౌరుడుగాను, ఒక వీధిని మంగళంపల్లివారి మార్గం గా ప్రకటించడం కూడ హర్షించదగ్గదే.యింకా ఎన్నో, మరెన్నో, సత్కారాలు, బిరుదులుగానసుధాకర, గాయక శిఖామణి, సుర్ సింగార్, గీతకళాభారతి, సంగీతనాటక అకాడమీ పురస్కారం, సంగీత కళానిధి, పద్మశ్రీ, పద్మవిభూషణ్ లు ఒక తీరు అయితే, 1992 లో ప్రజ్ణానవంతుడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆత్మగౌరవం పురస్కారం, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుంచి జాతీయసమైక్యత పురస్కారం, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రప్రభుత్వాల ఆస్థానసంగీతకళాకారుడిగా నియామకం, శౄంగేరీపీఠం, చెన్నై-నంగనల్లూర్ లోని ఆంజనేయస్వామి దేవస్థానపు ఆస్థానవిద్వాంసుడుగా నియమింపబడ్డారు.
తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారి ఆస్థానసంగీతవిద్వాంసులుగా, మంగళంపల్లి పూర్వం నియమించడం, తిరిగి యిటీవలే పున:నియామకం జరగడం, స్వంతగడ్డపై మంగళంపల్లి వారికి లభించిన గౌరవం ఆనందదాయకం. మంగళంపల్లి వారికి కలియుగదేవుని శుభాశీస్సులు పుష్కళంగా లభించాలని అందరూ సామూహికంగా ఆ ఆదిదేవుని ప్రార్ధించాలి.విశ్వసంగతకళాయానంబాలమురళిగారిని ఆహ్వానిస్తూ, ప్రపంచంలోని రమారమి అన్ని దేశాలు తన సుమధురసంగీతంతో తరింపచేయమని, అమెరికా, కెనడా, యుకె, యిటలీ, ఫ్రాన్స్, రష్యా, శ్రీలంక, మలేషియా, సింగపూర్, మిడిల్ ఈష్ట్ లాంటి దేశాలు కోరడం, వారి కోరిక తీర్చుకోవడం జరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా, 26000 కు పైగా సంగీతకచేరీలను ప్రదర్శించారు అన్న శుభవార్త మనసుకు, చెవులకు, గుండెలకు తాకితే, హిమశైలశిఖరం పైకి అధిరోహించి సంగీతనౄత్యరూపకంలో భాగస్వామ్యం వహించినంత ఆనందానుభూతి కలుగుతోందంటే అతిశయోక్తి లేదు, కాదు. కేవలం సంగీత క్యాసట్ల ముద్రణాసంస్థ వరే 250కి పైగా విడుదల చేయడం కూడ హర్షదాయకం.బాలమురళిపై కవితాభిమానంసంగీతాభిమానులు, ప్రేమికులు, సంగీత కార్యక్రమాలను వీక్షించలేని పరిస్థితి వచ్చినప్పుడు, భౌతికంగా వారి ప్రేక్షకత్వం లేకపోయినా, వారి మనస్సు మాత్రం బాలమురళి సంగీత సభాస్థలిలో పరోక్షంగా అదౄశ్యసంచారం చేస్తూనే వుంటుంది. అటువంటి అవాంతర పరిస్థితిలో, ప్రముఖ నాట్యకళాకారదంపతులు - వసంతలక్ష్మి - నరసింహాచార్యుల ద్వయం బాలమురళిపై కవితాభిమానాన్ని ప్రకటించి, సందేశం పంపించడం పట్ల, మురళీకౄష్ణగాత్ర సౌందర్యాన్ని అనుభూతి చెందవలసినదే కాని, వర్ణనాతీతమని చెప్పాలి.ఆ సందేశం యిలా వుంది.''మంగళంపల్లి మహిమాన్వితంబయ్యె,మన సంగీతమున కెందు సాటి లేదనుచు, చిరుప్రాయమునాడె రచియించి పాడితివి, చెన్ను మీరగ మేళరాగమాలికను, అనగననగ రాగమతిశయిల్లుచునుండ, అతులమౌ తీపి నీ గళము నింపొంద, ఉన్న బిరుదుములన్ని నీ సొమ్మె కాగ, ఉలికిపడి ఘనులెల్ల దీనులైరి. బాలమురళివి నీకు ముదిమి లేదయ్య, భావి సంగీతంపు బాట నీదయ్య, ఆయురారోగ్యముల్ సిరిసంపదలతో నిన్ను, ఆనందముగ బ్రోచు ఆ నల్లనయ్యా'బాలమురళి గారి సంగీతకళాప్రాభవాన్ని నిలువుటద్దంలో చూపించాలంటే అనేక భావకవితలు వెల్లి విరుస్తాయి. సంగీత ప్రతిభాభావలహరి నిరంతరంగా ప్రవహిస్తూనే వుంటుంది. ఆ ప్రవాహాన్ని నిరోధించే, నియంత్రించే శక్తి,యుక్తి, ఈ ధరణి కొనసాగుతున్నంతకాలం అసాధ్యం.సంగీతకళ గురించి బాలమురళిగారి మాటల్లో చెప్పాలంటే ...
సంగీతం నాకు తెలియదు - సంగీతానికి నేను తెలుసును.
సంగీతంతో పాటు, సాహిత్యానికి, అర్ధానికి, భావానికి ప్రాధాన్యం యిస్తూ కౄతిని ఆలాపన చేయాలి. రాముని పై కౄతి, రామునే స్మరించగలగాలి, అన్యునిగాదు.
కర్ణాటక సంగీతాన్ని, దక్షితభారత సంగీతంగా పిలవాలి.మా నాన్నగారు వైలన్ విద్వాంసులు. ఆయన పరికరాన్ని ఎప్పుడూ ముట్టుకోనిచ్చేవారు కాదు. ఆయన ఊళ్ళో లేనప్పుడు, మొట్టమొదటిసారిగా, పూర్తిగా వర్ణం ను ప్రదర్శించుకోగలిగాను. కేవలం ఆయన వాయించడంలో శ్రద్ధతో గమనించడం వల్ల ఆకళింపు చేసుకోగలిగాను.
ఏ వౄత్తిపైనైనా సరే, శ్రద్ధాభక్తులుండాలి. వంట సంగతి తీసుకోండి - స్వచ్చంగా, రుచిగా, సహితంగా వుండాలి. సంగీతం విషయంలో, స్వచ్చంగా, రసానుభూతంగా, ఉల్లాసభరితంగా, వర్ణం, కౄతి, తిల్లానా, ఏదైనా సరే, అందించాలి.
మురళీగానశైలి - మా గురువుగారి మాట - అందరి విద్వాంసుల గానశైలిని గమనించాలి; వినాలి; ఎవ్వరినీ అనుసరించకూడదు. బాలమురళి, బాలమురళిగానం లాగే వుండాలి. నా స్వరప్రస్తారాలు నా విధానంలోనే వుంటాయి. అందుకే నాశైలి - మురళీగానశైలి మాత్రమే.
సంప్రదాయం అన్న స్థిరవిధానం అంటూలేదు; మనం శరీరంపై వస్త్రాలు, నగలు ధరించినట్లే. మార్పు అవసరం; సహజం.
నా సంగీతం ఆశువుగా ఆ సమయంలో వచ్చేదే. ఎవరు ఈ విధానం పాటిస్తే, విజయం వారినే వరిస్తుంది అన్నది తథ్యం.
నా స్వర, గళ ప్రత్యేకత గురించి నేను ఏమీ చెప్పలేని పరిస్థితి. నా గళానికి నేను బాధ్యుడను కాదు. కచేరీకి వెళ్ళేటప్పుడు, నేను ఐసుక్రీముని యిష్టంగా తింటాను. నా యింట్లో ఎవ్వరూ, నేను పాడడం, కనీసం కూనిరాగాలు తీయడం చూడరు. నేను నా విద్యార్ధులకు శిక్షణ యిచ్చేటప్పుడు మాత్రం నా గొంతు వినే అవకాశం దొరకుతుంది. నా కచేరేల్లో వరసక్రమం గురించి నేను ఎటువంటి ప్రణాళికలను ఆలోచించను.
సంగీతం విశ్వభరితం. కాని మన మేళకర్తవిధానం ప్రపంచంలో అత్యంత పటిష్టమైనది. మన సంగీతంలో వేలాది రాగాలున్నాయి; అయినా, యింకా మరిన్ని శోధించడానికి అవకాశాలు మెండు.
ప్రతీ గాత్రసంగీత కళాకారుడు, కనీసం ఒక్క ప్రక్కవాద్యాన్నైనా నేర్చుకోవాలి. అప్పుడే, గాత్రం చేస్తున్నప్పుడు, తప్పులు తెలుస్తాయి. ప్రక్కవాద్యకళాకారుడు, సంగీతకచేరీబౄందంలో భాగంగానే భావించాలి.
అన్ని సంగీతపరికరాలతో నాకు అనుభవం వుంది. కచేరీలో వైలన్ వాద్యమే అనువైనది అన్న ఆచారానికి ప్రాధాన్యత ఏమిటి? ఏ స్థాయిలోనైనా పాడగలుగుతాను. ఉదాహరణకు, నేను హరిప్రసాదుతో 3, కిషోరీతో 51/2 శౄతితోను గాత్రం చేశాను.
సంప్రదాయానికి స్తబ్దత అన్నది లేదు; కాలానుగుణంగా మారుతుంది.
రసికులు, శ్రోతలు, అసలైన న్యాయనిర్ణేతలు; సంగీతం ఒక మహా సముద్రం; ఖచ్చితంగా యిది న్యాయం అని చెప్పలేము.
నీళ్ళలోని ధూళిని వేరుచేసి, స్వచ్చమైన నీటిని సరఫరా చేసే ప్రయత్నమే నాది.
సంగీతం ఏకం. ఉద్దేశ్యం, ప్రయోజనం వేరు వేరు. భక్తిసంగీతం, ఫ్రెంచి శ్రోతలముందు పాడినా, వారు పూర్తిగా తన్మయులవడం, ఉద్రేకంతో నాట్యంచేయడం, భావస్వాతంత్ర్యప్రకటన ప్రదర్శిస్తారు. భారతదేశంలో పరిస్థితి వేరుగా వుంటుంది. ఏ సంగీత ప్రక్రియను,శాఖను,నిరోధించనవసరం లేదు. ఫ్యూజన్ సంగీతం కూడ అటువంటిదే.
పాప్ సంగీతంలో త్యాగరాజకీర్తనలను పాడినా తప్పులేదు; కనీసం త్యాగరాజు ప్రపంచానికి ఈ రూపంలోనైనా పరిచయం అవుతాడు.
సంగీతకచేరే కేవలం ఆనందానికే కాదు; సమాజావసరాలకి, సహాయసహకారలకీ ఉపయోగించే విధానంలోనే కచేరీలు జరగాలి.
ఫ్రెంచిప్రభుత్వం, షెవలియార్ పురస్కారం - దక్షిణభారత సంగీతం, అంతర్జాతీయస్థాయిలో గుర్తింపబడిందన్నడానికి గొప్ప సంకేతం, తార్కాణం. సంతోషదాయకం.
సంగేతకళానిధి - మంగళంపల్లి బాల మురళీకౄష్ణ గారి జన్మదినం - జూలై 6 - సందర్భంగా తెలుగురధం శతసహస్ర ప్రణామాల్ని సంగీత సరస్వతి సాక్ష్యంగా ప్రణామాల్ని సమర్పిస్తోంది.
ఈ వ్యాసం, బాలమురళి గారి స్వరపల్లవి - "సుస్వర సంగీతమే వరసుఖదాయి" అన్న భావనని మనసా వాచా కర్మణా తెలుగురధం విశ్వసిస్తోంది.కొంపెల్ల శర్మ - తెలుగురధం.